Tüm dünyada emeklilik yaşı yükseliyor. Çok çalışan Y kuşağı hem epey geç emekli olacak hem de düşük maaş alacaklar. Peki bu sistem adaletli mi ?

Birçoğu yaşlanana kadar çalışmak zorunda kalacağını ifade ediyor. Geçmişe göre daha düşük getiri oranları ve ekonomik büyüme tahminlerinin beklendiği bir gelecekle karşı karşıya olan, en yaşlıları artık 40’lı yaşlarının başında bulunan Y Kuşağı çalışanlarının emeklilik dönemi için birikim yapmaya ayırabileceği zamanları azalıyor. Biraz para biriktirebilseler de bir ev sahibi olmaları veya yüksek bir emekli maaşı alma olasılıkları daha düşük olacak. Ortaya çıkan bu tablo Y Kuşağı için kendi emeklilik planlarını önceki nesillere göre daha fazla yönetmeleri ve yönlendirmeleri gerektiğini ortaya koyuyor

Y Kuşağı daha az çocuk sahibi oluyor
2050’de emeklilik Y kuşağının karşı karşıya olduğu sorun; özel, iş yeri ve devlet emeklilik maaşlarının önceki nesillere göre daha az olması. Y Kuşağı ve Z Kuşağı (2000 yılı ve sonrasında doğan nesil) üyelerinin, ana gelir kaynaklarının faturaları ödemek ve gelecek için tasarruf etmek için yeterli olmadığını söyleme olasılığı X Kuşağına (1965 ve 1980 seneleri arasında doğanlar) göre çok daha yüksek. Fahiş kiralar ve ev fiyatları, emeklilik için birikimde gecikmelere neden oluyor ve gelecekte finansal istikrar için süregelen bir tehdit oluşturuyor. Bu nedenle Y Kuşağı, Baby Boomers’a (1946’dan 1964’e kadar doğanlar) kıyasla emeklilikte servetlerini korumakla daha az ilgileniyor ve tasarruf ihtiyaçlarını etkili bir şekilde azaltıyor. Y Kuşağı’nın 2050 civarında emekli olmaya başlaması bekleniyor. Yaşlanan bir nüfusla birlikte, devletten emekli maaşı alan daha fazla insan olması ve vergiler artırılmadıkça her bir bireye verilen
maaş miktarının azaltılma olasılığı bulunuyor. Y Kuşağı daha az çocuk sahibi oluyor.
Kendi lehlerine çalışan Y Kuşağı, daha az çocuk sahibi oluyor. Konut maliyetlerinden sonra, çocuk bakımı bugün genç ailelerin karşı karşıya olduğu en büyük baskılardan biri. Ebeveynlerin çocuklarını tam zamanlı bir kreşe yerleştirmek için ödedikleri tutardaki artış, bir ebeveynin işini bırakıp çocuklarına bakmasına bile yol açıyor.

Y Kuşağı Daha Uzun Süre Çalışacak
Bazı insanlar için emekliliğin tanımı değişiyor. Y Kuşağı, elbette rahat bir emeklilik geçireceğinden emin değil. Bu nedenle Y Kuşağı, çalışmayı asla bırakamayacağına inanıyor ve emekli olmak için yeterli paraya sahip olmayı beklemediklerini söylüyor. Ayrıca Y kuşağı, yalnızca genel sağlıkları daha iyi olduğu için değil, işlerinin doğası derinden değiştiği için daha uzun süre çalışmayı planlıyor. Zaten artan yaşam süresi ve sağlık hizmetlerinde devam eden ilerlemeler, daha yaşlı Y kuşağının muhtemelen ebeveynlerinden, büyükanne ve büyükbabalarından çok daha uzun bir zaman çalışması anlamına geliyor. Bu uzun ömür, çalışmayı seçenlerin sayısı da dahil olmak üzere birçok Y kuşağının sonraki yıllarına yaklaşım biçimini değiştirecek gibi duruyor.

Stratejik Yönetim Danışmanı I Eğitmen I Yazar Canan Duman

Y kuşağı emekli olabilecek mi? yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Çağımızın en önemli hastalıklarının başında Alzheimer geliyor. İleri yaştaki bireylerde görülen hastalık gençleri de tehdit ediyor. Daha fazla zihinsel aktiviteyle meşgul kişilerin bu hastalığa daha az yakalandığına değinen uzmanlar, erken teşhisin önemine işaret ediyor.  

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Beyin Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Barış Metin, Alzheimer hastalığının tanı ve tedavi yöntemleri ile ilgili bilgiler ve tavsiyeler paylaştı.

“Alzheimer, basit bir unutkanlık hastalığı değildir”  

Alzheimer hastalığını beyinde dejenerasyon ve hücre ölümü olması sonucunda beyin dokusunun küçülmesi devamında fonksiyonlarını kaybetmesi sonucunda oluşan bir hastalık olarak tanımlayan Prof. Dr. Barış Metin, sözlerine şöyle devam etti: 

 “Alzheimer değişik yaş gruplarında görülebilir fakat ileri yaşlara doğru geldikçe hastalığın görülme sıklığı giderek artıyor. En çok görüldüğü yaş grubu en ileri yaş grubu oluyor. Belirtileri genelde hasta yakınları fark ediyor. İlk fark edilen de unutkanlık oluyor. Bazı hastalar kendilerinde gördükleri ufak unutkanlıklarla ‘Acaba Alzheimer mı oldum?’ diye bize geliyorlar fakat genelde bu unutkanlık basit bir unutkanlık olmuyor. Kişinin hayatındaki önemli olayları unutması ve aynı soruları tekrar tekrar sorması şeklinde kendini gösteriyor. Bir telefon numarası unutmak ve alışverişe gidildiğinde alınacak bir şeyi unutmak gibi davranışların Alzheimer belirtileri olmadığını söyleyebiliriz. Unutkanlığın daha ciddi seviyede olması gerekiyor.”

“Demans ve Alzheimer halk arasında karıştırılıyor”

 Alzheimer’a daha çok kişinin günlük yaşamını bozan unutkanlıkların işaret ettiğini belirten Prof. Dr. Barış Metin, “Örneğin hasta yakınlarından ‘Bir sorduğunu on kere daha soruyor, dışarı çıkıldığında nereye gidileceğini tekrar tekrar soruyor, yemek yiyoruz ama on dakika sonra yemek yemeyecek miyiz? diye soruyor’ gibi bildirimler alıyoruz. Bu gibi ciddi boyutlar Alzheimer belirtisidir. Gündelik yaşamda herkeste görülebilen küçük unutkanlıklar bu hastalığın belirtisi değildir. Bunama, Demans ve Alzheimer halk arasında genellikle birbiriyle karıştırılıyor. Aslında bunama ve Demans aynı anlama geliyor. Demans yabancı dilden gelmiş bir sözcük, bunama ise bu kelimenin Türkçe’deki karşılığı. Bunamanın tipleri vardır ve Alzheimer de bunamanın en çok görülen tipidir.” dedi.

Teşhis ve tanı önemli!

Alzheimer hastalığı tanısı için öncelikle kişiyi dinlediklerini ifade eden Prof. Dr. Barış Metin, “Günlük hayatını bozan bir unutkanlık olup olmadığını tespit ediyoruz. Kişinin fonksiyonlarını bozan bir unutkanlık varsa ikinci adımda tomografi ya da MR ile beyinde hastalığın belirtisi olan küçülmenin olup olmadığına bakıyoruz. Tanıyı desteklemek için beynin fonksiyonel aktivitesini ölçen bir test var ama bazı hastalarımıza uygulayabiliyoruz. Çünkü burada hastalığı düşündüren özgül bulgular çıkıyor, test tanının doğru olup olmadığını bize gösteriyor. Bazen tanıdan şüpheye düşüren hastalarda ayrıntılı nöropsikolojik test dediğimiz birçok zihinsel yeteneğin ölçüldüğü psikometrik testler isteyebiliyoruz.” diye konuştu.

Hasta yakınlarına çok büyük sorumluluk düşüyor

Alzheimer’ın sinsi bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Barış Metin, “Hasta yakınları hastayı getirdikleri zaman genelde hastalık başlangıç evresini geçmiş, orta evre hatta bazen ileri evreye kadar ilerlemiş oluyor. Bu bizim tercih ettiğimiz bir durum değil çünkü ilaçlı tedaviler erken evrede daha çok fayda sağlıyor. Yaşlılarda unutkanlık biraz ihmal ediliyor, yaşına bağlı olarak unutmanın normal olduğu söyleniyor ama böyle durumlarda aslında ihmal etmemek gerekiyor. Alzheimer genetik geçişi çok düşük bir hastalıktır ama bazen gelen ailelerde neredeyse herkesin Alzheimer olduğunu görüyoruz ve çok ciddi bir genetik hastalık söz konusu oluyor. Böyle durumlar olduğunda genetik testler de yaptırabiliyoruz. Bu testlerin sonucunda inceleyip Alzheimer teşhisi koyuyoruz.” ifadelerini kullandı.

Yaşlılarda depresyona dikkat!

 Prof. Dr. Barış Metin, Alzheimer’da belirgin bir cinsiyet baskınlığı olmadığını söyledi ve sözlerine şöyle devam etti: “Her iki cinsiyette de bu hastalık görülebiliyor. Kadınlar, erkeklere göre daha uzun yaşıyor, bunun nedeni erkeklerde kalp damar hastalıklarının daha yoğun olmasıdır. Alzheimer hastalığının toplam verilerine bakıldığında kadınlar belki daha yüksek çıkar. Onun nedeni de kadınların daha uzun yaşayıp daha çok Alzheimer hastalığına maruz kalmasıdır. Yaşı değerlendirmeye almazsak benzer oranlarda bu hastalığa yakalanıldığını görürüz. Ayrıca hastalığın kronik depresyonu olan, mutsuz insanlarda daha çok görüldüğü ile ilgili doğruluk payı da var. Depresyon kişiyi uyarandan mahrum bırakıyor ve içine kapanık hale getiriyor, sonuç olarak uyaran eksikliği de bu hastalığa yol açabiliyor. Özellikle yaşlılarda depresyona çok dikkat etmek ve hemen tedavi etmek gerekiyor.”

Emekli hayatına kapılmayın, harekette kalın

Alzheimer’dan tamamen korunmanın ve riski sıfıra indirmenin mümkün olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Barış Metin, “Ancak yaşam tarzı açısından dikkat edilebilecek noktalar olduğunu söyleyebiliriz. En önemlisi beslenmeye dikkat edilmesi, obezite ve şeker hastalığından korunmak gerekiyor. Fiziksel aktiviteler de oldukça önemli. Emekli hayatı Alzheimer hastalığına ciddi miktarda zemin hazırlıyor. O yüzden emekli hayatından kaçınmak gerekiyor. Araştırmalarda daha fazla zihinsel aktiviteyle meşgul olan insanların bu hastalığa daha az yakalandığı gösterilmiş. Fakat bazen hastaların kendilerinden dinlediğimiz yakınmalar gösteriyor ki çevrelerindeki kişiler Alzheimer hastasına bulmaca çözdürmeye çalışıyorlar, yapamıyor ve üzüntü durumu ortaya çıkıyor. Alzheimer olmayanlar bol bol çözebilir ama Alzheimer olmuş bir insan artık bulmaca çözemeyecektir. Bu konuda onu zorlamanın bir faydası bulunmuyor.” dedi.

Zihin aktivitesiyle Alzheimer’ın önüne geçin yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.