Acıbadem Ankara Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Renan Güneş, obeziteyi önlemeye yönelik beslenme önerileri sıraladı.

Halk arasında şişmanlık olarak bilinen obezitenin, vücutta aşırı derecede yağ birikmesiyle ortaya çıktığını ve mutlaka tedavi edilmesi gerektiğini vurgulayan Diyetisyen Renan Güneş ”Obezite, besinlerle alınan enerji miktarının, fiziksel aktivite ile ve bazal metabolik hız ile tüketilen enerji miktarını aştığı durumda ortaya çıkar. Dünya Sağlık Örgütü, obeziteyi, sağlığı bozacak ölçüde vücutta aşırı yağ birikmesi olarak tanımlamaktadır”  dedi.

Felç, tansiyon ve damar hastalıklarına yol açabilir

Obezitenin başka hastalıklara da zemin hazırladığına işaret eden Diyetisyen Güneş, ”Yüksek kolesterol ve trigliserid seviyelerinden dolayı, yüksek tansiyon, kalp krizi ve inmelere neden olur. Vücut kitle endeksi arttıkça hem yüksek tansiyon hem kötü kolesterol hem trigiliserid seviyeleri artar. Kan değerlerindeki bu değişim koroner arter, felç ve kardiyovasküler hastalık riskini artırır” diye konuştu. Obezitenin hipertansiyona da yol açabileceğini belirten Diyetisyen Güneş ”Yüksek tansiyon, kısaca kan basıncı yüksekliği olarak tanımlanabilir. Kanın damar duvarlarına fazla basınç yapması ile kendini belli eden yüksek tansiyon, uzun süre belirti vermeden böbreklere, beyne, kalp ve damarlara ciddi zararlar verebilir. Obezite hastalarında vücut ağırlığının fazla olmasına bağlı olarak hem kalp basıncı yükselir hem de damarlardaki direnç artar ve sıvı tutulumunun artmasıyla hipertansiyon oluşumu için uygun ortam yaratılmış olur” ifadeleriyle durumun ciddiyetine dikkat çekti.

“Kanser oluşumunu tetikleyen dokuları artırıyor”

Tip 2 diyabetin de yine obeziteyle bağlantılı olduğunu dile getiren Diyetisyen Güneş ”Tip 2 diyabet hastalarının büyük çoğunluğu fazla kiloludur. Özellikle bel çevresinde depolanan yağ hücreleri, hormonlara zarar verir ve enflamasyona neden olur. Bu enflamasyon vücudun, yağları ve karbonhidratları metabolize etme şeklini değiştirerek kan şekeri yükselmesine kişinin diyabete yakalanmasına yol açar” diye konuştu.

İnsülin direnci (hiperinsülinemi), koroner arter hastalığı, metabolik sendrom, safra kesesi taşı ve hastalıkları, osteoartrit, uyku apnesi, karaciğer yağlanması, astım ve solunum zorluğu, adet düzensizlikleri, aşırı kıllanma ve hormon bozuklukları, ruhsal sorunlar, kas iskelet sistemi sorunları, infertilite ve reflü gibi ciddi hastalıkların obezite ile bağlantılarına dikkat çeken Diyetisyen Güneş ”Vücut kitle endeksinin artışına bağlı olarak meydana gelen; yemek borusu kanseri, mide kanseri, kolon kanseri, safra kesesi kanseri, rahim kanseri ile obezitenin önemli ölçüde ilişkili olduğu bildirilmiştir. Obezitenin kanser oluşumunu tetikleyen dokuların artışını hızlandırdığı ve vücuttaki serbest radikalleri artırdığı görülmektedir” dedi.

Obeziteden korunmak için neler yapılmalı?

Dünyada her yıl 3 milyondan fazla insanın obezite ve fazla kilolar yüzünden hayatını kaybettiğini anımsatan Diyetisyen Güneş, obeziteyi önlemek için beslenme düzeninde uygulanması gerekenleri şöyle sıraladı:

– Günlük 2.5 -3 litre su tüketin.

– Hazır meyve suları, gazlı içecekler, şekerli içecekler yerine sağlıklı içecekler tercih edin.

– Yiyecekleri hazırlarken kızartmak yerine, ızgara veya haşlama gibi sağlıklı pişirme yöntemleri kullanın.

– Aşırı tuz tüketiminden kaçının.

– Hızlı ağırlık kaybına neden olan popüler diyetler ve zayıflama ilaçları ve zayıflama çayları tüketmeyin.

– Sıkıntılı, stresli ve öfkeli durumlarda yemek yemeyin.

– Öğün atlanmayın ve ara öğünleri ihmal etmeyin

– Besinleri ağzınızda yavaş yavaş ve iyi çiğneyin.

– Mutlaka egzersiz yapın. Fiziksel aktif olmaya özen gösterin.

– Beyaz ekmek yerine tam tahıllı, çavdar gibi ekmekler tüketilin

– Beslenmenizde sebze ve meyveye ağırlık verin.

– Tereyağı, margarin, içyağı gibi katı yağlar yerine, zeytinyağı gibi sıvıyağlar kullanın.

– Prebiyotik besinler alın. Bu besinleri yeterli tüketemiyorsanız, probiyotik destekler kullanın.

Tıbbi beslenme tedavisinin obezitede önemli bir yeri olduğunu belirten Acıbadem Ankara Hastanesi Beslenme ve Diyet Uzmanı Renan Güneş bu beslenme tipinde amacın “Bireyin yaşına, cinsiyetine, fiziksel aktivite durumuna, yaşam şekline ve fizyolojik durumuna uygun besin öğesi gereksinimlerini yeterli ve dengeli bir şekilde sağlamak, yanlış beslenme alışkanlıkları yerine doğru ve kalıcı beslenme alışkanlıkları kazandırmak ve vücut ağırlığını istenilen düzeye getirmek ve tekrar kilo almayı engellemek” olduğunu söyledi. Kişinin kendisine uygun ve yeterli beslenip beslenmediği konusunda bir uzmana başvurarak gerekli kontrollerin yapılmasının ihmal edilmemesi gerektiğini belirtti.

Obeziteye karşı 13 adımda önleminizi alın! yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Avrupa Sağlık otoriteleri (European Association for the Study Of Obesity (EASO) tarafından 22 Mayıs günü “Avrupa Obezite Günü” olarak kabul ediliyor. 2010 yılında bir grup hekim ve hasta tarafından bir kampanya şeklinde başlatılan bu özel günde obeziteyle ilgili farkındalık oluşturulması hedefleniyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Beyin Hastanesi Genel Cerrahi Uzmanı Op. Dr. A. Murat Koca, Avrupa Obezite Günü dolayısıyla yaptığı açıkmalamada obezitenin zararları ve önlemler konusunda yapılması gerekenler hakkında değerlendirmede bulundu.

Obezite en önemli sağlık problemi

Op. Dr. A. Murat Koca, obezitenin hızla kaynaklarını tüketen dünyamızdaki insanların en önemli sağlık problemi olduğunu belirterek “Kişinin ihtiyacından fazla ve kalori değeri yüksek gıdaları tüketmesi sonrasında vücutta fazla enerji kaynağının vücutta sağlığı bozacak şekilde yağ olarak depolanmasına obezite denir.” dedi.

VKİ, 30’un üzerindeyse obezite olarak sınıflandırılıyor

Vücut ağırlığının normal sınırdan yüksek olmasının yaşam süresini etkilediğini söyleyen Op. Dr. A. Murat Koca, “Vücut ağırlığı normal sınırdan %20’den fazla yüksekse obezite ortaya çıkar ve hayat kalitesiyle, süresini bozar. Obezite hesaplamasında kullanılan vücut kitle indeksine (VKI) göre sonuç 30 kg/m2   üstündeyse obezite vardır. VKI’ye göre 18-25 arası normal kilo, 25-30 arası aşırı kilolu, 30 üstünde obezite ve 40 üstünde ise Morbid Obezite yani hastalık diye sınıflandırılır.” dedi. 

Pek çok sağlık sorununa davetiye çıkartıyor

Hareketsiz yaşam tarzı ve yanlış beslenmelerin obezitenin ana nedeni olduğunu kaydeden Op. Dr. A. Murat Koca, ayrıca genetik yatkınlığın da önemli olduğunu söyledi. “Obezite tüm vücudu etkileyen bir metabolik sorundur” diyen Op. Dr. A. Murat Koca, “Özellikle kalp ve damar sistemi hastalığı, şeker hastalığı (tip2), uyku apnesi, belli kanserler, kemik ve eklem sistemi bozukluklarına yol açabilir. Ayrıca depresyon, adet sorunları ve kısırlık, erken bunama, kolesterol yüksekliği, Gut, yüksek tansiyon, karaciğer yağlanması, hamilelik ve bebek sorunları, iktidarsızlık, safrakesesi ve pankreas sorunlarına da neden olabilir.” uyarısında bulundu.

Doğru beslenme bilinci nasıl öğretilir?

Obeziteye yönelik önlemlerin hayatın her aşamasında olması gerektiğini vurgulayan Op. Dr. A. Murat Koca, ancak bu sayede sağlıklı bir birey ve sağlıklı bir toplum olacağını kaydederek obeziteyle mücadele konusunda yapılması gerekenleri şöyle sıraladı:

 İlk olarak herkes eğitilmeli ve doğru beslenme konusunda bilinçlendirilmelidir.

Dengeli beslenen bireyler için eğitimler verilmeli.

Yüksek kalorili ve yağlı beslenmelerden uzak durulmalı.

Sebze ve meyve tüketimine önem verilmeli.

Yüksek karbonhidratlı gıdalardan kaçınılmalı.

Hayvansal gıdalar sınırlı tüketilmeli ve yağ oranına dikkat edilmeli.

Aşırı beslenmeden ve hazır gıdalarda mümkün olduğunca kaçınılmalı.

Hareket ve spor alışkanlıkları edinilmeli.

Yeterince su tüketilmeli.

Türkiye obezitede Avrupa birincisi

Aşırı beslenme ve obezitenin her açıdan sağlığı olumsuz etkileyeceğini vurgulayan Op. Dr. A. Murat Koca, obeziyetle mücadelede önlem alınması gerektiğini vurgulayarak sözlerini şöyşe tamamladı:

“Bugün Türkiye, Avrupa’da birinci ve dünyada 3.-4. sıradadır ve gittikçe işin içinden çıkılmaz bir duruma sürüklenilmektedir. Tüm mecralarda kilo fazlalığı ve obeziteye, aynı zamanda kötü beslenmeye karşıda mücadele edilmelidir.  Her ertelenen gün hayatımızdan bir şeyleri daha götürür, onun için kiloyla ve beslenmeyle ilgili sorunlar varsa şimdiden adım atılmalıdır. Gerekli durumda mutlaka bir uzmana danışılmalıdır.”

Obeziteyle mücadelede ilk kural doğru beslenme öğretilmeli! yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Çağımızın vebası olarak adlandırılan obezite her geçen gün daha çok kişiyi etkiliyor. Hareketsiz yaşam tarzının yaygınlaşması ve fast food yemek kültürünün gelişmesi ile daha fazla tetiklenen obezite; kanser, diyabet, apne sendromu, tansiyon gibi birçok yan hastalığın gelişmesine neden olarak vücut sağlığının bozulmasına sebep oluyor. Aşırı kilolu ve ameliyata uygun olan hastalarda uygulanan obezite cerrahisi, birçok avantaj sağlayarak kişinin yaşamına sağlıkla devam etmesine olanak veriyor. Ancak obezite cerrahisinin kozmetik amaçlı değil, tamamen hastalık tedavisi için yapılması gerekiyor. Memorial Ankara Hastanesi Genel Cerrahi Bölümü’nden Op. Dr. Yasin Uçar, obezite cerrahisi ve faydaları ile ilgili bilgi verdi.

Obezitenin en önemli sebebi harcanandan fazla kalori alımıdır

Vücut yağ kütlesinin, yağsız kütlesine oranının artması ile karakterize kronik bir hastalık olan obezite, beden kitle indeksi ölçütüyle tanımlanır. Genetik yatkınlık, yanlış beslenme alışkanlıkları, hareketsizlik, çevresel etkenler ve hormonal hastalıkların neden olduğu obezitenin en önemli nedeni, harcanandan fazla kalori alınmasıdır.

Organların işleyişini bozuyor ilerleyen durumlar iflasa sürüklüyor

Kronik bir hastalık olan obezite vücuttaki tüm organ ve sistemlerin işleyişini bozarak kişinin sağlığına ciddi zararlar verir. Obezitenin vücuda verdiği zararlar şöyle sıralanabilir:

Yüksek beden kitle indeksine sahip bireylerin tüm organları, vücut ihtiyaçlarını karşılamak için daha fazla çalışmakta ve bu durum organlar ile tüm organizmanın ömrünü kısaltmaktadır.

Kilo ile beraber oluşan kan şekeri dengesizlikleri insülin direnci ve diyabet hastalığının ortaya çıkmasına, uzun vadede ise damar sağlığının bozulmasına sebep olur. Damar sağlığının bozulması ise kalp, böbrek ile beyin gibi önemli organların kanlanmasını ve beslenmesini bozar.

Kilo fazlalığına bağlı metabolik sendrom ve uyku apne sendromu ortaya çıkmaktadır. Bu rahatsızlıklar da dokularda oksijenlenme azlığına ve akciğerler ile kalp damarlarında hasarlanmaya neden olur.

Daha fazla kiloyu taşımak zorunda olan kas iskelet sistemi mekanik olarak yıpranır. Aşırı kilosu olanlarda bel, diz, boyun ve omuz dokusu hasarı ile ağrıları, toplumdaki normal kiloya sahip kişilere göre çok daha erken başlar. 

Hormonal dengedeki bozukluklar kadınlarda adet düzen değişiklikleri, ovulasyon (yumurtlama) sorunları, erkeklerde cinsel fonksiyon bozuklukları ve en sonunda infertiliteye yani kısırlığa sebep olabilir.

Kişinin sosyal ve iş yaşamından uzaklaşmasına sebep olarak özgüven eksikliği ve psikolojik sorunlara yol açar. 

Obezite cerrahisini kimler tercih etmeli?

Aşırı kilolu olan hastalarda uygulanan obezite cerrahisi; gıda alımını kısıtlamak, iştahı azaltmak ve alınan gıdalardaki emilimi bozmak üzere üç temel mekanizma ile hastalara kilo verdirmeyi hedefler. Bazen bu üç mekanizmanın birlikteliği esasına dayanan gastrik by-pass operasyonları, bazen de toplumda tüp mide ameliyatları olarak bilenen gıda alımını kısıtlayıp iştah azaltıcı sleeve gastrektomi operasyonları uygulanır. Tüp mide operasyonlarında mide, kılavuz tüp kullanılarak büyük kenarı boyunca hacminin yüzde 75-80’lik kısmı, özel kesici dikici cihazlar kullanılarak çıkarılır. Böylelikle mide hacmi küçültülmüş, dolayısıyla alınan gıdaların hacmi de kısıtlanmış olur. Ayrıca “Ghrelin” denilen iştah arttırıcı hormonu salgılayan hücre grubunun bulunduğu midenin kubbe kısmının çıkartılması da iştah azalmasını sağlar. Çift yönlü bir etki ile ameliyat sonrası dönemde hastalar diyetisyen takibi ile de sağlıklı ve hızlı bir kilo verme sürecine girer.

Uygun kriterlere sahip olan hastalara cerrahi uygulanmalıdır

Obezite cerrahisine hangi hastaların uygun olduğu günümüzde bir tartışma konusudur. Ancak bilimsel olarak obezite cerrahisi beden kitle indeksi ≥40kg/m2 olan, ya da  35-40 kg/m2  arasında   olup, obezite ile ilişkili diyabet, hipertansiyon, hepirlipidemi, karaciğerde yağlanma, uyku apne sorunu, eklem ağrıları, reflü, astım, venöz staz, ve idrar kaçırma gibi ek bir hastalığı olan kişilere uygulanır. Bununla birlikte boy kilo indeksi 30-35 olup diyabet ya da metabolik sendromu olan tekrarlayan diyet denemelerine rağmen kilo vermede başarılı olamamış  hastalara da (Uzun dönem sonuçları henüz olmamasına rağmen) obezite cerrahisi önerilebilir.

Obezite cerrahisinin hastaya sağladığı 7 önemli avantaj

Kilo vermede ve kiloya bağlı oluşan yandaş hastalıkların önlenmesi ve tedavi edilmesinde kanıtlanmış, etkinliği olan tek yöntem olan obezite cerrahisi, yapılan çalışmalara göre obeziteye bağlı ölümlerin azalmasını sağlar. 

Kanser görülme sıklığını azaltır.

Diyabet, hipertansiyon koroner arter hastalığı, osteoartrit, uyku apne sendromu gibi obezite ilişkili hastalıklara en etkin şekilde çözüm olur.

Yaşam konforunu artırır.

Böbrekler, gözler, damarlar, karaciğer ve üreme sistemi organları normal işleyişine kavuşur.

İş gücü kaybı, yandaş hastalıklardan kaynaklı tedavi maliyetlerinin düşürülmesini sağlar.

Hastanın psikolojisi düzelir, sosyal ve iş yaşamına katılımı artar.

Obezite cerrahisi kozmetik amaçlı değildir

Hastaların obezite cerrahisinden beklentileri fazla kilolarının sağlık amaçlı makul seviyelerde verilmesidir. Bu cerrahide kozmetik kaygıların değil, hastalık tedavisinin baskın olduğu bir süreç hedeflenmelidir. Çünkü obezite yandaş birçok hastalığa kapıyı aralayan fizyolojik psikolojik ve sosyal sorunlara neden olan kronik bir hastalık halidir. Bu operasyonlardan sadece kozmetik beklentilerin olması doğru bir yaklaşım değildir. Obezite cerrahisinde dünyada kabul edilmiş oranlarda komplikasyonlar gerçekleşebilir. Bu riski sıfıra indirmek mümkün değildir. Ancak obezite cerrahisinin bu konuda deneyimli uzmanlar tarafından tam donanımlı merkezlerde yapılması önemlidir.

Obezite cerrahisinin hastaya sağladığı 7 önemli avantaj nedir? yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Konu ile ilgili değerlendirmelerde bulunan Türkiye Obezite Araştırma Derneği (TOAD) Başkanı Prof. Dr. Volkan Demirhan Yumuk, obezitenin tetiklediği hastalıklara ve Türkiye’de acil olarak atılması gereken adımlara dikkat çekerken, şehir düzenlemelerinin obeziteyi önlemede etkili olacağının altını çizdi. TOAD Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Dilek Yazıcı ise toplumdaki obezite insidansını düşürmenin bir yolu olarak, çocukluk çağından başlayarak yeme ve egzersiz alışkanlıklarının düzenlenmesi gerektiğine vurgu yaptı. Obeziteyle, sadece “az ye, çok hareket et” sloganıyla baş edilebilecek basit bir hastalık olmadığını belirten Prof. Dr. Volkan Yumuk, önemli uyarılarda bulundu.

Obezite hangi hastalıklara davetiye çıkartıyor?  

“Obezite; tip 2 diyabet, hipertansiyon, damar sertliği, kalp yetmezliği, inme, karaciğer yağlanması, safra taşı, reflü, yağlı böbrek hastalığı, depresyon, uykuda soluk durması, cinsel isteksizlik, kısırlık, adet düzensizliği, eklemlerde kireçlenme gibi hastalıkların ve bazı kanser türlerinin görülme riskinde artışa neden olabilir” şeklinde konuşan Prof. Dr. Yumuk, obezitenin ortaya çıkmasındaki temel faktörleri şöyle sıraladı:

“Obezitenin ortaya çıkmasında birden fazla faktör rol oynar. Gıda alımındaki artışa ve fiziksel aktivitedeki azalmaya neden olan, genetik, epigenetik, çevresel, biyolojik, psikolojik, davranışsal ve sosyokültürel faktörler obezitenin ortaya çıkmasını tetikleyebilir.”

Bireyin vücut ağırlığının (kg), boy uzunluğunun (m cinsinden) karesine (BKI=kg/m2) bölünmesiyle elde edilen beden kütle indeksi (BKİ) hesaplaması sonucu, obezite teşhisinin konulduğunu belirten Prof. Dr. Yumuk, “BKİ’nin 30 ve üzeri olması durumunda obezitenin varlığından bahsedilir” bilgisini verdi.

Geç olmadan obeziteye karşı girişimlerde bulunulmalı

Pandemi döneminde sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivite gibi önlemlerin önem kazandığını da vurgulayan Prof. Dr. Volkan Yumuk, obezitenin önlenmesinde ülkemizde acil olarak atılması gereken adımları şöyle sıraladı: Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Avrupa birimiyle birlikte yürütülen fiziksel aktivite ve sağlıklı beslenme stratejileri oluşturma eylemleri, beslenme dostu okullar oluşturma girişimi, gıda etiketleme yönetmeliklerinin oluşturulması, aktif şehirler ve obeziteyi değiştiren şehirler bağlamında yürüyüş ve bisiklet parkurlarının oluşturulması, toplu taşımacılık ağının genişletilmesi ve kullanışlılığının arttırılması obezitenin ülkemizdeki sıklığının azaltılması açısından çok doğru girişimler olacaktır.”

Beslenme hataları nelerdir?

Obezitenin önlenmesinde yeme alışkanlıklarında yapılan düzenlemenin önemli bir rolü olduğuna değinen Prof. Dr. Dilek Yazıcı ise bu konuda yapılan hatalarla ilgili şunları söyledi: “Sıklıkla fast-food ve paketlenmiş gıda tüketiminin yanında, Türk mutfağında da yer alan işlenmiş karbonhidratların, beyaz ekmeğin ve beyaz unla yapılan hamur işi gibi gıdaların tüketimlerinin fazla miktarda olması obeziteyi tetiklemektedir. Ayrıca yörelerimize göre yine doymuş yağ açısından yoğun olan et tüketiminin veya doymuş yağların kendisinin tüketiminin fazla olması da obeziteye neden olabilir.”

Her 4 çocuktan 1’i fazla kilolu

Çocukluk çağında obezite sıklığının son dönemlerde belirgin olarak arttığına dikkat çeken Prof. Dr. Dilek Yazıcı, ülkemizde her 4 çocuktan 1’inin fazla kilolu ya da obeziteli olduğunu vurguladı. Çocukların beslenme alışkanlıklarının düzenlenmesinde ebeveynlere önemli roller düştüğünü de belirten Prof. Dr. Yazıcı, şu önerileri sıraladı: “Evde sağlıklı besinler tüketerek çocukları da bu yiyeceklere yönlendirmek obezitenin önlenmesi açısından çok önemli. Sağlıklı beslenmenin yanı sıra hareketli olmak ve egzersiz de çocuklara birer alışkanlık olarak kazandırılmalıdır.”

“Psikolojik stres, birçok yol üzerinden obeziteyi artırıcı bir risk faktörüdür”

Obezite beraberinde getirdiği fiziksel sağlık sorunlarının yanında bazı psikolojik bozuklukların da görülme sıklığında artışa sebep oluyor. “Obezitesi olan kişilerde herhangi bir psikolojik bozukluğun olma sıklığı yüzde 60’ı bulmaktadır” bilgisini veren Prof. Dr. Dilek Yazıcı, sözlerine şöyle devam etti: “Gelişimsel süreçte, çocukluk çağında yaşanan sözel, fiziksel ve cinsel şiddet gibi olumsuz yaşam olayları ve bağlanma süreçleri, erişkin yaşamdaki stres yanıtlarını da etkileyerek obezite riskini artırmaktadır. Psikolojik stres, birçok yol üzerinden obeziteyi artırıcı bir risk faktörüdür.”

Obeziteye karşı acil önlemler: Beslenme dostu okullar, aktif şehirler… yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.