Sıcaklıkların artmasına bağlı buharlaşma, yağışların ve hava şartlarının etkisiyle su seviyesinde belirli periyotlarda değişimin yaşandığı Van Gölü’nün kıyı kesimlerinde, son zamanlarda yaşanan çekilme dikkati çekiyor.

Urartu döneminde tekne ve gemilerin kaleye malzeme taşımasında kullanıldığı değerlendiriliyor

Göl seviyesinin düşmesine bağlı yaşanan çekilme nedeniyle daha önce birçok yapının, teknenin ortaya çıktığı ilçede, Urartuların deniz taşımacılığında kullandığı kalenin sahil kesiminde o döneme ait 11 basamaklı liman görünür hale geldi. İl Kültür ve Turizm Müdürü Erol Uslu, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Başkanı Prof. Dr. Rafet Çavuşoğlu, Van Müzesi yetkilileri, ana kayaya 3 metre genişliğinde açılmış, Urartu döneminde tekne ve gemilerin kaleye malzeme taşımasında kullanıldığı değerlendirilen alanda incelemelerde bulundu.

“Şu ana kadar böyle bir yapıyla ilk defa karşılaşıyoruz”

Çavuşoğlu, söz konusu limanın Erciş ilçesi kıyılarında yer alan ve “Beylerin Kalesi” olarak adlandırılan tescilli kalenin eteklerinde yer aldığını söyledi. Urartular döneminde buranın Liman Kalesi olarak kullanıldığını belirten Çavuşoğlu, gölün birleşme noktasındaki yaklaşık 20 metre yükseklikteki ana kayaya gemilerin rahat yanaşabilmeleri için 3 metre genişliğinde 11 basamaktan oluşan liman yapıldığını aktardı.

Urartuların Van Gölü’nü aktif olarak kullandığı bilgisini veren Çavuşoğlu, şöyle konuştu: “Buradaki önemli husus, deniz taşımacılığında kullanılan ağır yüklerin daha rahat boşaltılması, teknenin daha rahat durabilmesi için bir bölüm açıldığını görüyoruz. Urartuların, Van Kalesi’nden itibaren hem güneye hem de batıya doğru kaleler inşa ettiğini biliyoruz. Bu kalelerin büyük bölümü Van Gölü’nün kenarında yer alıyor. Ayanis, Kef kaleleri bunlardan biri. Urartuların, uzun süren kış aylarında kaleler arasında ulaşımı sağlamak için deniz taşımacılığına önem verdiğini görüyoruz.”

Doğal koyların Urartular için liman vazifesi gördüğünü ancak bugüne kadar bunlara ait bir kalıntının bulunmadığını anlatan Çavuşoğlu, şöyle konuştu: “Van Gölü’nün sularının çekilmesiyle teknenin yaklaşabileceği, sabitlenebileceği bir alan ortaya çıkmış durumda. Buranın yüklerin boşaltılması için yapıldığını görüyoruz. Hemen kalenin altında yer alıyor. Şu ana kadar böyle bir yapıyla ilk defa karşılaşıyoruz. Bizim için önemli bir şey. Van Gölü sularının Urartu döneminde biraz daha yüksek olduğunu gösteriyor çünkü hemen altındaki çıkıntı noktası açılmamış. Ana kayaya sağlı sollu dikdörtgen şeklinde basamaklar oluşturarak göle doğru açılmış durumda.”

Kaynak: AA

Van Gölü’ndeki çekilme sonucu Urartu limanı gün yüzüne çıktı yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Türkevi’nde düzenlenen törende, tarihi eserler, Türkiye’nin New York Başkonsolosluğunca, ABD İç Güvenlik Bakanlığı ve Manhattan Bölge Savcılığı yetkililerinden teslim alındı. Başkonsolos Reyhan Özgür, törende yaptığı konuşmada, Türkiye’den kaçırılan 28 tarihi eserin iade sürecinin Kültür ve Turizm Bakanlığınca yürütülen çalışmalarla başarılı şekilde tamamlandığını söyledi.

Türkiye’nin son 20 yılda kaçırılan 8 binden fazla tarihi eseri geri getirildi

Türkiye’nin son 20 yılda kaçırılan 8 binden fazla tarihi eserini vatanına kavuşturduğunu belirten Özgür, 28 tarihi eserin iadesinin ise Türkiye ve eski uygarlıklara ev sahipliği yapan topraklardaki eserlerin yağmalanması, kaçırılması ve satılmasının cezasız kalmayacağını gösterdiğini kaydetti. Başkonsolos Reyhan Özgür, törende yaptığı konuşmada, Türkiye’den kaçırılan 28 tarihi eserin iade sürecinin Kültür ve Turizm Bakanlığınca yürütülen çalışmalarla başarılı şekilde tamamlandığını söyledi.

Türkiye’nin son 20 yılda kaçırılan 8 binden fazla tarihi eserini vatanına kavuşturduğunu belirten Özgür, 28 tarihi eserin iadesinin ise Türkiye ve eski uygarlıklara ev sahipliği yapan topraklardaki eserlerin yağmalanması, kaçırılması ve satılmasının cezasız kalmayacağını gösterdiğini kaydetti.

Kaynak: AA

ABD’de ele geçirilen Türkiye’ye ait 28 tarihi eser geri getiriliyor! yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Kanuni Sultan Süleyman’ın yapraklar arasında lale desenleriyle bezeli tören kaftanı, dünyanın sayılı teknikleri arasında gösterilen dijital doku analiziyle restore ediliyor. Milli Saraylar Başkanlığı’na bağlı Topkapı Sarayı, zengin Türk kumaşları ve bu kumaşlardan dikilen padişah elbiseleri ile dünyanın en ünlü koleksiyonlarından birine sahip.

16. yüzyıla ait kaftan, İtalyan kadifesinden dikilmiş

Padişah Elbiseleri Koleksiyonu’nun paha biçilmez eserlerine yönelik bakım ve koruma uygulamaları, Milli Saraylar Tekstil Konservasyon ve Restorasyon Atölyesi’nde gerçekleştiriliyor. Milli Saraylar Tekstil Restorasyonlar Atölyesi Sorumlusu Başak Birsel, “Milli Saraylar Tekstil Atölyesi’nde restorasyona alınan ve Kanuni Sultan Süleyman’a ait olan tören kaftanı, padişaha özel dokunan İtalyan kadifesinden dikilmiş. 16. yüzyıla ait kaftan, Osmanlı’nın klasik motifleri arasında yer alan lale desenlerine sahip.” dedi.

Birsel, atölyede şu an 3 eserlerinin bulunduğunu ifade ederek, “Tekstil Atölyesi’nde, Kanuni’ye ait kaftanının yanı sıra iki önemli eser daha bulunuyor. Bunlardan ilki Sultan III. Ahmed’in kullandığı bir kürk. 18. yüzyıla ait kıyafetin dışı kırmızı çuha kumaşla kaplı. Kıyafetin yakası, ön kenarları ile içi, kahverengi samur ve beyaz hermin kürkle süslü. İkincisi ise aidiyeti olmayan ama 16. yüzyılda tören kaftanı olarak kullanılmış bir padişah kıyafeti.” diye konuştu.

Kanuni Sultan Süleyman’ın kaftanı ustalığı, işçiliği ve tarihi niteliğiyle göz kamaştırıyor

Restorasyon öncesinde dijital doku analizi yaptıklarını belirten Birsel, konservasyon süreci öncesi gerekli olan kılavuz için bunun gerekli olduğunu söyledi. Birsel dijital doku analizinin restorasyondaki önemini vurgulayarak, “Hazırladığımız uygulama planı sonrasında eserin orijinal dokusuna uygun malzemeleri temin edip, restorasyon sürecine başlıyoruz. Ustalığı, işçiliği ve tarihi niteliğiyle göz kamaştıran kaftan, restorasyon işlemlerinin ardından müzecilik faaliyetleri çerçevesinde ziyaretçiyle buluşturulacak.” ifadelerini kullandı.

Eserler restorasyon sonrası nerede sergilenecek?

Padişah Elbiseleri Koleksiyonu, Osmanlı sultan ve şehzade kıyafetlerinin bohçalanarak Enderun Hazinesi’nde saklanması geleneğine dayanıyor. Koleksiyonda, padişahların hayattayken bizzat kendilerinin Hazine’ye bıraktığı veya ölümlerinden sonra Hazine’ye intikal eden kıyafetler yer alıyor.

Osmanlı kumaş sanatının en zengin örneklerinin bulunduğu koleksiyonda Fatih Sultan Mehmed’den son Osmanlı sultanı VI. Mehmed’e kadar olan döneme ait kıyafetler yer alıyor. Milli Saraylar Tekstil Atölyesi’nde restore edilen padişah kıyafetlerinin, 2022 yılı içerisinde, Topkapı Sarayı’nın üçüncü avlusunda yer alan Seferli Koğuşu’nda sergilenmesi planlanıyor.

Kaynak:AA

Kanuni Sultan Süleyman’ın tören kaftanı sandıktan çıkartıldı yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 2007’de Gökçeada’daki tarihi kiliselerden çalınan ikonaları, Fener Rum Patriği Bartholomeos’a takdim edecek. Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, Türkiye’nin kültür varlıklarına karşı dil, din ve ırk ayrımı gözetmeksizin gösterdiği korumacılık anlayışının bir göstergesi olarak, çalınan kültür varlıklarının teslimi sağlanacak.

Teslim edilecek 12 eser için Çanakkale Troya Müzesi’nde tören düzenlenecek. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy ile Fener Rum Patriği Bartholomeos’un katılacağı teslim töreni, yarın (10 Ağustos) saat 15.00’te gerçekleştirilecek.

Hassasiyetle korundu

Gökçeada’nın Zeytinli, Eski Bademli ve Dereköy mahallelerindeki tarihi kiliselerde gerçekleşen hırsızlık olayına ilişkin Gökçeada Asliye Ceza Mahkemesinde görülen davada ele geçirilen eserler, Çanakkale Arkeoloji Müzesi’nde korunuyordu.

Panayiya Kimisis Kilisesi’nin de aralarında bulunduğu dini alanlardan çalındığı tespit edilen kültür varlıkları, 2007’de Eceabat İlçe Jandarma Komutanlığınca gerçekleştirilen operasyonda ele geçirildi. Olaya ilişkin soruşturma Gökçeada Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütüldü ve ele geçirilen kültür varlıkları yediemin olarak Çanakkale Arkeoloji Müzesi’ne teslim edildi.

Müze tarafından yediemin deposunda Kültür ve Turizm Bakanlığının koordinasyonunda başlatılan çalışmada, aralarında Hz. İsa ve aziz tasvirlerinin bulunduğu dini kültür varlıklarına ilişkin adli süreç Çanakkale Arkeoloji Müzesi ve Çanakkale İl Kültür ve Turizm Müdürlüğünce takip edildi ve mahkeme kararının kesinleştiği bilgisine ulaşıldı.

Ağırlıklı olarak ikonalardan oluşan kültür varlıkları, emanette bulundukları süre içerisinde Çanakkale Arkeoloji Müzesi’nde hassasiyetle korundu.

Kaynak:AA

Gökçeada’daki tarihi kiliselerden çalınan ikonalar ait olduğu yere dönüyor yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Hayvanları Koruma Kanunu ile Türk Ceza Kanununda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin TBMM Genel Kurulu’nda kabul edilmesiyle hayvan haklarına ilişkin birçok düzenleme yapıldı. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı’nda muhafaza edilen belgelerde ise Osmanlı dönemindeki hayvan haklarına yönelik uygulamalar dikkati çekti.

Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanı Prof. Dr. Uğur Ünal, yaptığı açıklamada, Osmanlı Devleti’nde yük, binek ve ticari amaçlar için yetiştirilen hayvanların yanında evcil hayvanların da gündelik hayatın önemli bir parçası olduğunu söyledi.

“Yaratılanı yaratandan ötürü sevme anlayışı her daim Osmanlı toplumunun hâkim paradigması olmuştur”

Ünal, İslamiyet’in emir ve yasakları ile örf, adet ve geleneklerin hayvanlara zulmetmeyi yasakladığını vurguladı. Uğur Ünal, “Yaratılanı yaratandan ötürü sevme anlayışı her daim Osmanlı toplumunun hâkim paradigması olmuştur. Osmanlı Devleti, kendi ülkesinde birlikte yaşadığı diğer canlıların bir hukuku olduğunu kabul etmiş ve buna da sonuna kadar riayet etmeyi bilmiştir” diye konuştu.

Ünal; sivil, resmi binaların dış cephelerine yapılan aşiyan yani oyma kuş yuvalarından, erken dönemlerde çıkarılan, kanun, nizam ve detaylı düzenlemelerle Osmanlı memleketinde insanların dünyayı paylaştığı hayvanlarla dost kalmayı bildiğini anlattı.

Belgeler, hayvanların da Osmanlı gündelik yaşamının önemli bir parçası olduğunu göstermektedir

Ünal, “Devlet Arşivleri Başkanlığı Belge Tarama Sisteminde hayvan kelimesi ile yapılan taramada binlerce belgeye ulaşılabilmektedir ki bu belgeler bizlere, hayvanların da Osmanlı gündelik yaşamının önemli bir parçası olduğunu göstermektedir. Günümüzde gündelik hayatı ilgilendiren pek çok meselede olduğu gibi hayvan hakları konusunda da Osmanlı deneyiminin bizlere öğrettikleri çok kıymetlidir” dedi.

Yük hayvanlarına kapasitelerinin üzerinde yük taşıttırmak yasak!

Belgeler arasında Sultan III. Murat döneminde 1587’de İstanbul muhtesibi Mehmed Çavuş’un padişaha yazdığı, bazı hamalların yük hayvanlarına kapasitelerinin üzerinde yük taşıttırdıklarına dair şikâyet mektubu da yer aldı. Mehmed Çavuş’un, söz konusu hayvanların aşırı yük sebebiyle yere yıkıldıkları ve çok yorulduklarına yer verdiği mektubu üzerine Padişah III. Murat’ın, hamallar kethüdasına hamalların, “hayvanların beslenmesine dikkat edilmesi, sakat ve zayıf hayvanlara tahammülünden fazla yük taşıttırılmaması” konusunda uyarılmasını emrettiği görülüyor.

1812’ye ait bir mahkeme kararında ise İstanbul Kadısı verdiği hükümde şunlara dikkati çekiyor: “Hamal taifesi ellerinde bulunan merkeplere tahammüllerinden fazla yük yüklediklerinden bu durumun hayvanlara eziyete yol açtığından böylesi hallere mahal verilmemesi hamallar kethüdasından bu konuda hamalları kati suretle uyarılması ve sürecin takip edilmesi istenmiştir.”

At ile taşımacılık yapanların cuma günü tatil yapmaları çok eskiden beri uygulanan bir kural

Ayrıca 1 Eylül 1856 tarihli Sultan Abdülmecid dönemine ait bir başka belgede ise cuma günleri atların taşımacılıkta kullanılmaması isteniyor. Buna göre, at ile taşımacılık yapanların cuma günü tatil yapmaları çok eskiden beri uygulanan bir kural olduğu için o gün atlara yük taşıttırılmaması ve üzerine binilmemesi emri de veriliyor. İnsanların bu kararı çiğnemesinin önüne geçilmesi için de o güne has çivili semer kullanılması ve hamal kethüdasından bu kararın tavizsiz uygulanması emri de belgelerde belirtiliyor.

Yük hayvanları için talimatname hazırlatıldı

Osmanlı’da hayvanlara merhametsizlik edilmesinin önüne geçmek ve hayvan haklarının korunması adına yayımlanan talimatname de bulunuyor. 1909 yılına ait hamallara mahsus talimatname’de, yük hayvanlarına eziyet edilmemesi için, “Bir beygir yükü 120 kiloyu, merkep yükü 80 kiloyu ve tek beygirli araba 250 kiloyu, çift beygirli araba 400 kiloyu, öküz arabası 500 kiloyu ve manda arabasının ise 600 kiloyu kesinlikle geçmeyecek” şeklinde talimatlar yer alıyor.

Caydırıcı para cezası uygulanıyor

Ayrıca fazla yükleten olursa, ceza kanununa aykırı davranmaktan para cezası uygulanacağı da belirtiliyor. Yük taşıyamayacak durumda olan hayvanların da bu işten men edilmesinin memurlara görev olarak verilmesi de belgelerde ifade ediliyor. Öte yandan talimatnamede yük taşımacılığında yokuş ya da düz bir yerde çalışan hayvanlara da farklı standartlar belirlendiği bilgisi bulunuyor.

Sokak hayvanları ve güvercinlerin de bakımına özel ilgi gösteriliyordu

Osmanlı’da sadece yük hayvanları değil, sokak hayvanları ve güvercinlerin de bakımına özel ilgi gösteriliyordu. Bu kapsamda Harem-i Şerif dâhilinde güvercinlere yem atma hizmeti için çalışan görevlendirilmesi yapılması da belgelerde dikkati çekti. 11 Mart 1897 sayılı belgede Harem-i Şerif dâhilinde güvercinlere yem atma hizmetinde bulunan Abdullatif Efendi’nin vefatından dolayı bu göreve Seyyid Abdullah Efendi’nin atandığı bilgisi yer aldı.

Köpek yavrularını ezen kişiye idari para cezası uyguladığı bilgisi yer alıyor

Belgelerde, Osmanlı’nın Balkan topraklarındaki önemli bir şehri olan Üsküp’te toplumun ve yerel yönetimin sokak hayvanlarına gösterdiği merhamet de dikkati çekti. Üsküp Belediye Tahsildarı İsmail Hakkı’nın 1905’te Üsküp Belediye Başkanlığına gönderdiği bir yazıda, Tahtakale çarşısında gezmekte olan iki köpek yavrusunu arabayla dikkatsizlik sonucu ezerek ölümlerine neden olan bir kişinin, esnafın şikâyeti üzerine yakalanarak, belediyeye getirildiği, bu olağan dışı durum karşısında belediye başkan vekili, mühendis ve katipten oluşan üç kişilik komisyonun, köpek yavrularını ezen kişiye idari para cezası uyguladığı bilgisi yer aldı.

Yanlış avlanmaya yönelik tahribatın önüne geçmek için kanun yer alıyor

Osmanlı döneminde yaban hayatının korunmasına ilişkin alınan tedbirler de dikkat çekti. Avcılığa dair çıkarılan Zabıta-i Saydiyye Nizamnamesi ile denizde ve karada yaban hayatta doğabilecek muhtemel keyfiliğin ve tahribatın önüne geçildi.

Bu kapsamda arşivlerde saklanan Nizamnamenin 44. maddesinde, “Sülün ve keklik yumurtalarını ve kuluçkalarını alan, bulan ve bozanlardan 5 Mecidiye ceza alınacağı” ifadesiyle kuş yuvasını bozmanın suç kapsamına alındığı görülüyor. Öte yandan, 15 Şubat 1574’te Kaz dağlarında tüfekle yapılan avcılığın, av hayvanlarının yok olmasına sebep olması nedeniyle Sultan II. Selim’in tüfekle zevk için avcılık yapanlara ilişkin, “Kişisel zevk amacıyla tüfek kullanarak av yapanların tüfekleri ellerinden alınsın ve İstanbul’a gönderilsin. Bu iş esnasında kimseye zulüm yapılmasın” emri de dikkat çekti.

Kaynak:AA

Osmanlı Döneminde, hayvan hakları tarihi belgelerle gün yüzüne çıktı yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.