Varis hastalığının en önemli nedeninin aileden gelen genetik yapı olduğunu söyleyen Özel Sağlık Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Dr. Alper Özbakkaloğlu, ailesinde varis bulunanlarda bu hastalığın görülme olasılığının iki katı olduğunu açıkladı. Son yapılan araştırmalarda gözler önüne seriyor ki varis hastalığında genetik faktörler belirleyici oluyor!

Genetik yatkınlığı olanlar dikkat!

Varis hakkında bilgi veren Dr. Alper Özbakkaloğlu, “Varis, bacaklardaki toplar damarların üzerindeki basıncın artması ve buna bağlı damar duvarında damarların içindeki kapakçıkların yapısının bozulmasıyla birlikte damar genişlemeleri ve bacaklarda oluşan görüntü bozukluğudur. Venöz yetmezliğin asıl sebeplerinden en önemlisi aileseldir. Genetik yatkınlığı olan insanlarda varis görülme olasılığı 2-3 kat fazla olmaktadır. Varis daha çok kadınlarda görülmektedir. Hamilelik süreci bu rakamın artmasında rol oynamaktadır. Aile öyküsü olanlarda daha genç yaşlarda, öğretmen veya doktorlar gibi mesleki nedenlerle uzun süre ayakta kalanlar veya pozisyonel bozukluk nedeniyle olanlarda ise daha ileri yaşlarda görülmektedir”

Erken tedavi sonuç veriyor

Varisin bacakların tamamında görülebildiğini dile getiren Dr. Özbakkaloğlu, “Varis hastalığında öncelikle örümcek ağı şeklinde kılcal damarlar olarak ortaya çıkmaya başlıyor. Daha sonra Retiküler Varis dediğimiz daha yeşil damar belirginleşmesi halini almaya başlıyor. Bir ileri safhada Varis Pakeleri denilen çapları 6 ila 12 milim arasında değişen belirginleşmiş, yılankavi bir özellik gösteren, kabarıklaşarak ciltten dışarı taşan damarlar halini alıyor. Bir sonraki evrede ise ayak bileği seviyesinde ödem ve renk değişikliği olmaya başlıyor. Daha ileri seviyelerde ise ayak bileği ve çevresinde yara açılmasına da sebebiyet veriyor. Aslında varis hastalığı hep kozmetik anlamda bir rahatsızlığa neden olduğu düşünülse de, tedavi edilmeyen vakalarda bu durum, ayakta iyileşmeyen yaralara ve geçmeyen renk değişikliğine kadar gidebilmektedir. Bu süreç bazı hastalarda daha hızlı ilerler. Bu durum tamamen hastanın yaşam tarzına göre değişkenlik göstermektedir. Bu nedenle erken dönem müdahale, tedavi sonucunu da daha başarılı hale getirmektedir” ifadelerini kullandı.

Gebelerde daha sık görülüyor

Gebelik döneminde varis riskinin de arttığını vurgulayan Dr. Alper Özbakkaloğlu, “Özellikle fazla kilo alıp vermek damarların üzerindeki yükü de artırdığı için, varislerin tekrar etmesini artırıyor. Kadınlarda topuklu ayakkabı giymek, devamlı sıcak ortamlarda durmak varis riskini de artırıyor. Ağırlık sporuyla uğraşanlarda varis oluşumu bir miktar artırdığı gözleniyor. Kadınlarda özellikle gebelik döneminde karın içi basınç arttığı için damarların üzerindeki baskı da artıyor. Buna bağlı olarak da kadınlarda gebeliğe bağlı olarak yüzde 70’inde varis oluşumu görülüyor. Doğum sonrasında varisler bir miktar azalıyor ama tamamen gerilemiyor. Özellikle ikinci doğum sonrasında daha kalıcı olma eğiliminde oluyor. Gebelere uygun, korunma amaçlı varis çoraplarının kullanılmasını mutlaka öneriyoruz. Emzirme dönemi bittikten sonra da cerrahi veya ilaç tedavisi için kalp damar cerrahisine başvurmalarını öneriyoruz” ifadelerini kullandı.

Varis hastalığında genetik faktörler belirleyici oluyor! yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Memorial Şişli Hastanesi Göğüs Hastalıkları Bölümü’nden Prof. Dr. Mustafa Yaman, akciğer embolisi, nedenleri ve tedavisi hakkında bilgi verdi.

Akciğer embolisi sıklıkla kan pıhtısı sonucu oluşuyor

Akciğer embolisi kalbin sağ kanadından çıkan ve akciğere giden pulmoner arterler denilen damarların kan pıhtısı, hava ya da yağ ile tıkanması sonucu meydana gelen ani ve akut bir tablodur. Sıklıkla damarların bir kan pıhtısıyla tıkanması sonucu oluşmaktadır. Daha az olarak hava ya da yağ embolisi sonucu da görülebilmektedir. Akciğer embolisinin oluşmasında damar iç yüzünün bozulması, staz ve kanın pıhtılaşma eğiliminin artması bulunmaktadır. Pıhtılaşma eğiliminin artmasına hiperkoagülabilite denmektedir. Vücudun alt ekstremite denilen bacak ve ayak bölümlerinde ve daha sık olarak da karın bölgesinde bulunan toplardamarlarda bu 3 sebep sonucu, bir şekilde oluşan pıhtı kalbin sağ ventrikül denilen bölümüne gelir, buradan da pulmoner arterlerle akciğere ulaşarak emboliye neden olur. 

Varisleriniz varsa dikkatli olun

Kalp damar hastalıkları pıhtı oluşma riskini artırmaktadır. Sürekli olarak ayakta kalarak çalışan meslek gruplarında varisler oluşmaktadır. Varisler de pıhtı riskini artırmaktadır. Kanda pıhtılaşma oranını artıran bir takım ilaçlar bulunmaktadır. Doğum kontrol ilaçları kandaki pıhtılaşma oranını yükseltebilmektedir. Uzun süreler boyunca hareket etmeyen ya da edemeyen yatağa bağımlı kişilerde veya uzun süreler boyunca yolculuk yapan kişilerde, örneğin 4 saati aşan yolculuklarda hareketsiz kalmak pıhtı oluşmasına ve emboliye sebep olabilmektedir. Bazı ameliyatlardan sonra emboli riski oluşmaktadır. Örneğin karın bölgesi ameliyatları, bacakları ilgilendiren ameliyatlar ya da genel anestezi uygulanan ve uzun süre devam eden ameliyatlar sonucunda, ameliyat sonrası günlerde de emboli atağı oluşabilmektedir. Yağ aldırma ameliyatları sonucunda da yağ embolileri oluşabilmektedir.

Aşırı kilo ve genetik yatkınlık sonucu gelişebiliyor

Derin dalış yapan dalgıçlarda yüzeye hızlı çıkış esnasında yağ veya hava embolileri gelişebilmektedir. Bu duruma “vurgun yemek” de denmektedir. Kanser hastalarında özellikle akciğer kanserinde kan pıhtılaşma oranı yüksek olmaktadır ve akciğer embolisi görülme riski de yüksektir. Kemoterapi tedavisi gören kanser hastalarında pıhtı oluşma riski bulunmaktadır. Genetik yatkınlıklar da kandaki pıhtılaşmayı artırabilmektedir.  Protein C, Faktör (V)  Leiden hastalığı, antitrombin III gibi kanın pıhtılaşmasına sebep olan genetik faktörler de akciğer ambolisinin nedenleri arasına yer alabilmektedir.  Bu genetik yatkınlığa sahip kişiler kaç yaşında olursa olsun pıhtı gelişebilmektedir. Sigara kullanımı ve aşırı kilo da yine akciğer embolisi sebepleri arasında yer almaktadır.

Akciğer embolisi kalp krizi ile karışabiliyor

Akciğer damarı aniden tıkandığı zaman oradaki kan alışverişi ve oksijen alımı bozulmaktadır. Bu durum sonucunda hastada ani meydana gelen bir nefes darlığı, kalp çarpıntısı, öksürük ve bazen de kanlı balgam görülebilmektedir. Bazen de akciğerin büyük ana damarlarından biri tıkanabilmektedir. Bu durumda göğüste çok şiddetli bir baskı ve bayılma da söz konusu olabilmektedir. Göğüs duvarına yakın bir damarda pıhtı olduğunda batıcı bir ağrı oluşabilmektedir. Hasta derin bir nefes aldığında bıçak batıyormuş hissi uyandıran ciddi ağrılar yaşayabilmektedir. Bu gibi durumlarda mutlaka akciğer embolisi akla gelmelidir. Her iki pulmoner arterin tıkanması ise ani kalp durmalarına ve ölümlere neden olabilmektedir. Bu nedenle pulmoner arter embolileri kalp krizi ile karışabilmektedir.

Akciğer embolisinin tedavisi pıhtının formuna göre belirleniyor

Akciğer embolisinin hafif, orta ve ağır formları bulunmaktadır. Akciğer embolisinde tedavi; kan pıhtısının ilaçla çözülmesi, bir kateter ile parçalanması veya cerrahi olarak çıkarılmasından oluşmaktadır. Hafif bir akciğer embolisi durumunda, tedavi olarak antikoagülanlar adı verilen kan sulandırıcı ilaçlar genellikle yeterlidir. Komplikasyon riski düşükse, hastalar bazen ayaktan (evde) tedavi edilebilir. Ağır formda akciğerin her iki ana arteri tıkanmıştır. Hastada ani bir şok tablosu oluşmuştur. Dolaşım bozukluğu ve oksijen yetersizliği de olan hastalar yoğun bakım şartlarında tedavi edilmektedirler. Akut ve şok tablosu ile gelen hastalarda fibrinolitik denilen damarları tıkayan pıhtıların eritilmesini sağlayan ilaç tedavileri uygulanmaktadır. Ağır durumlarda embolektomi denilen cerrahiler de uygulanabilmektedir. Bu ameliyatı kalp ve damar cerrahları pıhtıları temizlemek için nadiren yapmaktadır. Hangi tedavinin uygulanacağına hastanın risk faktörleri değerlendirilerek hekimler tarafından karar verilmektedir.

Akciğer embolisi geçirenler bunlara dikkat etmeli

Akciğer embolisine sebep olan faktörler ortadan kaldırılmazsa ve tedavi süreci doğru ilerlemezse pıhtı tekrar oluşabilir. Tekrar pıhtı oluşmasını engellemek adına kan sulandırıcı ilaçlar en az 6 ay süreyle kullanılmaktadır. Tedavinin düzgün bir şekilde uygulanması ve düzenli doktor kontrolleri hastalığın tekrar etme riskini de azaltmaktadır.

Akciğer embolisi geçirenlerin dikkat etmesi gerekenler şunlardır:

Tedavi için verilen kan sulandırıcı ilaçlar düzenli olarak kullanılmalıdır.

Fazla kilolar pıhtı riskini artırdığı için kilo olması gereken fazla olmamalıdır.

Kalp ve pıhtılaşma sistemi hastalıkları için erken aşamada tedavi olunmalıdır.

Damar sağlığı akciğer embolisinden korunmada önem taşımaktadır. Düzenli egzersiz yapmak ve sağlıklı beslenmek damar sağlığını korumaktadır.

Uzun süre hareketsiz kalarak çalışan ya da seyahat eden kişiler mutlaka yeterince su içmeli, her saat başı oturduğu yerden ayağa kalkıp yürümeli ve bacaklarını hareket ettirmelidir.

Fazla kilo ve varisler akciğer embolisi riskini tetikliyor! yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Soğuk havaların kendini iyice göstermeye başladığı, kardan tüm ülkenin beyazla kaplandığı şu günlerde kalp sağlığını korumak her zamankinden daha da önemli. Sert rüzgâra karşı yürümek, karda kalan arabayı itmek gibi olaylar kişide kalp krizine sebep olabiliyor. Özellikle kişinin kalp damarlarında bir tıkanıklık varsa, kalp adalesine yeterli kan gidemiyor. Bir de bunun üzerine ağır egzersizlerle kalbi çok fazla çalıştırınca krize davetiye çıkıyor. Kalp ve Damar Cerrahı Prof. Dr. Barış Çaynak, kışın kalp sağlığını korumanın yolları hakkında bilgiler verdi…

 Kapalı alanlarda, yürüyüş bandında yürümektense açık havada yürümek daha faydalıdır

“Kış aylarında hareket alanı daralıyor” diyen Kalp ve Damar Cerrahı Prof. Dr. Barış Çaynak, “Açık havada yapılan yürüyüş bizim en sevdiğimiz, kalp dostu bir kardiyo egzersiziyken, kış aylarında çok fazla açık havada yürüyüş yapmak mümkün olmayabiliyor. Kapalı alanlarda, yürüyüş bandında yürümektense açık havada yürümek daha faydalıdır. Havalar soğuyunca insanlar açık havada spor yapmakta güçlük çekiyor. Bu nedenle kendimize kapalı alanlarda da hareket alanı oluşturmamız gerekiyor. Evde spor yaparak, hareketli yaşama kış aylarında da devam edilmelidir” diyerek uyarıyor.

Kalp adalesine kan gitmiyor

“Kış aylarında daha fazla ağır egzersizler yapılıyor. Bu durum kalp için bir risk teşkil ediyor. Sert rüzgâra karşı yürümek, karda kalan arabayı itmek gibi olaylar kişide kalp krizine sebep olabiliyor. Özellikle kişinin kalp damarlarında bir tıkanıklık varsa, kalp adalesine yeterli kan gidemiyor. Bir de bunun üzerine ağır egzersizlerle kalbi çok fazla çalıştırınca krize davetiye çıkıyor. Özellikle göğüs ağrısı, ailesinde genetik kalp hastalığı, kilo problemi olanlar, kolesterol, tansiyon ve şeker hastalığı bulunanlar ve sigara kullananlar; kışın soğuk havalarda ağır egzersizlerden ve ani hareketlerden kaçınmalıdırlar.”

Bir anda soğuğa çıkmaktan kaçının!

“Soğuk havayla temas kalp krizi sebebi olabiliyor” diyen Kalp ve Damar Cerrahı Prof. Dr. Barış Çaynak, “Sıcak ortamdan bir anda soğuk havaya çıkmak kalp spazmlarına yol açabiliyor. Sıcak bir ortamdan soğuk ortama geçerken göğüs kısmını sıcak tutacak şekilde giyinmeden bir anda soğukla temasa geçmemek lazım. Aşırı sıcak bir ortamdan soğuk bir ortama çıkıldığında vücut ciddi bir ısı değişimine maruz kalıyor. Biz kalp hastalarının saunaya girmelerini önermiyoruz. Saunaya gitseler bile saunadan çıkıp bir anda soğuk havuza girmelerini istemiyoruz. Vücut uzun süre sıcakta kaldığında tüm damarlarla birlikte kalp damarları da genişliyor. Kişi sıcaktan bir anda soğuğa çıktığında ani bir spazmla kalbe giden kan miktarında ciddi bir azalma oluyor. Bu nedenle kış aylarında sıcak-soğuk farkından kaçınmak gerekiyor. Kazak gibi tek kat kalın kıyafet giyinmektense, kat kat kıyafet giyinmek vücudu korumak açısından daha faydalı olacaktır” dedi.

Karda sert rüzgâra karşı yürümeyin, yolda kalan arabayı itmeyin! yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Covid’in yaygın olduğu dönemde gördük ki, kalp damar tıkanıklığı için risk altındaki kişiler bu hastalık sonrası kalp krizleri ile hastanelere başvurdular. Kalbimiz soğuk havalarda daha fazla oksijenden almak istiyor. Kalbi besleyen kan oksijenden ne kadar zengin olursa kalp damarlarında darlık bile olsa krize sebebiyet vermeyip, kalbi idare edebiliyor. Kış aylarında havadaki oksijen miktarı azaldığı için, vücut kalbe daha az oksijen içeren kan pompalıyor.  Bu nedenle kış aylarında kalp, ihtiyacı olan kanı alamıyor. Kalp ve Damar Cerrahı Prof. Dr. Barış Çaynak, kışın kalp sağlığını korumanın yolları hakkında bilgiler verdi…

Mevsim geçişlerinde kalbinizi korumanın 6 önemli yolu! yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Barış Çaynak uyarıyor: “Atriyal fibrilasyon denilen ritm bozukluğunda kalp içerisinde pıhtı oluşabilir ve bu pıhtı beyine atarak felce sebep olabilir. Çarpıntı altta yatan çok ciddi kalp-damar hastalıklarının geç kalınmadan teşhis edilmesine vesile olabilir, ihmale gelmez. Çarpıntıyı önemseyin ve en kısa sürede bir uzmana başvurun” Kalp ve Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Barış Çaynak, çarpıntı hakkında önemli bilgiler verdi…

Çarpıntı hangi belirtileri beraberinde getirir?

Kalple ilgili kişileri doktora gitmeye zorlayan en sık şikâyetlerden biri çarpıntıdır. Kalpte ani başlayıp kendiliğinden sonlanan hızlı atış veya ritmik atışın dışına çıkmak olarak görülebilir. Kalp ritmi çok hızlandığında tansiyon düşmesine bağlı göz kararması, halsizlik, hatta bayılma olabilir. Ritm bozuklukları çok detaylı araştırılıp, doğru teşhisi koyduktan sonra yakın takiple dikkatli tedavi edilmelidir. Öncelikle ritm bozukluğuna sebep olan hastalığı bulmamız gereklidir. Çünkü çarpıntı çoğunlukla kalp damar hastalıklarına bağlı olur. Bazen kalp damarları tıkalı kişilerde göğüs ağrısı olmaksızın çarpıntı olabilir. Tetkikler sonucu böyle bir durum varsa kalp krizi geçirmeden başarılı bir tedavi olabilirsiniz. Kalbin içindeki mitral kapağa bağlı hastalıklarda çarpıntı büyük oranda eşlik eder. Kalp ultrasonu, ekokardiyografi ile böyle bir hastalık teşhis edilirse, kalp yetmezliği gelişmeden mitral kapak tamir edilebilir veya protez bir kapakla değiştirilebilir. Atriyal fibrilasyon dediğimiz ritm bozukluğunda kalp içerisinde pıhtı oluşabilir ve bu pıhtı beyine atarak felce sebep olabilir. Gördüğünüz gibi çarpıntı altta yatan çok ciddi kalp damar hastalıklarının geç kalınmadan teşhis edilmesine vesile olabilir, ihmale gelmez!

Kalp dışı hangi hastalıklar çarpıntıya sebep olur?

Öncelikle bir kan tahlili ile araştırmaya başlarız. Kansızlık, anemi, kalbin hızlı atmasına sebep olur. Halk arasında genelde guatr olarak bilinen tiroit hastalıklarında hızlı atış ve ritm bozuklukları görülür. İlaçlara veya yiyeceklere bağlı oluşmuş elektrolit bozukluklarında (çoğunlukla potasyum düşüklüğü ve ya yüksekliğinde) ritm bozuklukları olur. Bazı kalp ilaçları (digoksin gibi) dokularda birikerek ritm bozukluğu yapabilir. Tüm bu hastalıkları detaylı bir kan tahlili yaparak tespit edebiliriz.

Çarpıntısı olanlar kan sulandırıcı ilaç kullanmalı mı?

Hayır. Atriyal fibrilasyon dediğimiz kalbin kaotik bir ritm bozukluğunda, eşlik eden ileri yaş, kapak hastalığı gibi durumlar da varsa kan sulandırıcı ilaçlar felç geçirmemeniz için kullanılmalıdır. Ancak bu ilaçlar aspirin gibi değildir, daha kuvvetli ve doz aşımlarında kanama riskleri de olan ilaçlardır. Kalp doktorunuz size uygun ilacı ve dozu belirleyecek ve yakın takipte olacaktır.

Çarpıntının altında yatan neden mitral kapak hastalığı ise kapak mutlaka değişmeli mi, bu bir açık kalp ameliyatı mı?

Hayır. Şayet kapakta darlık değil de yetmezlik (kaçak) varsa, kapağı tamir ederek kendi kapağınızla hayatınıza devam etmeniz daha ideal bir cerrahidir. Ancak kapak kireçlenmiş ve daralmışsa, temizlenip metal ya da biyolojik bir kapakla değişmesi gerekir. Metal kapakla değişmişse ömür boyu kuvvetli bir kan sulandırıcı kullanmanız gerekir. Bütün mitral kapak ameliyatları, kapak değişse de tamir de olsa, göğüs kemiği açılmadan sağ meme hizasından, 4 santimlik bir kesiyle, kaburgalar arasından yapılabilir. Üstelik ameliyat izi kadınlarda meme altında kaldığı için hiç görünmez. Ben bu nedenle bu tarz ameliyatlara ‘bikini cerrahisi’ diyorum. 4. gün taburcu oluyorsunuz ve o gün itibariyle arabanızı kullanabilirsiniz, kolunuzu dilediğiniz gibi hareket ettirebilirsiniz. Bir hafta içinde işinize dönebilir, her türlü sosyal faaliyetlerinize devam edebilirsiniz.

Kalp çarpıntısı deyip geçmeyin! Kalp çarpıntısı hakkında merak edilen 4 soru! yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.