Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulunun 5 Kasım 2001’de aldığı kararla her yıl 6 Kasım’da, dünya genelinde “Savaş ve Silahlı Çatışmalarda Çevrenin İstismarının Önlenmesi Günü” çerçevesinde çeşitli etkinlikler düzenleniyor. İngiltere merkezli Çatışma ve Çevre Gözlemevinin (CEOBS) Araştırma ve Politika Direktörü Doug Weir, savaş ve çatışmaların yol açtığı çevresel ve toplumsal hasarlara ilişkin açıklamalarda bulundu.

“Her çatışmanın kendine özgü unsurları var”

Weir, dünyanın çeşitli yerlerinde meydana gelen çatışmaların etkilerine bakıldığında, yerel bağlamda hepsinin birbirinden farklı olduğunu belirtti. Savaşın nerede ve nasıl gerçekleştiğinin, ne kadar sürdüğünün, insanlar üzerindeki etkisinin önemli olduğunu ifade eden Weir, “Her çatışmanın kendine özgü unsurları var. Hepsinin farklı çevresel parmak izleri var.” diye konuştu.

“Savaşlar ve çatışmalar, sınır ötesini aşarak komşu ülkeleri de etkilemektedir”

Savaş ve çatışmaların çevreye zararlarının tartışılmaz olduğunu vurgulayan Weir, bombalı saldırı ya da benzerlerinin yaptığı direkt hasarın yanı sıra savaşların toplumsal değişikliğe de yol açtığını kaydetti. Weir, “İnsanların savaşlara karşılık verme şekli de önemli. Birçok ülkede yaşanan çatışmalar nedeniyle insanlar ülkelerini terk etmek zorunda kaldı. Örneğin Suriye’deki çatışmalar sadece bu ülkeyi değil, komşu ülkeleri de etkiledi. Ülkelerini terk eden Suriyelilere ev sahipliği yapan Lübnan, Ürdün ve Türkiye’ye olan etkisi de çok önemli. Savaşlar ve çatışmalar, sınır ötesini aşarak komşu ülkeleri de etkilemektedir.” dedi.

Suriye’de patlayıcı silah kullanımının sebep olduğu enkaz hacmi korkutucu boyutta!

Suriye’deki çatışmaların şehirlere büyük zarar verdiğini belirten Weir, bu ülkedeki şehirlerin yeniden inşa edilmesi gerektiğine işaret etti. CEOBS’un verilerine göre, Suriye’de patlayıcı silah kullanımının yarattığı enkaz hacminin Halep’te 15 milyon ton, Humus’ta 5,3 milyon ton olduğu tahmin ediliyor. İki şehirdeki enkaz hacminin toplamının, 11 Eylül 2001’deki saldırılarda Dünya Ticaret Merkezi’nin yıkılmasıyla oluşan enkaz hacminin yaklaşık 10 katına eşdeğer olduğu belirtiliyor. Dünya Ticaret Merkezi’nin enkazının kaldırılmasının 108 bin 342 kamyonla 9 ay sürdüğü hesaba katıldığında, sadece Halep ve Humus’taki enkazın temizlenmesi için 1 milyondan fazla kamyona ihtiyaç duyulacağı ve bunun tamamlanmasının yıllar alacağı ifade ediliyor.

Yemen’deki bombardımanların etkisi çevreyi ve tarım sektörünü vurdu

Weir, uzun süredir siyasi istikrarsızlığın hüküm sürdüğü, İran destekli Husiler ile hükümete bağlı güçler arasında çatışmalar yaşanan Yemen’deki duruma da değinerek bombardımanların, saldırıların altyapıya ciddi oranda zarar verdiğini belirtti.

Ülkede zaten kıt olan su kaynaklarının kirlendiğini ve kanalizasyon sisteminin verimli çalışmadığını dile getiren Weir, bunun da kolera salgınına neden olduğuna işaret etti. CEOBS’un internet sitesindeki Yemen’deki duruma ilişkin açıklamada, ülkedeki çatışmaların etkisinin, kıt su kaynakları, yönetim zafiyeti ve zayıf altyapı ile daha da şiddetlendiği belirtilerek çatışmaların, ülkenin zayıf tarım sektörü üzerinde ciddi gıda güvensizliğine yol açan büyük bir etkiye sahip olduğu vurgulandı.

Musul kentinde 7-8 milyon ton enkaz kentin geri dönüştürülmüş inşasında kullanılacak

Irak’ın Musul kentinde de 2014-2017 yıllarında terör örgütü DEAŞ’ın yıktığı eserler ve çatışmaların 7-8 milyon ton enkaz yarattığı tahmin ediliyor. Birleşmiş Milletler Çevre Programının (UNEP) Mayıs 2021’de başlattığı bir proje, Musul’daki enkazla mücadelede geri dönüştürülmüş çakıl ve kumun kentin yeniden inşasında kullanımına odaklanarak geleneksel enkaz temizleme uygulamasının yerini alması amaçlanıyor.

Askeri harcamalardan kaynaklanan emisyonlar iklim değişikliğini etkiliyor

CEOBS’un 16 sivil toplum örgütü adına ekim ayında yayımladığı açıklamasında, çevresel bozulmanın insan sağlığını, geçim kaynaklarını ve güvenliği kötü yönde etkilediğine işaret edilerek “Çatışmaların ekolojik sonuçlarının etkisi onlarca yıl sürebilir.” denildi. Açıklamada, çatışmaların neden olduğu çevresel hasarın, toplulukları ve ekosistemleri daha az dirençli hale getirdiği, askeri harcamalardan kaynaklanan emisyonların iklim değişikliğini önemli oranda etkilediği kaydedildi.

Nüfusun yoğun olduğu bölgelerde patlayıcı silah kullanımının milyonlarca ton enkaz oluşturduğuna işaret edilen açıklamada, “Suriye ve Yemen’de görüldüğü gibi neden oldukları altyapı hasarı tehlikeli maddeleri serbest bırakarak toprak ve yer altı sularını kirletmektedir. İster barış zamanında silah denemelerinden ister orduların bıraktığı atıklardan olsun, çoğu zaman çevre kirliliği bu işi yapmanın bir parçası olarak görülür.” ifadelerini yer verildi. Devletlerin, patlayıcı silah kullanımının çevresel sonuçlarını tam olarak ele almaları gerektiğine işaret edilen açıklamada, “Benzer şekilde, mayınları ve patlayıcı savaş kalıntılarını ele alma programlarını finanse eden veya bunlardan yararlanan devletler, temizleme çalışmalarının biyoçeşitlilik kaybını azaltmaya nasıl katkıda bulunabileceğini belirlemeli.” denildi. Açıklamada, devletler çevre, barış ve güvenlik arasındaki bağlantıyı kurana kadar, çatışmalar ve askeri faaliyetlerin, karşı karşıya olunan çevresel krizleri şiddetlendirmeye devam edeceği belirtildi.​​​​​​​

Kaynak: AA

Dünyadaki savaşların ağır bilançosu: “Çatışmaların ekolojik sonuçlarının etkisi onlarca yıl sürebilir” yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Çevre ve Şehircilik Bakan Yardımcısı Mehmet Emin Birpınar, yaptığı açıklamada, Muğla’nın Ortaca ilçesi Dalyan Mahallesindeki İztuzu Plajı’nın Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edildiğini anımsatarak, plajda hiçbir yapılaşmanın mümkün olmadığını söyledi. Plajdaki deniz kaplumbağalarına işaret eden Birpınar, kaplumbağalar için yürütülen çalışmanın çok çevreci ve hayvanları koruma projesi olduğunu dile getirdi.

Caretta carettaların koruma ve rehabilitasyon projesine devam edilecek

Birpınar, deniz kaplumbağalarının yaşamasının denizin temizliğine bağlı olduğunu işaret ederek, “Aldığımız iki oksijenden biri ormanlardan diğeri denizlerden geliyor. Denizlerin sağlığı sadece kirletmemekle değil, mevcut durumunu muhafaza ederek, orada sürdürülebilir bir hayatı, habitatı devam ettirmekle ilgili. Dolayısıyla bu hayvanlar da denizin en önemli türlerinden biri. Yok olmaları, denizde başka türlerin de yok olacağı anlamına geliyor. Caretta carettalar her yıl İztuzu Plajı’na gelerek yumurta bırakıyor.” diye konuştu. Caretta carettaların denize sağlıklı şekilde ulaşması için herkesin elinden geleni yapması gerektiğini aktaran Birpınar, bu alanda koruma ve rehabilitasyon projesine ısrarla devam edeceklerini kaydetti.

“Bu durum Akdeniz’in ısındığını, küresel ısınmadan dolayı deniz sıcaklığının da arttığını gösteriyor”

Bilimsel veri elde etmek için deniz kaplumbağalarına uydu takip cihazı takıldığına değinen Birpınar, “Bunları keyif için takmıyoruz. Bu sene 10 cihaz taktık. Geçen sene de 10 tane takmıştık. Patara’da bir proje yapmıştık. Belkız’ı denize göndermiştik. Bu hayvanın hareketlerini izliyoruz. Habitatında nereye gidiyor, ne yapıyor, ne kadar uzun süre nefes alıyor veya suyun sıcaklığına göre nasıl hareket ediyor.” dedi.

Birpınar, bu şekilde çeşitli veriler elde ettiklerini belirterek, şöyle konuştu: “İki sene önce denize bıraktığımız ‘Tuba’ adlı kaplumbağa Adriyatik denizine gitti. Normalde o kadar kuzeye gitmemesi lazım. Hatta Çanakkale’ye gidenler oldu. Dolayısıyla ‘soğuk sulara gidiyor.’ diye düşünüyoruz. Hâlbuki o sular ısınıyor. Dolayısıyla bu durum Akdeniz’in ısındığını, küresel ısınmadan dolayı deniz sıcaklığının da arttığını gösteriyor. Bu ısınmayı engelleyemezsek o zaman başka türler buraya gelir. Buradaki türleri yok etmeye başlar. Kızıldeniz’den balon balıkları gelip, Akdeniz’deki türleri yiyor. Çünkü orayı kendi habitatı, kendi ortamı zannediyor. Bu da hayırlı bir iş değil. Onun için biz suyun ne kadar ısındığını, bu hayvanların hareketleriyle görüyoruz. Bu carettaların yaşamıyla ilgili bilimsel verileri topluyor, hocalarımızla makalelerle dünyayla paylaşıyoruz.”

“Buradaki habitatı nasıl muhafaza ederiz diye üç gün boyunca müzakereler yapılacak”

Akdeniz’in kirliliğe karşı korunmasının önemine işaret eden Birpınar, bu yıl aralık ayında Akdeniz’in Kirliliğe Karşı Korunması Taraflar Toplantısının Antalya’da yapılacağını söyledi.

Akdeniz’e kıyısı olan 21 ülkenin bakanlarının toplantıya katılacağını anlatan Birpınar, şunları kaydetti: “Akdeniz’i daha fazla kirliliğe karşı nasıl koruruz, buradaki habitatı nasıl muhafaza ederiz diye üç gün boyunca müzakereler yapılacak. Doğaya hükmetmeden insanoğlu doğayla barışık bir şekilde yaşarsa aslında bütün problemler kendiliğinden çözülür. Bundan sonraki süreçte Türkiye’de çevreci bir kalkınma modelini benimseyerek, daha yeşil daha iklim dostu daha çevre dostu şehirler, plajlar olacak. Böylelikle hem ticaretin hem turizmin hem de şehirlerin iklim ve çevre dostu olması noktasında çalışmalara devam edeceğiz.”

“Çocuklarımızı, torunlarımızı düşünerek hareket etmek zorundayız”

Çevre meselesinin sınır tanımadığına aktaran Birpınar, dolayısıyla ortak hareket edilmesi gerektiğini savunduklarını dile getirdi. Birpınar, küresel problemlere küresel çözümler bulunması gerektiğine dikkati çekerek, “Hep beraber bütün ülkelerin imkân ve kabiliyetleriyle beraberce çalışmamız lazım. Burada politika yok. Çevre meselesinde hepimiz gelecek nesillerimizi, çocuklarımızı, torunlarımızı düşünerek hareket etmek zorundayız.” ifadelerini kullandı.

Kaynak: AA

Acil önlem alınmalı! Küresel ısınma yüzünden güzergâhlarını değiştiriyorlar yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.