Yaz aylarında, kış mevsiminin yarattığı melankoliden uzaklaşmanın en iyi yolu güneş altında vakit geçirmek gibi görünüyor. Ancak ruh sağlığımızı düzeltmeye çalışırken, delinmiş ozon tabakasından geçen ve hava kirliliği ile birleştiğinde daha tehlikeli hale gelen güneş ışınları cilt sağlığımızı olumsuz etkiliyor. Güneşin verdiği zararlardan korunmak ve faydalarından yararlanmak için neler yapılması gerektiğini Liv Hospital Dermatoloji Uzmanı Doç. Dr. Nazan Yılmaz anlattı.

Deri kanseri riskini önemseyin

UV ışınlarının zararlı etkileri UV’ye maruz kalma süresi ve sıklığına, bulunulan yerin ekvatora uzaklığına, güneş ışınlarının yoğunluğuna ve genetik olarak belirlenen deri rengine bağlıdır. UV ışınlarının birçok faydası olduğu gibi zararları da vardır. Görme duyusu, vitamin D sentezi, mikropların yok edilmesi, ısı sağlaması, insan psikolojisine olumlu etkisi, sedef ve bazı kronik deri hastalıklarında tedavi amaçlı kullanılması UV ışınlarının faydaları iken, güneş yanığı, yaşlanma, kanser ve lupus gibi bazı bağışıklık sistemi hastalıklarını tetiklemesi de zararlarını oluşturur. Tüm dünyada deri kanserlerinin en az 3’te ikisi güneş maruziyeti nedenlidir.  ABD’de her yıl 500.000’in üzerinde yeni deri kanseri olgusu saptanıyor ve bunların arasında melanom dediğimiz ölümcül deri kanseri sıklığı diğer kanser tiplerine göre daha hızlı artıyor.

Deri kanseri riskini artıran faktörler nelerdir?

Kırmızı veya sarı saç, açık ten ve göz rengi, sırtın üst kısmında belirgin çillenme, ciltte çok sayıda ben olması, çocukluk çağında güneş yanıkları, adolesan dönemde en az 3 yıl yaz aylarında dışarıda çalışılması ve ailevi deri kanseri öyküsü olması bireyin deri kanseri riskini artıran faktörler arasında yer alıyor.

Güneşten nasıl korunuruz?

Güneşin zararlarından korunmak için öncelikle güneşe maruziyetten kaçınılmalıdır. Mecbur kalmadıkça 10.00-15.00 saatleri arasında dışarıya çıkılmamalı, çocukların dışarıdaki aktiviteleri 10.00-16.00 saatleri dışında planlanmalıdır. Özellikle su ve kar sporları yapılırken ve beton, kum gibi yüzeylerde daha dikkatli olunmalıdır. Güneşe çıkarken güneş koruyucu kullanılmalı, 2-3 saatte bir ya da aşırı yüzme ve terleme sonrası yenilenmelidir. Uygun giysiler giyilmelidir. Giysinin kumaşı, yapısı, dokusu, rengi, kalınlığı korumayı sağlamada en önemli faktörlerdir.  Şapka, şemsiye ve güneş gözlüğü kullanılmalıdır. Şemsiye, tente ve bulutlar UV ışınlarına karşı yeterince koruyucu değildir, güneş hasarını yalnızca %50 oranında azaltırlar.

İyi bir güneş koruyucu nasıl anlaşılır?

En az SPF 30 olmasına ek olarak UVA ve UVB filtreleri içermelidir.

Deri tarafından kolay emilmelidir.

Suya, denize, terlemeye, buharlaşmaya ve sürtünmeye dayanıklı olmalıdır.

Kokusuz ve renksiz olmalıdır.

Etkisi uzun süreli olmalıdır.

Güneş koruyucular D vitamini eksikliği yapar mı?

Güneş koruyucular D vitamini eksikliği yapmaz. Günlük alacağımız 20-30 dk’lık güneş ışığı bile yeterli D vitamini sentezini yapmamızı sağlar. Güneş koruyucuyu sürdükten sonra etkisi 30 dakikada başlayacağı için bu sürede aldığımız güneş ışığı D vitamini sentezimizi tamamlamamızı sağlayacaktır. Aynı zamanda vücuttaki D vitamini eksikliği, D vitamini takviyesi ile düzelebilirken, güneş koruyucusuz bir ciltte oluşan güneş hasarını geri döndürebilecek bir yol yoktur. Bu nedenle güneş koruyucu kullanmak her zaman sağlığımız açısından daha mantıklı bir seçim olacaktır.

Güneş ışınlarından korunmayı ihmal etmeyin! yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Havalar ısınmaya, güneş yüzünü göstermeye başladı. Güneş ışınları her ne kadar vücudumuzun D vitamini ihtiyacını karşılasa da fazlasının zarar olduğunu biliyoruz. Bu yüzden güneş koruyucusu kullanmak çok önemli. Doktorlar sadece yaz aylarında değil kış aylarında da güneş koruyucu kullanmamızı öneriyor. Peki, doğal güneş koruyucu yapmak mümkün mü? Bu tarif su geçirmez değildir ve sık sık tekrar uygulanması gerekir.

İçindekiler:

1/4 su bardağı hindistancevizi yağı

2 yemek kaşığı toz çinko oksit (isteğe göre daha fazla koyabilirsiniz)

1/4 su bardağı saf aloe vera jeli

25 damla ceviz özü yağı

1 bardak ya da daha az shea yağı

İsteğe göre E vitamini kapsülü

Yapılışı:

Çinko oksit ve aloe vera jeli hariç tüm malzemeleri bir tencereye koyun ve ateşte eritin. Aloe vera jeli de eklemeden önce birkaç dakika soğumaya bırakın. Daha sonra aloe vera jelini ekleyin. Çinko oksit eklemeden önce de karışımı tamamen soğutun. Çinko oksidin her yere dağıldığından emin olmak için iyice karıştırın. Daha yapışkan bir kıvam için biraz balmumu ekleyebilirsiniz. Yaptığınız kremi cam kavanozda saklayın. Kullanıma hazır olana kadar serin ve kuru bir yerde muhafaza edin.

Ayrıca aloe vera, ev yapımı güneş koruyucu için iyi bir aktif bileşendir. Hem cildinizdeki yanıkları tedavi ettiği hem de önlediği kanıtlanmıştır.

Not: Güneş kremlerinin üzerindeki ‘SPF’, ‘Sun Protection Factor’ kelimelerinin ilk harfidir. Harflerin yanındaki sayılar ise sizi güneş ışınlarından koruyacak dereceyi göstermektedir. 20 – 30 SPF güneşten daha az korurken 50 SPF üzerindeki güneş kremleri daha uzun süre güneşten korur. Çocuklar ve bebekler için tavsiye edilen güneş kremi önerileri 50+ SPF’dir.

Kaynak: HT Hayat

Ev yapımı güneş kremi tarifi yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Anadolu Sağlık Merkezi Dermatoloji Uzmanı Dr. Kübra Esen Salman, “Güneş lekelerinin ten rengine göre görülme yaşı değişir. Açık ten renklilerde çocukluk çağından itibaren çillenme şeklinde ortaya çıkabilirken, koyu ten renklilerde daha ileri yaşlarda görülür ve daha kalıcı olma eğilimindedir. Bu nedenle de güneş koruyucu krem kullanımı ihmal edilmemeli. Güneş lekelerinin oluşmasını engellemek için güneş maruziyetinden ve solaryumdan kaçınılmalı” açıklamasında bulundu.

Sıklıkla yüz gibi güneşe yoğun maruz kalan bölgelerde görülen, yaz aylarında belirginleşen kahverengi lekelerin daha çok genç kadınlarda güneş maruziyeti, gebelik ve doğum kontrol haplarının kullanımına bağlı oluştuğunu vurgulayan Anadolu Sağlık Merkezi Dermatoloji Uzmanı Dr. Kübra Esen Salman, “Her gün, düzenli bir şekilde güneş koruyucu krem kullanımı, güneşten koruyan şapka ve kıyafetlerin tercih edilmesi, mümkünse doğum kontrol haplarının kesilmesi leke tedavisinde ve korunmada en önemli unsurların başında geliyor” dedi.

Güneş lekeleri en çok nerede görülür?

Östrojen artışı gibi hormonal değişikliklerden etkilenen güneş lekelerinin çoğunlukla kadınlarda görüldüğünü ancak erkeklerde de güneş lekelerinin oluşabildiğini söyleyen Dermatoloji Uzmanı Dr. Kübra Esen Salman, “Özellikle korunmasız, yoğun güneşe maruz kalan erkeklerde de alın, yanak, burun üzeri ve çene bölgesinde simetrik, sınırları düzensiz, açıktan koyu kahverengiye kadar değişen tonlarda lekeler görülebiliyor” şeklinde konuştu.

Koyu cilt rengine sahip olanlar güneşe çıkarken dikkat!

Ağırlıklı olarak gebelik döneminde oluşan, gebelik maskesi olarak da bilinen lekelerin açık tenli kişilerde gebelik sonrası kendiliğinden kaybolurken, koyu tenli gebelerde oluşan lekelerin genellikle gebelik sonrasında da devam ettiğini belirten Dr. Kübra Esen Salman, “Yine beyaz tenlilerde çocukluk ve gençlik dönemlerinde ortaya çıkan çil ve lekeler güneşten korundukça kendiliğinden gerileyebilirken, kısa süreli de olsa yoğun güneşe maruz kalmış veya yıllarca güneşten sakınmamış koyu tenli kişilerde güneş hasarına neden olabilir. Buna bağlı olarak gelişen lekelerde genellikle tedaviye ihtiyaç duyulur” dedi.

Dr. Esen Salman, leke tedavisinde birinci basamakta çeşitli kremler ve krem kombinasyonları, (hidroksiklorokin, retinoid, kortikosteroid, C vitamini, azelaik asit vs), ikinci basamakta çeşitli soyucu (peeling) ajanlar, üçüncü basamakta ise mezoterapiler, çeşitli lazer ve ışık tedavilerinin uygulandığını belirtti. 

Lekeler başarılı olarak tedavi edilse bile…

Lekelerin hasta ve hekim için tedavisinin en zor dermatolojik sorunlardan biri olduğunun altını çizen Dr. Kübra Esen Salman, “Yaşam kalitesini oldukça etkileyen güneş lekesi tedavisinde sabırlı olmak ve kısa sürede mucizevi sonuçlar alınamayabileceğini bilmek gerekir. Örneğin krem tedavilerinin etkisinin görülmeye başlanması 2 ayı bulabilirken, tedavi 6 ay da sürebilir” dedi. Kremlerin ya da peelinglerin faydasının olabileceği gibi yanlış kullanımlarının ciddi zararlara da neden olabileceğini vurgulayan Dr. Kübra Esen Salman, “Lekeler başarılı olarak tedavi edilse bile güneşten korunulmazsa ya da genetik olarak lekelenmeye yatkınlık varsa tekrarlayabilir. Bu nedenle mutlaka dermatoloğun kontrolünde cilt tipine uygun tedavilerle ilerlenmeli” uyarısında bulundu. 

Güneş lekeleri koyu tenlileri daha çok etkiliyor yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.