Milattan önce 1. yüzyılda kurulan ve milattan sonra 8. yüzyıla kadar bölgenin en büyük yerleşim yerlerinden olan Karabük’ün Eskipazar ilçesindeki Hadrianaupolis Antik Kenti’ndeki kazı çalışmaları, Karabük Üniversitesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ersin Çelikbaş başkanlığında yürütülüyor.

İlçenin 3 kilometre batısında bulunan antik kentteki çalışmalarda, şimdiye kadar iki hamam, iki kilise yapısı, bir savunma yapısı, kaya mezarları, tiyatro, bir kemerli ve kubbeli yapı, anıtsal kültik niş, sur, villa, diğer anıtsal binalar ile bazı kült alanları gibi 14 dağınık yapı ortaya çıkarıldı. Hristiyan dünyası din adamlarından Stylianos Alypius’un doğduğu ve Antik Çağ’da hac merkezi olarak kullanılan Hadrianaupolis’teki çalışmalarda elde edilen bulgulardan taşınabilir olanlar çevre illerdeki müzelere götürülüyor, taşınmazlar ise bulunduğu yerde korunuyor.

İncil’de adı geçen nehirler Geon, Phison, Tigris ve Euphrates’un yer aldığı, at, fil, panter, geyik ve grifon (sanat tarihinde görülen karışık bir hayvana verilen isim) gibi birçok hayvanın tasvir edildiği kiliselerin tabanındaki mozaiklerle ünlenen antik kentte kazı çalışmaları yılın 12 ayı sürüyor.

“Buradaki kazılarda demir bir maske ortaya çıktı”

Doç. Dr. Çelikbaş, antik kentteki kazılarda önemli bulgulara rastlandığını söyledi. Bu yıl henüz fonksiyonunu çözemedikleri kare planlı bir yapıda yoğunlaştıklarını ve kazıların o alanda sürdüğünü vurgulayan Çelikbaş, “Yapıdaki sur duvarından burasının bir askeri yapı olduğunu tahmin ediyoruz. Buradaki kazılarda demir bir maske ortaya çıktı.” dedi.

Çelikbaş, “Batı Karadeniz’in iç bölgelerinin tarihi henüz tam olarak aydınlatılmış değil. Yaptığımız çalışmalarla bölgenin tarihini aydınlatmaya devam ediyoruz. Kazılarımızda bölgede Roma İmparatorluğu’nun varlığını gösteren önemli verilere ulaştık. Bu maske de bir Roma askerine ait. Roma süvarisine ait bir yüz maskesi, bir miğfer parçası.” ifadelerini kullandı.

Hadrianaupolis’te bir Roma garnizonunun, askeri üssünün varlığından söz edilebileceğini anlatan Çelikbaş, “Roma, Karadeniz Bölgesi’nden kendi coğrafyasına gelebilecek her türlü tehlikeye karşı üsler inşa ederek savunmasını en uçta yapmayı planlamış. Bu savunma amaçlı askeri kentlerinden birinin de Hadrianaupolis olduğunu düşünüyoruz. Maske parçası imparatorluk dönemine ait. Çok büyük ihtimalle de benzer örneklerine ve tabakalandırma tarihine baktığımızda 3. yüzyıla ait.” bilgisini verdi.

Kaynak: AA

Arkeolojik kazılarda, Roma dönemine ait 1800 yıllık demir maske bulundu yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Kazlıçeşme Sanat olarak hizmet veren tarihi binanın bahçesindeki kazı alanında gerçekleştirilen çalışmalarda yeni bulgulara ulaşıldı. Zeytinburnu Belediye Başkanı Ömer Arısoy, yaptığı açıklamada, binanın dışında keşfedilen mozaiği restore etmek ve konserve etmek üzere işaretleyerek uzmanlar eliyle kaldırdıktan sonra buluntuların izini takip ederek bir lahit bulunduğunu söyledi.

“Zeytinburnu’na bir mozaik müzesi kazandırmaktı”

Lahit içerisinde 2 bireye ait kalıntıların ve mimari unsurların bulunduğunu dile getiren Arısoy, şunları kaydetti: “Tabii bu kazı henüz burada bitmiş değil. Daha aşağıya doğru inilecek gibi görünüyor. Buraya çıkış noktamız Zeytinburnu’na bir mozaik müzesi kazandırmaktı. Bu hedefimiz duruyor, kurul da arkeoloji müzeleri de bunun farkında. Şimdiye kadar çıkanlardan bir engel görünmüyor. Buradaki bütün tespitlerin kamera kayıtları yapıldı.”

“Çok katmanlı bir sergi alanı ortaya çıkacak”

Ömer Arısoy, ilgili kurumlarla birlikte karar verileceğini, kazı disiplininin el verdiği ölçüde çalışmaların en kısa zamanda tamamlanarak alanın mozaik müzesine dönüştürülmesini istediklerini belirterek, şunları anlattı: “Hepimizi şaşırtan, uzmanları da şaşırtan lahit bulundu, mezar örüntüleri bulundu. Birlikte takip edeceğiz, bunlar ilk bulgular, kazıyı takip edeceğiz. Muhtemelen çok katmanlı bir sergi alanı ortaya çıkacak. Hem mozaik hem de burada gördüğünüz buluntuların bazılarının açıkta olduğu bir sergi ortaya çıkacak.”

Güvenlikli bir tertibat kurarak lahitin teşhirini de üstlenebileceklerini söyleyen Arısoy, “Zeytinburnumuz, İstanbulumuz yeni bir tanık, yeni bir bulgu, yeni bir kalıntıyla karşı karşıya. Zeytinburnumuza büyük bir değer katacak. Birçok yönden Zeytinburnu’nun bir kültür turizmi destinasyonu olabilecek bütün unsurlara sahip olduğunu söylüyorduk. Çok bereketli bir toprağımız var, kazdıkça çok kıymetli unsurlar çıkıyor. Hep birlikte bütün unsurlarıyla, bütün kurum ve kuruluşlarla eş güdüm halinde kazıyı sürdüreceğiz ve tamamlayacağız.” dedi.

Tarihi yapının özelliklerine ve sürece ilişkin bilgiler de veren Arısoy, şunları kaydetti: “Önünde bulunduğumuz yapı 1800’lü yılların sonlarında askeri hastane olarak yapılmış. Muhtelif kullanımlardan sonra Zeytinburnu Belediyesi’nin kurulmasıyla 1984’ten 2015’e kadar Zeytinburnu Belediye Başkanlığı olarak kullanılan bir yapı. Zeytinburnu Belediyesi, Zeytinburnu içinde daha büyük bir yere taşınınca burası büyük bir restorasyona girdi ve restorasyonda binanın içinde bir odanın zemininde mozaik bulundu. Bu mozaik konservasyona ve teşhire açıldı. 2019 yılında biz göreve geldikten sonra mozaiğin bina dışında da şu anda otopark olarak kullanılan bölümde de devam etmesi ihtimaline binaen yine arkeoloji müzeleri denetiminde bir kazı yapmıştık. Hatırlanacağı üzere binanın dışında da bir mozaik bulunmuştu.” Arısoy, lahitin ve mozaiğin aynı döneme ait olduğunu düşündüklerini ve çalışmaların sonucunda ortaya çıkacak sonuçların İstanbul ve Zeytinburnu tarihine yeni bir katkı sağlayacağını sözlerine ekledi.

“MS 4.-5. yüzyıla tarihlendirdiğimiz taban döşeme mozaiğinin hemen altında iki lahit tespit edildi”

İstanbul Arkeoloji Müzesi Müdürü Rahmi Asal ise Kültür ve Turizm Bakanlığı Kültür Varlıkları Ve Müzeler Genel Müdürlüğü’ne bağlı bir kurum olarak İstanbul’daki özellikle sit alanlarında çok önemli çalışmalar gerçekleştirdiklerini söyledi.

İlgili kurumların da desteğiyle İstanbul’da 7-8 noktada kalıntı, buluntulara rastlanan ve çok önemli alanların keşfedildiği çalışmaların devam ettiğini anlatan Asal, “En son burası gündeme geldi. Gerçekten bizi de çok heyecanlandırdı. Bu çalışmaların ilk etabı, başlangıcı binadaki güçlendirme çalışmaları sırasında ortaya bir mozaik kalıntısının çıkmasıyla, tespitiyle çok doğru bir şekilde yapıldı.” ifadesini kullandı.

Sürece ilişkin bilgi paylaşan Asal, “Neredeyse son aşamaya geldiğimiz bir sırada MS 4.-5. yüzyıla tarihlendirdiğimiz taban döşeme mozaiğinin hemen altında iki lahit tespit edildi. Öncelikle biraz sonra alanda da göreceğimiz mermer iki parça, yani tekne ve kapaktan oluşan lahit tespit edildi. Daha sonra bu lahitin kapağı Restorasyon ve Konservasyon Merkez Laboratuvarı Müdürlüğü uzmanlarıyla beraber titizlikle kaldırıldı ve içindeki 2 bireyin kemikleri, iskeletleri üzerinde çalışmalar yapıldı.” değerlendirmesini yaptı.

Gerçekleştirilen ve planlanan çalışmalara ilişkinler bilgiler paylaşan Asal, alınan kemik örneklerinin TÜBİTAK’a gönderileceğini yaş tayinlerinin yapılacağını söyledi. Asal, lahit içindeki buluntulara ilişkin “İki birey, biri kadın, biri erkek. Kadın 20-30 yaşları aralığında, erkek 40-50 yaşları aralığında. İkisinin de dişlerinde sağlık sorunu var. Erkek bireyde bir iskelette kaburga kemiğinde kırık ve sonra da yaşadığı süreç içinde iyileşme var ve romatizmal hastalığı eklemlerinden anlaşılmakta. İkinci lahit de aslında bir tuğla örgülü mezar. İçi mermer kaplı üzeri 2 parça kireç taşı blokla kapatılmış. İçinde tek birey gömülü halde.” diye konuştu.

En kısa zamanda ayrıntılı bilgi verecek duruma gelineceğini belirten Asal, mezarlıkların içinde herhangi bir ölü hediyesine ne rastlanmadığını sözlerine ekledi.

Kazlıçeşme Arkeolojik Kazı Alanı

Zeytinburnu Kazlıçeşme’de askeri hastane olarak inşa edilen, Zeytinburnu Belediyesi Başkanlık Binası olarak da kullanılan tarihi binada; İstanbul 2 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurum Kararına istinaden; İstanbul Arkeoloji Müze Müdürlüğü Başkanlığı’nda, çalışmalar sırasında M.S. 5. yüzyıla ait olduğu düşünülen Erken Bizans Dönemi mozaikleri bulundu.

Restorasyon ve konservasyon işlemlerinin ardından mozaikler Kazlıçeşme Sanat Binası’nda koruma altına alınarak 2018’den itibaren sergilenmeye başlandı. İstanbul Arkeoloji Müzeleri Müdürlüğü denetiminde, mozaiğin yayılma alanının tespiti için alanda deneme kazıları yapıldı ve arkeologların yeni mozaik arayışı olumlu sonuçlandı. Tarihi yapının otopark kısmının yaklaşık 1,5 metre altında bulunan yeni alanın keşfedilmesiyle mozaiğin 4’te 3’ü tamamlandı. Zeytinburnu Mozaik Müzesi çalışmaları esnasında mozaiklerin restorasyon ve konservasyon işlemleri için kaldırılmasıyla mozaik yapısının alt seviyelerinde, içinde 2 kişinin gömülü olduğu Roma dönemine ait bir lahit bulundu.

Bulunan lahdin mozaik yapısıyla bir ilişkisi olup olmadığı uzmanlar tarafından araştırılmaya devam ediyor. Ayrıca Kazlıçeşme Mozaik Müzesi’nde bu eserlerin sergilenebileceği bir çalışma da sürüyor. Yeni buluntular, çalışmalar tamamlandığında müzede çok katmanlı haliyle sergilenecek

Kaynak: AA

Kazlıçeşme Arkeolojik Kazı Alanı’nda Roma dönemine ait kalıntılar bulundu yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.