Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Geriatri Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Mehmet İlkin Naharcı, Prof. Dr. İlker Taşçı ve uzman Dr. Bilal Katipoğlu tarafından, antikolinerjik ilaç kullanımı ve beslenme problemleri ilişkisi incelendi. Çalışmanın sonuçları, “Nutrition in clinical practice” isimli uluslararası dergide bilimsel makale olarak yayımlanarak, literatüre girdi.

Hastaneye yatırılan yaşlılarda gözlemlendi

Prof. Dr. Naharcı, yaptığı açıklamada, hastaneye yatırılan yaşlıların yaklaşık yüzde 70’ten fazlasında beslenme problemleri veya yetersiz beslenme durumu ile karşılaşıldığını söyledi. İleri yaşlarda beslenme problemlerinin, enfeksiyon, kas erimesi, kırılganlık, düşme, kırık ve ölüm riskini artırdığının altını çizen Naharcı, bu durumun bu kişilerde hem mevcut sağlık sorunlarını artırdığını hem de tedavi ve hasta bakımına ilişkin maliyeti yükselttiğini vurguladı.

“Yaşlılarda beslenme, sağlığın korunması için önemli”

Prof. Dr. Naharcı, yaşlılarda beslenmenin, sağlığın korunması için çok önemli olduğuna dikkati çekerek, beslenme problemlerinde istem dışı çalışan bazı sinir sinyallerini engelleyici veya azaltıcı etkisi bulunan antikolinerjik diye isimlendirilen ilaçların sık kullanılmasının etkili olduğunu söyledi.

Birçok reçeteli veya reçetesiz ilacın bu özelliği taşıyabildiğine işaret eden Naharcı, “Antikolinerjik özelliklere sahip ilaç örnekleri arasında alerji veya kaşıntı için kullanılan ilaçlar, depresyon ilaçları, tansiyon ve kalp ilaçları ve uyku ilaçları bulunmaktadır.” bilgisini verdi.

Antikolinerjik ilaçların bilinen önemli yan etkilerine dikkat!

İlaçların mutlaka hekim kontrolünde alınması ve ilaca devam edilip edilmeyeceğinin hekim tarafından ayarlanması gerektiğini belirten Naharcı, sözlerine şöyle devam etti: “Antikolinerjik ilaçların bilinen önemli yan etkileri hafıza problemleri, baş dönmesi, uyku hali, kafa karışıklığı, ağız ve göz kuruluğu, idrar yapamama ve kalp çarpıntısıdır. Ayrıca düşme, günlük işleri yapabilme kabiliyetinde bozulma, daha yüksek hastaneye yatış ve ölüm oranları gibi olumsuz sonuçlarla da ilişkilidir. Bunlara ek olarak yemek alımını etkileyebilecek bulantı, kabızlık, iştah azalması, tat ve koku değişikliği de yapabildikleri gösterilmiştir.”

“Yaşlılarda, ilaç kullanımı mümkün olduğu kadar en aza indirilmeli”

Bilimsel çalışmaya ilişkin bilgi veren Prof. Dr. Naharcı, normal yaşlanma ile ilişkili meydana gelen değişikliklerin yaşlı bireylerde beslenme bozukluğu riskini artırdığını söyledi.

Yetersiz beslenmenin yaşlılarda sık karşılaşılan bir durum olduğunu belirten Naharcı, bu durumun altında yatan sosyal, psikolojik ve organ yetmezliği, kanser, ilaçlar, yutma güçlüğü de dahil birçok tıbbi faktör bulunduğunu ifade etti.

Poliklinik takibinde olan hastalarla “Antikolinerjik İlaç Kullanımı ve Beslenme Problemleri İlişkisi” başlıklı yeni bir çalışma yaptıklarını da aktarar Naharcı, şunları söyledi: “Çalışmamızda polikliniğimize başvuran hastaların yaklaşık dörtte birinde beslenme yetersizliği saptandı. En önemli bulgu olarak tıbbi literatürde ilk kez, yaşlılarda en az bir antikolinerjik ilaç kullanımının beslenme bozukluğu riskini iki kattan fazla arttırdığı tespit edildi. Sonuçları, uluslararası bilimsel dergide yayımlanan araştırma ile yaşlı bireylerde en az bir tane bu tür ilaç kullanımının beslenme bozukluğu riskini iki kattan fazla arttırdığı ortaya konmuş oldu. Hastaların üçte birinden daha fazlasında ise antikolinerjik ilaç kullanımı belirlendi.”

İlaç sınıflarına göre, en sık hipertansiyon, depresyon ve idrar kaçırma tedavisinde kullanılan antikolinerjik özellikli ilaçların kullanıldığının belirlendiğini aktaran Naharcı, “Çalışma ile beslenme sorunu riski taşıyan yaşlı bireylerde antikolinerjik ilaçların kullanımının mümkün olduğu kadar en aza indirmeye çalışılması gerektiği sonucuna ulaşıldı.” dedi.

Kaynak: AA

Bu ilaçlar yaşlılarda beslenme bozukluğuna yol açıyor! yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Beyin Hastanesi Dil ve Konuşma Terapisti Ayşegül Yılmaz, çocuklarda karşılaşılan beslenme ve yutma bozuklukları ile ilgili önemli bilgiler paylaştı, ebeveynlere tavsiyelerde bulundu.

 Yeni doğanda beslenme reflekslerle gerçekleşiyor

Beslenmenin yiyecek ve içeceğin ağız içerisine alınıp yutma için hazırlanmasını kapsayan bir süreç ve hayatta kalmak için gerekli temel unsurlardan biri olduğunu belirten Dil ve Konuşma Terapisti Ayşegül Yılmaz, “Yutma ise tükürük, içecek ve yiyeceklerin hava yolu korunarak ağızdan mideye taşındığı bir süreçtir. Beslenme ve yutma için gerekli beceriler anne karnında gelişmeye başlar. Yeni doğanda beslenme becerilerinde refleksler hâkimdir ve bazı oral motor hareketler refleksler sayesinde otomatik olarak yapılır. Zamanla bu refleksler ortadan kalkar, istemli hareketler görülür. Bu hareketler ilk olarak meme veya biberondan emme daha sonra kaşıkla beslenme, katıların çiğnenmesi, bardaktan içme ve kendi kendine beslenme becerileri olarak devam eder.” diye konuştu.

Fobiler beslenme bozukluğuna yol açabiliyor

Dil ve Konuşma Terapisti Ayşegül Yılmaz, “Beslenme bozuklukları, yutma bozukluğunun eşlik edebileceği veya yutma bozukluğu olmaksızın görülen bir dizi yeme aktivitesiyle ilgili problemlerdir.” dedi ve sözlerine şöyle devam etti: “Sınırlı kıvam ve dokuda yiyecek-içecek kabulü gibi duyusal ve psikososyal zorluklar (zayıf çevresel uyarım, besleyici-çocuk etkileşiminin yetersizliği), içsel veya dışsal pekiştirme ile şekillendirilip sürdürülen olumsuz beslenme davranışları (seçici besin reddi, sindirilen besinin ağza geri gelmesi) veya duygusal temelli zorluklar (fobiler, koşullanmış duygusal reaksiyonlar, depresyon) gibi davranışsal beslenme bozuklukları görülebilir. Yutma bozukluğu yutmanın evrelerinden birinde veya daha fazlasında ortaya çıkabilen, yiyecek ve içeceklerin havayoluna kaçışına ya da yiyeceklerin burun boşluğuna geri akışına neden olan bir durumdur.”

Yutma ve beslenme bozukluğu nedenleri

Dil ve Konuşma Terapisti Ayşegül Yılmaz; yutma ve beslenme bozukluğu’nun erken doğum, doğuştan veya edinilmiş nörolojik bozukluklar, travmatik beyin hasarı, nöromusküler hastalıklar, kronik hastalıklar, anatomik/fizyolojik durumlar, baş ve yüz anomalileri, hava yolu anomalileri, konjenital kalp hastalığı, genetik sendromlar, duyusal problemler, sindirim sistemi hastalık ve yaralanmaları, sistemik hastalıklar ve davranışsal koşullar gibi birçok durumdan kaynaklanabileceğine dikkat çekti.

Bu belirtiler varsa uzmana başvurulmalı!

Dil ve Konuşma Terapisti Ayşegül Yılmaz, yutma ve beslenme bozukluğunun belirtilerini şöyle paylaştı: Ağız ve yüzde aşırı hassasiyet, Yeme zamanlarında uzama, beslenme yetersizliği, kilo kaybı, Yiyecek ve içeceklerin ağızdan akması, Zayıf dudak kapanması, zayıf emme, Yiyeceği yutulacak hale getirememe, Zayıf dil işlevi, dil itimi, Öğürme, yeme esnasında öksürme, morarma, Çiğneme yetersizliği, Salya akması, Boğazda takılma, Tekrarlı akciğer enfeksiyonu, Sindirim sistemi sorunları, Kendi kendine beslenme becerilerinde yetersizlik, Püre şeklinde yeme, Seçici yeme, yiyeceklere karşı isteksizlik…

Yılmaz, çocuklarda bu belirtilerin görülmesi durumunda Dil ve Konuşma Terapisti tarafından yutma ve beslenme becerilerinin detaylı bir şekilde değerlendirilmesi ve gerekli durumlarda terapiye başlanması gerektiğini belirtti.

Nasıl tedavi edilir?

 Dil ve Konuşma Terapisti Ayşegül Yılmaz, yutma terapisinde kullanılan yöntemleri paylaşarak sözlerini şöyle tamamladı: “Davranış yönetimi, bakıcı eğitimi ve yemek zamanı değişiklikleri ilkelerine dayanan müdahale yöntemleri, oral mekanizma farkındalığını geliştirmeye yönelik egzersizler, oral hassasiyeti normalleştirmeye yönelik egzersizler, beslenme ve diyet düzenlemeleri, farklı kıvam ve dokuda besin denemelerine karşı görsel, koku, dokunsal ve tat hassasiyeti olanlara yönelik egzersizler, pozisyonlama, oral motor müdahale yutma terapisinde kullanılan yöntemler arasında yer alır. Uygun olan yöntemlerle kişiye özgü bir terapi programı hazırlanır.”

Bebeklerde beslenme ve yutma bozukluklarında belirtilere dikkat! yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.