Anadolu Sağlık Merkezi Beslenme ve Diyet Uzmanı Başak İnsel Aydın, “Bu miktar cinsiyet, yaş, kronik durum ve fiziksel aktivite gibi faktörlere bağlı olarak değişkenlik gösterebilir. Özellikle yaz aylarında sıcak havanın etkisiyle terlemenin fazlalaşması sonucu vücuttan atılan su miktarı artar. Bu nedenle yaz mevsiminde su tüketimi daha da önem kazanır. Fazla su kaybı durumunda vücut ısısı kontrol edilemeyerek yükselir ve hipertermi yani sıcak çarpmasına neden olabilir” hatırlatmasında bulundu.

Vücudun susuz kalması sonucunda baş ağrısı, yorgunluk, kabızlık, konsantrasyonda bozulmalar, düşük tansiyon, hızlı nefes alma, hatta ilerleyen evrelerde bilinç kaybı ve koma hali gibi önemli sağlık sorunlarının görülebileceğine dikkat çeken Anadolu Sağlık Merkezi Beslenme ve Diyet Uzmanı Başak İnsel Aydın, yaz döneminde su tüketimini destekleyecek tavsiyelerde bulundu.

Limonata ve taze sıkım meyve suları da tercih edilebilir

Yaz döneminde alınan sıvı tüketimini artırmak için ev yapımı limonata, ayran, taze sıkım meyve ve sebze sularından yararlanılabilir. Özellikle sebze ve meyve suları hem vitamin-mineral açısından hem de kaybedilen elektrolit dengesini kazanmak için iyi bir seçenektir.

Maden suyu terleme ile kaybedilen elektrolit dengesi için önemlidir

Maden suları tüketilebilir. Burada önemli bir ayrım var, maden suyu ve soda birbirinden farklı ancak sıklıkla karıştırılan ürünlerdir. Bizim için aromasız ve sade tercih edilecek bir maden suyu terleme ile kaybedilen bu elektrolit dengesi için önemlidir.

İçilen her bardak çay-kahve için fazladan su içmeyi unutmayın

Soğuk bitki ve meyve çayları da tercih edilebilir. Ancak yeşil, beyaz ve siyah çay gibi kafein bulunduran çaylar bu kategorinin dışında kalmaktadır. Bu içecekler kafein içermesi sebebiyle vücutta diüretik etkiye sebep olarak su atılımını artırmaktadır. Aynı durum kahve tüketimi için de geçerli. Bu nedenle günlük su tüketimi hesaplanırken içilen çay ve kahvelerin de eklenmesi yapılan hatalardan biridir. Aksine içilen her bir bardak çay-kahve için fazladan bir bardak daha su tüketimi yapılmalı.

Yazın su içmek için susuzluk hissi beklenmemeli

Ayrıca su tüketimi için susuzluk hissi beklenmemelidir. Eğer su içme unutuluyorsa çeşitli su hatırlatıcıları kullanılabilir, tadı sevilmiyorsa taze sebze ve meyveler ile tatlandırılabilir.

Yazın yeterli su içmemek sıcak çarpmasına davetiye çıkartıyor! yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Dehidratasyon, vücudun aldığından daha fazla su kaybetmesi sonucu meydana geliyor. Dehidratasyon nedir? Vücudunuzu dinlemeyi ihmal etmeyin!

Yetersiz sıvı alımı ve beslenme, böbrek hastalıkları, diyabet, ishal ve aşırı terleme sonucu oluşabiliyor. Kaybedilen sıvıyla birlikte mineral tuzlar veya elektrolitler, özellikle sodyum ve potasyum dengesinde bozukluklar oluşuyor. Kaybedilen suyun yerine konulmaması vücutta ciddi problemlere yol açabiliyor. Özellikle yaz aylarında fark etmeden gelişebilen, aşırı terleme ve yetersiz sıvı alımı ile görülebilen dehidrasyona çok dikkat edilmesi gerekiyor. Memorial Şişli Hastanesi İç Hastalıkları Bölümü’nden Uz. Dr. Yeliz Zıhlı Kızak, dehidratasyon hakkında bilgi verdi.

Vücut gün boyu 2,5 litre su kaybediyor!

Yetişkin bir insanın vücut ağırlığının yaklaşık %65’i sudan meydana gelir. Su, hücrelerin içinde, kan damarlarının içinde ve hücreler arasında bulunur. Normal şartlar altında vücut günde yaklaşık 2-2,5 litre su kaybeder ve bu miktarın tekrar vücuda girmesi gerekir. Su vücudu sıklıkla ter, idrar ve dışkı yolu ile terk eder. Bu kayıplar günlük olarak yeteri kadar sıvı tüketimi ile telafi edilemezse dehidratasyon meydana gelir ve vücut normal fonksiyonlarını yerine getiremez. Dehidratasyon kaybedilen sıvının miktarına göre hafif, orta ve şiddetli olmak üzere 3 gruba ayrılır. Hafif dehidratasyon yaygındır ve genellikle gün boyunca yetersiz sıvı alımından kaynaklanır. Çocuklarda ishale bağlı dehidratasyonu sık görülmektedir. Şiddetli dehidratasyonda sudan daha fazla sodyum kaybedilir. Bu tip dehidratasyonda hiponatremi gelişebilir. Hiponatremi kandaki sodyum oranının 135 mEq/ L’den düşük olmasıdır.

Dehidratasyonun nedenleri

Yetersiz beslenme ve yetersiz sıvı alımı: Sağlıklı bir kişinin günlük ortalama 2-2,5 litre su tüketmesi gerekir. Bu miktar yaş, kilo ve günlük fiziksel aktiviteye bağlı olarak değişiklik gösterir. Kişinin günlük ihtiyacı kadar su tüketmemesi dehidratasyon ile sonuçlanabilir.

Kusma ve ishal: Bazı hastalıklara bağlı olarak gelişen şiddetli bir şekilde ortaya çıkan akut veya uzun süren kronik ishaller, özellikle kusma da eşlik ediyorsa çok fazla su ve elektrolit kaybına neden olabilmektedir. Bu iki rahatsızlık ayrı ayrı da dehidratasyona sebep olabilmektedir. İshal bakteri, virüs veya parazit kaynaklı olabilmektedir. Bebeklerde, çocuklarda, yaşlılarda ve yeme bozukluğu (örneğin bulimia) olan kişilerde kusma nedeniyle dehidratasyon riski daha yüksektir.

Aşırı terleme: Ter ve terleme, vücudun ısı, nem ve fiziksel aktivite durumlarında kullandığı bir soğutma mekanizmasıdır. Yüksek hava sıcaklıkları ter yolu ile sıvı kaybına neden olmaktadır. Hipertiroidi gibi bazı kronik hastalıklar ve yoğun egzersize bağlı olarak da fazla terlenmesi eğer yeterli sıvı tüketilmezse dehidratasyona eğilim yaratır. Çok sıcak bölgelerde yaşayan ve güneş altında durmak zorunda olanlar da dehidratasyon açısından risk altındadır.

Yüksek ateş: Ateşin 38 derecenin üzerinde seyrettiği hastalıklarda sıvı kaybı görülebilir ve sıvı açığının yerine konmaması dehidratasyona neden olur. Güneş yanıkları da sıvı kaybına neden oldukları için dehidratasyon sebebidir.

Diyabet: Kan şeker seviyeleri yüksek seyrettiğinde böbrekler şekeri vücuttan atmak için idrar miktarını artırarak sıvı kaybına neden olur.

Böbrek hastalıkları: Böbreklerin su tutma özelliğini kaybetmesine neden olan günlük idrar miktarının arttığı hastalıklarda yeterli sıvı desteği sağlanmazsa dehidratasyon görülebilmektedir.

Şiddetli dehidratasyon hayatınızı tehdit eder!

Dehidratasyon sonucu ortaya çıkan belirtiler, sıvı kaybı şiddetine göre değişiklik gösterir. Hafif dehidratasyonda halsizlik, yorgunluk, ağız kuruluğu, susama hissi, cilt kuruluğu, idrar miktarında azalma, kabızlık gözlenmektedir. Şiddetli dehidratasyon vakalarında genel durum bozukluğu, bilinç bulanıklığı, kan basıncında düşme, gözlerde kararma, baş dönmesi, baş ağrısı ve çarpıntı gibi yakınmalar gelişir. Şiddetli dehidratasyon yaşamı tehdit eden ciddi bir acil durumdur.

Dehidratasyon derecesi ve nedenine göre tedavi belirlenir

Amaç kaybedilen sıvı ve elektrolitlerin yerine konulmasıdır. Hafif ve orta derecedeki dehidratasyonun tedavisinde hastaların yeterli miktarda sıvı alması sağlanır. İshal, kusma ve böbrekler yolu ile aşırı sıvı kaybı olan vakalarda ağızdan verilen sıvı yetersiz kalıp, damar yolu ile elektrolit içeren sıvılar verilir. Bayılma, bilinç kaybı veya diğer ciddi bulgularla seyreden şiddetli dehidratasyon vakalarında acil müdahale gereklidir. Hastaların elektrolit durumunun da değerlendirilmesiyle sıvı eksikliği damar yolu ile dengeli elektrolit içeren sıvılar kullanılarak yerine konulur.

Kimler risk altında?

Dehidratasyon herkesin başına gelebilir ama bazı insanlar daha yüksek risk altındadır. En çok risk altında olanlar şunlardır;

Susama hissine verdikleri tepkiler veya suya erişme konusundaki yetersizlikleri sebebiyle bebekler, çocuklar ve ileri yaşlılar,

Yüksek irtifalarda yaşayan insanlar,

Özellikle maraton, triatlon ve bisiklet turnuvaları gibi dayanıklılık sporları yapan sporcular,

Diyabet, böbrek hastalığı, kistik fibroz, alkolizm ve adrenal bez bozuklukları gibi kronik hastalıkları olan kişiler dehidratasyon açısından daha fazla risk altındadır.

Sıcak havalarda yetersiz sıvı tüketimi vücutta hangi tepkilere neden olur? yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Üriner sistem taş hastalığı hakkında bilgilendirmede bulunan Medical Park Tarsus Hastanesi’nden Üroloji Uzmanı Op. Dr. Ahmet Apak, ailesinde taş hastalığı öyküsü olan ve daha önce taş düşürmüş kişilerde riskin yüksek olduğunu söyledi. Op. Dr. Apak, “Sıcak iklimlerde yaşayanların terle su kaybı nedeniyle, soğuk bölgelerde yaşayan kişilere oranla daha fazla risk altındadır. Sıvı tüketimi az olan, hayvansal gıdaların fazlaca tüketildiği, fazla tuz tüketiminin olduğu kişilerde taş oluşumu daha fazla görülür” diye konuştu.

Taş oluşumu nasıl başlar?

Üriner sistemin herhangi bir bölgesinde taş oluşumu olabileceğini belirten Op. Dr. Apak, “İdrarda erimiş halde bulunan tuzlar (kalsiyum, okzalat, fosfat, ürik asit vb.) çeşitli nedenlerle kristalleşebilir. Bu kristaller birbirine yapışarak sert taşları oluşturur. İdrarda taş üretimini engelleyen maddeler bulunmaktadır. İdrar yolu enfeksiyonu, sıvı alımının az olması, genetik (ailesel), metebolik nedenlerle bu sistem bozulmakta ve taş oluşumu başlamaktadır” dedi.

Taş oluşumunda ağrı nerelerde hissedilir?

Hastalığın en sık belirtilerden birinin taşın oluştuğu tarafta aniden ortaya çıkan, bulantı ve kusmaların eşlik ettiği şiddetli ağrı olduğuna dikkat çeken Op. Dr. Apak, şu bilgileri paylaştı: “Ağrılar böbrek bölgesinden kasıklara ve karına doğru yayılmaktadır. Nadiren idrardan kan gelmesi, tıkanıklığa bağlı üriner enfeksiyon gelişmesi durumunda yanma da görülmektedir. Erkeklerde ağrı testislere yayılabilir. Bazen de taş oluşumu hiçbir belirti vermeyebilir. Belirtisi olmayan taşlar genellikle metabolik nedenlerle veya enfeksiyon nedeniyle oluşan taşlardır ve tüm böbrek boşluğunu doldurabilirler. Böbrek taşlarının tanısında kullandığımız direkt üriner sistem grafileri yüzde 90 oranında taşları saptamamıza yardımcı olurken, taşın büyüklüğünü, üriner sistemdeki yerini, sisteme verdiği zararı saptamada ultrasonografi ve bilgisayarlı tomografiden faydalanılmakta ayrıca idrar tahlilleri, kanda üre ve kreatinin değerleri bakılmaktadır.”

Tedavi yöntemi nasıl belirlenir?

Vücutta oluşan taşların tedavisinin taş sayısına, bulunduğu bölgeye ve büyüklüğüne göre değişebileceğini dile getiren Op. Dr. Apak, ”Küçük taşların çoğu (1 cm’den küçük) hastada ek patoloji (idrar kanalında darlık gibi) yokluğunda kendiliğinden düşebilmektedir. Taş düşürme esnasında ağrı kesiciler ve bol sıvı tüketimi ile desteklenmelidir. Teknolojinin tıbba yansıması ile birlikte son dönemde açık cerrahi uygulamaları son derece azalmıştır. Açık cerrahinin yerini taş kırma (ESWL), endoskopik üreter taşı tedavisi ve perkütan cerrahi yöntemleri almıştır” dedi.

Şok ses dalgası taş tedavisi hangi durumlarda yapılır?

2 cm’den küçük ve çok taşı olmayan hastalar için taş kırma tedavisinin uygulandığının altını çizen Op. Dr. Apak, taşın yapısına göre tek seans ve birkaç seanslık şok ses dalgası ile taş kırma işlemi uygulanabileceğini ifade etti. Op. Dr. Apak, vücut dışından uygulanan şok ses dalgası yöntemiyle taşlar kırılırken genellikle anestezi gerekmediğini de sözlerine ekledi.

Endoskopik üreter taşı tedavisi nedir?

İdrar kanalına düşen taşların endoskopik görüntüleme cihazıyla saptanıp kırılması işlemine endoskopik üreter taşı tadavisi adı verildiğini belirten Op. Dr. Apak, “Bu yöntem idrar kanalına düşüp idrar kanalını tıkayan taşlara uygulanabildiği gibi flexible üreterorenoskoplarla böbrek içerisindeki taşlar da bu yöntemle kırılıp temizlenebilmektedir. Başarı oranı yüzde 85-95 gibi oldukça yüksek bir yöntemdir. Hastalar aynı gün evlerine dönebilmekte hatta 1 gün sonra işine başlayabilmektedir” ifadelerini kullandı.

Perkütan cerrahi tedavisi tercih edilebilir

Op. Dr. Apak, taş kırma tedavisinde uygulanan perkütan cerrahi tedavisi hakkında şunları söyledi: ”Ultrason, Bilgisayarlı Tomografi veya Fluoroskopi gibi görüntüleme cihazları yardımıyla, böbrek içine ciltten bir iğne ile girilip ve kateter denilen ince bir hortum yerleştirilerek ve ardından bu kanaldan taşın kırılıp çıkarıldığı bir ameliyat yöntemidir. Bu yöntemle hastaya ve böbreğe açık cerrahiye göre daha az zarar verilmektedir. Yara iyileşmesine gerek kalmadığından hasta evine ve sosyal hayatına erken dönüş yapabilmektedir.”

İdrar renginizi gözlemleyin

Vücutta taş üretimini engellemek için bireyin gün içerisinde bol sıvı tüketmesine dikkat çeken Op. Dr. Apak, “Bunun yanı sıra hareketli yaşama merhaba deyin, yürüyüş koşu ve spor yapın. İdrar renginizi gözleyin. İdrar rengi koyulaşırsa sıvı tüketiminizi arttırın ve tüm güne yayın. Bol miktarda lifli gıdalar ve turunçgilller tüketmeye özen gösterin” şeklinde konuştu.

Doktora başvurmayı geciktirmeyin

Yemeklerde aşırı tuz ve hayvansal gıdaların tüketimine dikkat edilmesi gerektiğini vurgulayan üroloji uzmanı Op. Dr. Ahmet Apak; “Ailenizde taş hastalığı mevcutsa ve genetik yatkınlığınız varsa, daha önce taş ile ilgili bir girişim geçirdiyseniz veya taş düşürdüyseniz 6 ayda bir doktor kontrollerinizi ihmal etmeyin” diyerek sözlerini noktaladı.

Yetersiz sıvı tüketimi taş hastalığına sebep oluyor! yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.