Atmosferik sera gazlarındaki artışa bağlı olarak yerkürede ısı artışının ortalama 1,5 derece arttığı biliniyor. Küresel ısınma sonucunda alerjik rinit ve astım gibi alerjik hastalıkların sıklığında da bir artış gözleniyor. Memorial Şişli Hastanesi Alerji Hastalıkları Bölümü’nden Doç. Dr. Ayşe Bilge Öztürk, alerjik hastalıklar ve iklim değişikliğinin bu hastalıklara etkisi hakkında bilgi verdi.

Alerjiler çok küçük yaşlarda ya da sonradan ortaya çıkabilir

Alerji, çevrede ve doğada bulunan ve normalde zararsız olan maddelere karşı bağışıklık sisteminin gösterdiği aşırı duyarlılık reaksiyonlarıdır. Bu reaksiyonlar hafiften şiddetliye kadar çeşitli şekillerde olabilir. Alerjiler çok küçük yaşlarda ya da sonradan ortaya çıkabilir. Alerji, alerjen türüne bağlı olarak kişide farklı reaksiyonlara neden olmaktadır. Solunum yolları, gözler, cilt, sindirim sistemi etkilenebilmektedir. Alerjik hastalıklarda alerjenlerden kaçınmak en önemli korunma yöntemlerinden birini oluşturmaktadır. 

İklim değişikliği polen sezonunu değiştirdi

 Küresel ısınma sonucu meydana gelen iklim değişikliği bitkilerin daha erken ve daha uzun süreli polen üretmesine neden olmaktadır. Polen mevsiminin uzaması alerjenlere daha fazla maruz kalmaya ve daha çok etkilenmeye sebep olmaktadır. Ayrıca iklim değişikliği, polen gibi alerjenlerin yapısını da değiştirerek alerjik hastalıkların sıklığını ve alevlenmesini artırmaktadır. Yapısı değişen bu alerjenler hastalık oluşturma potansiyeli daha yüksek hale gelmektedir. Örneğin hiç alerjisi olmayan bir kişide alerji gelişmesini ya da sadece alerjik riniti olan birinde astım gelişmesini sağlayabilmektedir. İklim değişikliği ile birlikte yeni bitki türleri de dünyada yayılmaktadır. Bu bitkiler daha dirençli, sürekli polen üreten, yayılmacı türlerdir. Polen alerjileri bu nedenle gelecekte mevsimsel olma özelliğini yitirebilecek ve polen sezonu uzadığı için hastaların yakınmaları yıl boyu gözlenebilecektir.

Fırtınalar ve seller alerjenleri arttırdı

İklim değişikliğine bağlı gelişen fırtınalar ve kasırgalar polenlerin parçalanmasını, uzak mesafelere taşınmasını ve astımlı hastaların fırtınalı günlerde yoğun polene maruz kalmalarını sağlayabilir. Polenler parçalandıktan sonra boyutları küçülecek ve kolaylıkla hava yollarına yerleşecektir. Bu yoğun maruziyet fırtınalı günlerde astım ataklarına sebep olabilir. Yine iklim değişikliğine bağlı gelişen seller dolayısıyla evlerde ve atmosferde küf yoğunluğunun artacağı da tahmin edilmektedir. Küf miktarı fırtınalar sonrası bir yıl gibi uzun bir süre ev içinde yüksek kalabilmektedir. Ev içinde küf yoğunluğunun artması da astımlı ve alerjik rinitli hastalarda alerjik şikâyetlerin artışı anlamına gelmektedir.

Toz ve kum fırtınaları astım ataklarını tetikliyor

Küresel ısınma sonucu artan kuraklığa bağlı olarak çölleşme giderek artmaktadır. Çölleşme sonucu kum ve toz fırtınalarının görülmesi beklenmektedir. Kum fırtınalarının içindeki çeşitli alerjenler ve partiküllere maruziyet astım hastalarında hastalığın daha kötü etkilenmesine sebep olacaktır. Kum fırtınalarının olduğu günlerde astıma bağlı acil başvurularının artacağı düşünülmektedir. İklim değişikliğindeki artış farklı böcek türlerinin ortaya çıkmasına ve buna bağlı sokulmalara da neden olabilir.  Bu da arı ve diğer böcek alerjilerinde bir artış olacağı sonucunu doğurmaktadır.

İklim değişikliğine karşı nasıl önlem alınmalı?  

İklim değişikliği, çevre kirliliği gibi etkiler var olan hastalıkların artmasına ve daha çok insanın hastalanmasına zemin hazırlamaktadır. İklim değişikliğine bağlı olarak alerjik hastalıkların sıklığının artması ve astım salgınları beklenmektedir. İklim değişikliğini önleyici faaliyetlerin uygulanması doğa ve insan sağlığını koruyarak alerjik hastalıklar gibi çeşitli hastalıkların sıklığının azalmasını sağlayabilir.

İklim değişikliği ile birlikte alerjik hastalıklarda ciddi artış yaşanıyor! yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Alerji, vücudun çeşitli maddelere karşı normal olmayan cevabı demektir. Bu normal olmayan cevap, kişide aşırı duyarlılık bulunan maddelerle temastan sonra saman nezlesi, alerji kurdeşen (urtiker), astım, alerjik nezle, egzama, atopik dermatit gibi hastalıklar olarak ortaya çıkar.

Alerji, yani aşırı hassasiyetin ailevi olarak geçtiği düşünülmektedir. Aşırı hassas olunabilen maddeler, her kişiye göre çok değişiklikler gösterebilir. Bu maddelerden en çok bu rastlanılanları; bahar mevsiminde çiçek tozlanı, yastık tüyleri, kedi-köpek kılanı, ev tozlan, yumurta, çikolata, çilek, buğday ve daha birçok maddelerdir.

Genel olarak, tedavi için çocuğun bünyesinin alerjik olduğu maddelerden uzak durması gerekir.

Alerjik nezle

Alerjik nezlenin tedavisinde ilk şart, alerji yapan maddelerden uzak durmaktır.

Burunda meydana gelen alerjik bir reaksiyondur. Burunda kaşıntı hissi ile başlayarak, dolgunluk, hapşırık ve akıntı ile devam eder. Çocuklardaki bu alerjik nezle, bütün d bir yıl boyunca devam edebileceği gibi bazen de yılın belirli aylarında görülür (genellikle ilkbahar). Yılın belirli aylarınla da görülen bu tipe saman nezlesi ismi verilir. Her yıl aynı aylarda tekrarlar. Sebebi, çoğunlukla çiçek tozlarıdır. Bütün bir yıl devam eden tiplerde ise genellikle ev tozları ve hayvan tüyleri sorumlu olarak tesbit edilebilir.

Tedavi

Kesin tedavi, alerjik maddeyi tespit edip bu maddeye karşı aşırı hassasiyeti ortadan kaldırmak olur.

Tedavide ilk şart, alerjik maddelerden uzak durmaktır. Çiçek tozlan ile oluşan saman nezlesinde; elden geldiğince çocuk sokağa çıkarılmamalı, evde pencereler açılmamalıdır. Bütün sene devam eden tipte ise; sebep, genellikle ev tozlarında bulunan mantarlar ve küfler olduğundan, oda, zaman zaman havalandırılmalı, eşyalar güneşe çıkarılmalı, hayvan beslenmemeli, kumaş olarak pamuklular tercih edilmelidir. Bunlar da sık sık yıkanmalıdır. Alerjik nezlesi olan hastalarda, aspirin, hastalığın alevlenmesine sebep olabileceğinden, elden geldiğince kullanılmamalıdır.

Hastayı rahatlatmak için burunu açıp, mümkün olduğu kadar basitçe elde edilebilen tuzlu su kullanılmalı, burun damlaları tercih edilmemelidir. 1 bardak suya, 1 çay kaşığı tuz atarak elde edeceğimiz bu bir damlalıkla buruna damlatabiliriz. Bundan başka doktor tavsiyesi ile alınabilecek antihistaminik, damarbüzücü ilaçlar, kortizon gibi maddeler de bir süre yardımcı olabilir.

Kesin tedavi; deri testleri ile hangi maddenin alerjik olduğunu bulup, desensibilizasyon denilen yöntemle, bu maddeye karşı olan aşırı hassasiyetin ortadan kaldırılmasıdır. Ancak her vakada alerjik maddeyi bulmak mümkün olmamaktadır. Desensibilizasyon tedavisi yaklaşık vakada problemi çözebilmektedir.

Astım

Astım, akciğerlerde meydana gelen alerjik bir reaksi yondur. En önemli alerjik hastalıktır. Alerjik maddiyete mastan sonra nefes yolları büzülür, şişer ve koyu bir salgı salgılar. Bunun sonucunda nefes yolları o kadar daralır ki, soluk alıp-verme güç ve zorlu olur, ıslık gibi sesler çıkar ve çocuk öksürmeye başlar. Nöbetler arasında hiçbir yakınma yoktur. Astımlı çocuklar diğer akciğer hastalıklarına da eğilimlidir.

Tedavi

Tüm alerjik hastalıklarda olduğu gibi; ilk şart alerjik maddelerden elden geldiğince hastayı korumaktır. Diğer yol ise alerjik nezle konusunda bahsettiğimiz gibi, hangi maddeye karşı aşırı hassasiyetin olduğunu bulup, bununla temasın ortadan kaldırılmasıdır.

Bazen alerjik nezle de, yorgunluk ve aspirin, astıma sebep olabilmektedir. Bu faktörlerin en aza indirilmesi tedavi açısından yararlı olacaktır. Ayrıca çocuğun ruhsal durumu oldukça önemlidir. Bazı çocuklar, sinirlendikleri zaman astım nöbeti geçirirler. Bu durumun önüne geçilmesi yarar sağlar. Ancak, sinirlenme sini önlemek için çocuğun her isteğini yerine getirmek de, çocuğun yetişmesi açısından negatif etkili olabilir.

Bu açıdan bir psikiyatr ile diyalog yararlı olacaktır. Astım nöbetlerinin tedavisini ancak bir hekim yapabileceğinden, bu tedavinin üzerinde durmak istemiyoruz. Ancak doktor gelene kadar veya doktora gidinceye dek: 1 Hastayı istirahate sevk etmek. 2- Odanın havasını ılık ve nemli tutmak. 3- Kendiniz de telaş etmeyerek, çocuğu kor kutup astımın fenalaşmasına sebebiyet vermemek gerekir. Çünkü etrafındakilerin endişeyle dolaşması çocuğu korkutabilir. 4- Daha önceden doktorunuzun vermiş olduğu bir öksürük şurubu varsa ve öksürük fazlaysa ondan vermek faydalı olabilir.

Nöbet aralarında ise doktorunuzun tavsiye edeceği nöbet gelişini önleyen ilaçları düzenli olarak kullanmak, büyük yarar sağlayacaktır.

Astımın sonucu hakkında önceden bir şey söylemek oldukça güçtür. Genel olarak, ne kadar küçük yaşta başlarsa o kadar erken son bulur. Bazen de ergenlikte neticelenir.

Atopik dematit

Atopik dermatit deride kızarıklık, şişlik, yaygın kaşıntı, kabuklanma ve bazen de akıntı ile beliren bir hastalıktır. Tedavisinde en önemli nokta, kaşıntıyı engelleyerek iltihaplanmanın önüne geçmektir.

Deride kızarıklık, şişlik, yaygın kaşıntı, kabuklanma ve bazen de akıntı ile ortaya çıkan bir hastalıktır. Hastaların çoğunda, belirtiler 3 yaş civarında geçer veya geçici olarak 7 yaş civarında tekrar edebilir. Süt çocuklarında bu durum, bul özellikle diyete inek sütü, buğday veya yumurta gibi ek be sinlerin ilavesi sırasında gözükür.

Belirtiler, genellikle ilk haftalardan sonra başlar. Genellikle yüz, kulak ve kafa derisindedir. Deri; sarımsı kırmızı renkte olup, zamanla bir egzema görünümünü alır. Kabuklar, pullar oluşur. Bu bölgelerde kaşınma hissi mevcuttur. Atopik dermatitle hastaların derisinde beyazlaşmaya eğilim geç vardır.

Mevsim geçişlerinde alerjik hastalıklara dikkat! yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.