Anadolu Sağlık Merkezi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Uzmanı, Kayropraktist Prof. Dr. Semih Akı, “Egzersizler özellikle sırtı germek, omurganın duruşunu geliştirmek ve kasları güçlendirmek için faydalı. Ancak değişen osteoporoz derecelerine ve kırık riskine bağlı olarak her egzersiz, her hasta için uygun olmayabilir. En doğru ve en güvenli egzersiz programı için bir uzmana danışılması önemli” açıklamasında bulundu.

70 Yaş üstü risk altında

Osteoporoz yani kemik erimesinin vücuttaki kemiklerin sertliklerinin azalıp, kalitelerinin bozulması sonucunda daha zayıf ve kırılgan hale gelmeleriyle ortaya çıkan bir hastalık olduğunu söyleyen Anadolu Sağlık Merkezi Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Uzmanı, Kayropraktist Prof. Dr. Semih Akı, “Kemik anlamındaki “osteo” ile gözenekli anlamına gelen “poroz” kelimelerinin bir araya gelişinden adını alan osteoporoz, kadınların özellikle menopoz dönemiyle birlikte sıkça karşılaştıkları bir hastalık. Ancak osteoporoz, günümüzde erkeklerin de önemli bir sorunu. Öyle ki, tüm iskeleti etkileyen kemik erimesinin 70 yaş üstü erkek ve kadınlarda görülme riski artık eşit” hatırlatmasında bulundu.

Kemik erimesini nasıl anlarız?

Omur, kalça ve bileklerde kırık ile ortaya çıkan hastalığın tedavisinde ilaçların yanı sıra beslenme ve egzersiz gibi yaşam tarzına yönelik düzenlemelerin de önemli olduğunun altını çizen Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Uzmanı, Kayropraktist Prof. Dr. Semih Akı, “Omuz, kalça, el bileği ve diğer kemiklerde görülen (frajilite) kırıklar, ani ve şiddetli bel veya sırt ağrısı, boy kısalması ve kamburluk, karın, göğüs boşluğunda daralma ve buna bağlı bulgular, vücut görüntüsünün bozulması, psikolojik/sosyal sonuçlar ve yaşam kalitesinde bozulma kemik erimesinin 8 işaretini oluşturuyor” dedi.

Tanı için kemik mineral yoğunluk ölçümü yapılıyor

Teşhis için kullanılan en önemli yöntemlerin başında kemik mineral yoğunluk ölçümünün geldiğini söyleyen Prof. Dr. Semih Akı, “Kemik yoğunluğunu ölçmek için kullanılan kemik dansitometresinde kaynak olarak dozu düşük X ışınından yararlanılıyor. Omurga ve kalça kemiğinin ölçüldüğü bu yöntemin süresi 2-7 dakika ve herhangi bir yan etkisi yok. Buna ek olarak kesin tanı için ayrıca sırt ve bel filmleri ile kan ve idrar tahlillerinin sonuçlarından da yararlanılıyor” açıklamasında bulundu.

Kemiklerin korunması hedefleniyor

Osteoporozun tedavisinde önceliğin kemiklerin korunması ve kırık riskini düşürmek olduğunu vurgulayan Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Uzmanı, Kayropraktist Prof. Dr. Semih Akı, “Kemik kaybının en aza indirilmesi için sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve egzersiz, yeterli kalsiyum ve D vitamini takviyesi korunma açısından tedavinin bir parçası. Ancak kemik mineral yoğunluğunu koruyacak ve artıracak ilaçlara da başvuruluyor. Bu ilaçlar hap şeklinde ağızdan kullanılabileceği gibi, enjeksiyon şeklinde de olabiliyor” dedi.

Egzersiz ihmal edilmemeli

Fiziksel aktivite ve egzersizlerin maksimum kemik yoğunluğunun artırılmasında ve korunmasında önemli bir role sahip olduğunun altını çizen Prof. Dr. Semih Akı, “Düzenli egzersiz; kasları güçlendiriyor, destek doku elastikiyetini sağlıyor, denge ve koordinasyonu geliştiriyor, duruşun korunmasına yardımcı oluyor, yaşam kalitesini artırıyor. Dolayısıyla osteoporoz süresince yapılan egzersizlerin hem ruhsal hem de fiziksel sağlık üzerinde sayısız olumlu etkisi var” açıklamasında bulundu.

Egzersizler için doktora başvurun

Egzersizlerin özellikle sırtı germek, omurganın duruşunu geliştirmek ve kasları güçlendirmek için faydalı olduğunu söyleyen Prof. Dr. Semih Akı, “Ancak değişen osteoporoz derecelerine ve kırık riskine bağlı olarak her egzersiz her hasta için uygun olmayabilir. Osteoporoz süresince, kas gücünü artıran egzersizler, germe, denge, aerobik ve yüksek etkili egzersizler yapılabiliyor. Egzersizler için haftada 3 gün / 45-60 dakika süre ayrılabilir. Programa germe ve denge çalışmalarıyla başlanıp, sonrasında ağırlık taşıma ile devam edilebilir. Her hastanın kendi özel egzersiz programı için mutlaka kendi doktoruna danışması önemli” tavsiyesinde bulundu.

Germe egzersizleri 

Ayaktayken kollar yukarı uzatılır ve parmak ucunda yükselip derin bir nefes alınır. 30 saniye bu şekilde beklenir.

Bacakların arka bölümündeki kasları germek için bir çarşaftan faydalanılır. Her iki bacağa da tek tek uygulanır, yavaşça gerilerek bırakılır.

Ayaktayken kollar öne doğru gergin biçimde uzatılır. Eller kenetlenerek 15-20 saniye beklenir ve daha sonra gevşetilir.

Denge egzersizleri

Düz bir çizginin üzerinde yürüyerek dengenin geliştirilmesi sağlanır.

Kollar yana açılır ve 30-60 saniye tek ayak üzerinde durulur.

Aerobik egzersizler

Tempolu yürüyüşler

Step

Dans

Merdiven inip çıkmak

Etkisi yüksek egzersizler

Kolları yukarı doğru uzatıp ya da kol ve bacakları yana açarak zıplama. Bu egzersizlere menopozdan önce başlanması daha doğrudur. Özellikle eklem rahatsızlıkları ve denge sorunları olanlar için uygun değildir.

Ağırlıkla yapılan egzersizler

Elde taşınan hafif ağırlıklar ile genellikle oturur pozisyonda yapılır. Ağırlıklar zaman içinde giderek artırılabilir.

Kemik erimesine karşı egzersiz ile önleminizi alın! yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Amerika’nın The Atlantic Dergisi’nde yayımlanan çalışma 80’li yıllara kıyasla daha zor kilo verdiğimizi söylüyor. Bunun altında birçok neden var; besinlerdeki kimyasal maddeler, sağlıksız yeme alışkanlıkları, en mühimi de hareketsiz yaşamlarımız. İster spor salonuna gidin, isterseniz de evde egzersiz yapın. İkisini de yapmak istemeyenlerdenseniz yürüyüş ayakkabılarınızı giyin. Çünkü kesintisiz yürüyüş, duraksayarak yapılan tenis gibi sporlara kıyasla daha çok fazla kalori yakıyor.

Haftada 5 kez, 30 dakika tempolu yürüyüş şart!

İngiltere’de yapılan araştırma, kilo vermek için haftada 5 kez, 30 dakika tempolu yürüyüş yapmanın diğer tüm egzersizlerden çok daha faydalı olduğunu savunuyor. Üstelik London School of Economics’te 1999-2012 yılları arasında yaklaşık 50 bin kişiyle yapılan araştırmaya göre yürümek kadınlarda daha da yararlı. 4 hafta 30 dakika yürüyüş yapmak kadınların bel kalınlığını 4.3 cm, erkeklerinse 3.3 cm azaltıyor. Hem de bilinenin aksine 50 yaş üzeri kişiler bu noktada gençlerden daha avantajlı. Peki, vücut nasıl kalori yakar?

Durduğunuz yerde de kalori nasıl yakarsınız?

Kilo vermenin formülü basit: Aldığınız kaloriler, yaktığınız kalorilerden az olsun yeter. Ama bunun için sadece yediklerinize odaklanmak yerine gün boyu yakılan kalori miktarının göz önünde tutulması mühim.

Metabolizma: Vücut durduğu yerde hayati fonksiyonlarını yerine getirmek için enerjiye ihtiyaç duyar ki bu 24 saat hiç durmaksızın devam eder. Aslında gün içinde kalorilerin yaklaşık ortalama yüzde 70’ini böyle yakarız.

Besinlerin sindirilmesi: Her yediğimiz besinin sindirilmesi ve kana karışması için vücut ekstra enerjiye ihtiyaç duyar ve bu süreçte günlük kalori yakımının yaklaşık yüzde 10’u gerçekleşir.

Fiziksel aktivite: Bu noktada ipler tamamıyla bizim ellerimizde. Ne kadar hareket o kadar kalori… Fiziksel aktiviteyle yakılan kaloriler, gün içinde yaktığımız kalorilerin yaklaşık yüzde 30-80’ini oluşturabiliyor.

Metabolizmayı hızlandırmak için neler yapılmalı?

Kas varsa iş tamam

Vücuttaki kaslar, varlıklarını sürdürebilmek için durdukları yerde kalori yakar. Bu sebeple vücuttaki kas miktarı arttıkça gün boyu yakılan kalori miktarı da artar. Ağırlık çalışarak kas yapabilirsiniz.

Kan şekerinizi dengede tutun

Kan şekeri miktarındaki iniş çıkışları vücut tehdit olarak algılar. Bu yüzden de yaktığı enerji miktarını minimuma indirmek için metabolizma hızını yavaşlatır. Kan şekerini dengede tutmak çok mühim! Bu dengeyi bozan sebepler arasında öğün aralarının fazla olması, unlu, şekerli gıdaların fazla tüketilmesi ve gerekenden daha düşük miktarda kalori alınması sayılabilir.

Acı biber

Bazı besinlerin çeşitli etkileşimler sonucunda metabolizma hızını bir miktar artırdığı araştırmalarca ispatlandı. Acı biber, yeşil çay, zencefil ve daha pek çoğu. Fakat yine de bunları tüketmeden önce doktorunuza danışmakta fayda var.

Kardiyo egzersizi yapın

Belli aralıklarla kalp atış hızını artırıp dinlenme ve ardından tekrar hızlandırıp yeniden dinlenme formülüne dayanan çalışmalar yapmak iyi bir fikir olabilir. 30-40 dakikalık egzersizlerin ardından bile metabolizmanız neredeyse 1 gün boyunca çok daha hızlı çalışır. Böylece yakılan kalori miktarı artar.

Ne yaparsam neye karşılık gelir?

1 saat aralıksız yüzmek – 5.5 kutu kola

1 saat bisiklete binmek – 2.9 donut

2 saat kayak yapmak – 1 porsiyon sucuklu yumurta

1 saat sakız çiğnemek – 1 adet cips

1.5 saat dans etmek – 1 adet baklava

1 saat koşmak – 1 büyük hamburger ve patates menüsü

1.5 saat yüksek tempoda kürek çekmek-ketçap ve mayonezli patates kızartması

1 saat kitap okumak – 4 adet cips

1.5 saat aerobik yapmak-1 porsiyon pide

40 dakika basketbol oynamak-1 adet lahmacun

1 dakika uyumak 1 kalori, yemek yapmak 3 kalori

30 dakika oturmak yaklaşık 40 kalori, ayakta durarak yaktığınız kalori miktarını yüzde 50 oranında artırmanız da mümkün.

70 kiloda bir insan için:

30 dakika ağırlık çalışması: 108 kalori

30 dakika uyumak: 22 kalori

30 dakika su aerobiği: 144 kalori

30 dakika Hatha yoga, germe hareketleri: 144 kalori

30 dakika orta hızla bisiklet sürmek: 252 kalori

30 dakika eliptik bisiklet: 324 kalori

30 dakika voleybol: 108 kalori

30 dakika 5.6 km/h yürüyüş: 133 kalori

30 dakika tenis: 252 kalori

Kaynak: HT Hayat

Hangi aktiviteyle daha çok kalori yakılır? yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Dünyayı etkisi altına alan koronavirüs pandemisi nedeniyle halen pek çok insan vaktinin önemli bir bölümünü evde geçiriyor ve bu sebeple de kas iskelet sisteminde ağrılar kaçınılmaz olabiliyor. Hareketsizlik ve düzensiz beslenmeye dayalı olarak alınan kiloları vermek için spor da evde yapılmaya başlayınca sakatlıklarda da artış görülüyor. Memorial Şişli Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü’nden Op. Dr. Yalın Dirik, evde spor yaparken sakatlanma riskini en aza indirmek için dikkat edilmesi gereken noktalar hakkında bilgi verdi. 

Hareketsizlik ağrı olarak geri dönüyor

Koronavirüs salgının ortaya çıkmasıyla birlikte iş hayatının eve taşınarak insanların alışkın olmadığı bir ortamda çalışmaya başlaması, çok sayıda kişinin kas ve iskelet sistemi ile ilgili sorunlar yaşamasına neden oldu. Özellikle iş ortamındaki masa ve ofis sandalyesi yerine evde yemek masası, koltuk gibi uygun olmayan şartlarda çalışmalar bel, boyun ve sırt ağrılarında artışa yol açtı. Uygun olmayan şartlarda çalışmanın yanı sıra hareketsizlik, düzensiz ve aşırı beslenme, bilgisayar, telefon ve tablet başında geçirilen sürelerin artması yaşanan sorunların büyümesine sebep oldu.

Ev ortamınızı çalışmanıza elverişli hale getirin

Bu süreçte bazı önemli noktalara dikkat edilmesi gerekliliği ortaya çıkmıştır. Öncelikle ev ortamındaki çalışma düzeninin en az ofisteki kadar konforlu ve uygun hale getirilmesi gerekmektedir. Evdeki yemek masası ve sandalyeleri uzun süre çalışma için uygun değildir. Çalışma sandalyesinin ergonomik ofis tipi çalışma sandalyesi olmasına dikkat edilmeli mümkünse ofisteki çalışma sandalyesi eve getirilmelidir. Uzun süre hareketsizlik ve yanlış beslenmeye bağlı olarak alınan kilolar da bu dönemde yine evde yapılan spor hareketleriyle verilmeye çalışılmaktadır. Evde spor yaparken yapılan yanlış hareketlerde kas iskelet sisteminde yaralanmalara yol açabilmektedir. 

Evde çalışırken veya spor yaparken bu 12 kurala mutlaka uyun!

Sırt sandalyeye tam yaslanmış şekilde omuzlar geride dik oturma pozisyonunda çalışılmalıdır. Masaya yaklaşıldığında dirsekler doksan derece açıda olacak şekilde monitöre bakılmalı ve bilgisayar ekranının üst kenarı göz hizanızda olmalıdır. Bunun için dizüstü veya masa üstü bilgisayarın altına kitap gibi yükseltici koyularak başın öne eğilmesi engellenebilir. Aksi takdirde boyun ve sırt ağrılarına sebep olabilir. 

Uzun süre aynı pozisyonda kalınmamalıdır. En az saat başı küçük molalar verilmeli kısa yürüyüşler yapılmalıdır. Verilen küçük molalarda, özellikle bel, sırt ve bacak kaslarında germe egzersizleri yapılmalıdır. 

Çalışma esnasında dizlerin, kalça eklemi ile 90 derece açıda olmasına dikkat edilmelidir. Bacakların yere paralel şekilde omurganın yere dik pozisyonda olmasına özen gösterilmelidir. Dizler aşırı derecede kıvırmaktan kaçınılmalıdır. Yatak içinde ve koltukta bağdaş kurarak uzun süre çalışmak diz ağrılarına sebep olmaktadır.

Sırt ve bel ağrısının fazla olduğu durumlarda ofis koltuğu ile beraber sırt desteği kullanılabilir.

Gün içinde, kasları güçlendirmek amacıyla vücut tipine uygun olacak şekilde, egzersiz yapılmalıdır.

Uzun süredir düzenli egzersiz yapılmadığı durumlarda aceleci davranılmamalıdır. Aşırı yoğun ve zorlayıcı egzersizlerle başlanılmamalıdır.

Egzersiz öncesinde mutlaka esnetme ve germe hareketleri yapılarak kasların boyu uzatılmalıdır. Böylece olası kas krampları ve hasarlanmalarından korunmak mümkündür. 

Dizlerde çömelme sırasında ağrı yaşanıyorsa squat lounge gibi egzersizlerden uzak durulmalıdır. 

Koşu bandı kullanıyorsa aşırı eğim verilmekten kaçınılmalıdır. Eliptik bisiklette direnç artırılmamalıdır. 

Başlangıçta egzersizler bir saatten uzun süre yapılmamalıdır. Ev içinde 45 dakikalık egzersizler yeterli olacaktır.

Sürekli aynı tip egzersizler yapılmamalıdır. Bir gün koşu ya da eliptik bisiklet kullanıldıysa ertesi gün pilates veya yoga gibi egzersizler diğer gün ağırlık çalışmaları yapılabilir.

Ayakta uzun süre kalınması gereken, zıplama içeren kardiyo ağırlıklı egzersizler sırasında, ayak tabanı ve çevresinde gelişebilecek tendinit ve ödem gibi rahatsızlıklardan korunabilmek için mutlaka spor ayakkabısı kullanılmalıdır.

Egzersiz sırasında veya sonrasında eklemlerde ağrı veya şişlik olursa egzersiz hemen bırakılmalı ve ağrılı bölgeye buz konulmalıdır. Şikâyetlerin devam etmesi durumunda mutlaka uzmana başvurulmalıdır. 

Evde spor yapmaya başlamadan önce mutlaka okuyun! yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Acıbadem Maslak Hastanesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Prof. Dr. Meral Bayramoğlu, günde üç-dört kez 15-20 dakikalık egzersiz yaparak önemli faydalar sağlanabileceğini, ancak sakatlanmalara yol açmamak için bazı kurallara çok dikkat edilmesi gerektiğini belirtiyor. Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Prof. Dr. Meral Bayramoğlu, evde egzersiz yaparken dikkat edilmesi gereken kuralları anlattı, önemli uyarılar ve önerilerde bulundu. 

Önce ısınma hareketleri

Bir buçuk yılı aşkın süredir evde hareketsiz geçirilen uzun saatler nedeniyle kasların esnekliklerini azaldığı için ısınma hareketlerini mutlaka yapın. Özellikle ileri yaş grubundaysanız ya da hipertansiyon, kalp gibi kronik hastalığınız varsa kendinizi zorlamadan vücudunuzu ısındırın. 

En temel hareketler olarak: Kolları yanlara, yukarıya kaldırıp indirme, hafifçe çömelme, sandalyeye oturup kalkma, otururken bacakları düz kaldırma gibi basit görünen ama çok faydalı olan bu hareketleri yapın.

Egzersiz planı yapın

Egzersizin günlük süresini iyi planlayın. Bir anda vücudunuza kaldıramayacağı şekilde yüklenmeyin. Tek seferde yaklaşık 1 saat yoğun spor yapmak yerine, günde 3-4 kez 15-20 dakikalık egzersizler yapın. Aksi takdirde uzun süredir hareketsiz kalmış olan kaslar ve eklemler aşırı zorlanma ile fayda yerine zarar görebilir. 

Egzersiz derecesi zamanla artış göstermeli

Isınma hareketleri ile vücudun esnekliğini oluşturmaya başladıktan sonra, hareketlerin sayısını ve süreyi kademeli olarak artırın. Aksi takdirde kalp damar sistemine aşırı yüklenmeler olabilir.

Herhangi bir sağlık sorununuz yoksa da, sakatlıklara neden olmamak için mutlaka eklemlerin esneklik kazanması için hafif hareketlerle ısınarak başlayın. Egzersizin sıklığını ve tekrar sayısını yavaş yavaş artırın. 

Isındıktan sonra bu hareketleri yapabilirsiniz: Ayakta veya yatarak yapılacak hem omurga hem kol ve bacaklar için esneme hareketlerinden sonra yalnızca vücut ağırlığının kullanıldığı veya elastik bant gibi malzemelerle direnç alındığı egzersizler yapılabilir. 

Soğuma hareketleri nasıl olmalı?

Pek çok kişiye, egzersiz bitirilirken soğuma hareketlerini yapmak gereksiz gibi görünebiliyor ancak aksine çok önemli. Tıpkı egzersize başlamadan yapılan ısınma hareketleri gibi, egzersizin bitişinde de  soğuma hareketlerinin yapılması sonradan oluşabilecek kas ağrılarının önlenmesine yardımcı oluyor.  

Ortamı havalandırın

Tüm yaş ve hasta/sağlıklı bireyler için spor yaparken dikkat edilmesi gereken kurallardan biri de, ortamın uygun şekilde havalandırılması. Spor için ideal ortam sıcaklığı 20-24 derece olmakla birlikte, sizi doğrudan etkilemeyecek şekilde bir pencerenin açılarak içeriye temiz hava, bol oksijen girmesine özen gösterin. Siz de egzersiz yaparken nefesinizi tutmamaya, düzenli nefes alıp vermeye dikkat edin. 

Egzersizden ne kadar süre önce yemek yenmeli?

Egzersiz sırasında midenin çok boş veya dolu olmaması önemli olduğundan egzersizden yaklaşık 2 saat önce yemek yenmelidir. 

Susuz olmaz!

Egzersiz sırasında yanınızda su bulundurun ancak su ile midenizi çok doldurmayın. Günde 2 litre su içmeyi de ihmal etmeyin.

Pamuklu kıyafetler giyin

Egzersiz yapmak için giydiğiniz giysilerin pamuklu olması, terinizi emmesi açısından önemli. Ayrıca egzersiz sırasında yanınızda bir havlu bulundurarak, terinizi silin.

Koşu bandına spor ayakkabıyla çıkın!

Evde koşu bandından faydalanacaksanız, koşu veya yürüyüş sırasında genel sağlık durumunuza uygun hızda hareket edin, aşırı hızdan kaçının. Piyasada çok çeşitli koşu bantları olduğundan özellikle şok emiş özelliği olmasına dikkat edin. Koşu/yürüyüş bandına spor ayakkabı olmadan çıplak ayakla çıkmayın. 

Evde egzersiz yaparken sakatlanmayın! 9 önemli adımda sağlıklı kalın! yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.