CNN’nin haberine göre, ABD merkezli Biogen ve Japon Eisai ilaç şirketleri, halk arasında “bunama” olarak da bilinen Alzheimer hastalığının önlenebilmesi için “Lecanemab” adlı bir ilaç geliştirdi.

Bilim insanları, faz-3 klinik denemesinde ilacın, 18 aylık bir süre içinde Alzheimer hastalarında zihinsel becerilerdeki zayıflamayı yüzde 27 yavaşlattığını tespit etti.

Söz konusu ilacın, Alzheimer hastalığının ilk evrelerinde kullanımında etkili olduğu belirtilirken, Alzheimer’s Research UK (ARUK) yardım kuruluşu, çalışmanın sonucunu “çok önemli” şeklinde nitelendirdi.

Bilim insanları, bilişsel zayıflamayı yavaşlatmayı başaran bu ilk ilacın, Alzheimer tedavisinde bir dönüm noktası olabileceğini kaydetti.

Uzmanlar, ilk deneysel Alzheimer ilaçlarından biri olduğu olan Lecanemab’ın, Alzheimer hastalığında etkinliğini ve güvenliğini belirlemek için daha uzun süre denemeler yapılması gerektiğini aktardı.

Deneysel ilacın üçüncü aşama klinik çalışmasının sonuçları, “New England of Journal of Medicine” dergisinde yayınladı.

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, dünya genelinde Alzheimer ile yaşayan 55 milyonu aşkın kişi bulunuyor ve rahatsızlığın teşhisi için hastanın birçok tarama ve testten geçmesi gerekiyor.

Alzheimer ilacı beyin tahribatını yavaşlatıyor! yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Alzheimer’ın önlenmesinde yaşam şeklinin önemli olduğunu vurgulayan Tarhan, “Beyin kullan ya kaybet kuralıyla çalışıyor. Beyin kullanılmadığı zaman köreliyor. Uzun süre alçıda kalan kol incelir. Beynimiz de öyle. Ya kullan ya kaybet. Zihinsel zorlayıcı ve ilginç aktivitelerle meşgul olmak, rutinin dışına çıkmak önemlidir. Rutin beyni köreltir. Konfor beyni köreltir. Onun için zihinsel olarak zorlayıcılık gereklidir.” dedi. Alzheimer’ın kalp, tansiyon gibi sadece bireyi değil tüm yakın çevresini etkileyen bir hastalık olduğunu kaydeden Tarhan, “Alzheimer aile hastalığıdır. Bütün aileyi etkiliyor, bakım artıyor sosyal davranışlar değişiyor, kişi artık evini bulamamaya başlıyor. Aile fertlerinin Alzheimer’ı yönetmesi gerekiyor.” ifadelerini kullandı.

Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü, Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, Dünya Alzheimer Günü dolayısıyla yaptığı açıklamada Alzheimer, nedenleri ve tedavi yöntemlerine ilişkin değerlendirmede bulundu.

Tedavisiz depresyon unutkanlığa yol açıyor

Unutkanlık, Alzheimer ve demansın birbirleriyle bağlantılı olduğunu, bu bağlantının da yumurta tavuk ilişkisine benzetilebileceğini belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Alzheimer, unutkanlık ve mutluluk dediğimiz üçgen. Genellikle Alzheimer hastalığında bu ikisinin rolü var. Bir kimsenin kronik depresyonunun olması ve mutluluğun az olması demek. İkincisi de zaten kronik depresyonda beynin bilgi depolama rezervleri zayıflıyor. Tedavisiz kalan depresyonda bilgi depolama rezervleri kullanılmaya kullanılmaya yavaşlıyor, köreliyor. Bu da unutkanlığa sebep oluyor.” dedi.

Kronik depresyon ve Alzheimer ilişkisine dikkat!

Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Kronik depresyonlularda genel Alzheimer oranı genel ortalamanın 3-4 misli daha üstünde. Fakat her kronik depresyon Alzheimer’a dönüşür demek değildir bu. Kişi yatkınlık genleri taşıyorsa, ailede de depresyon varsa ve aynı zamanda depresyon tedavisiz kalmışsa Alzheimer için risk olabilir. Depresyonla Alzheimer’ın nedensellik bağı var. Fakat bu % 100 Alzheimer olacak demek değil, sadece risk artırıyor. Tıpkı diyabeti olanlarda kalp hastalığı riskinin yüksek olması gibi.  Risk yüksektir ama her diyabetli kalp krizi geçirmiyor. Fakat riski artırıyor.” dedi.

Kalbe iyi gelen beyne de iyi geliyor

Alzheimer’ın önlenmesinde yaşam şeklinin de önemli olduğunu kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Kalbe iyi gelen beyne de iyi geliyor. Mesela kilo almamak, damar koruyucu beslenmek, Akdeniz diyeti yapmak gibi.. Kalp sağlığıyla ilgili böyle yaşam önerileri kardiyologlar  ve dahiliye uzmanları tarafından tavsiye edilir. Bu tavsiyeler, aynı zamanda büyük oranda beyin dostudur ama sadece bunlar yetmiyor.” dedi. Beyin sağlığının korunmasında fiziksel aktivitelerin de çok işe yaradığını ifade eden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Günde 5 bin adım yapılan yürüyüş kalp ve beyin dostudur. 40 yaşından sonra herkesin günde en az 5 bin adım yürümesi gerekiyor. 5 bin adımı doldurmuyorsa ileri yaş için risk vardır.” dedi.

Alzheimer 5 yılda bir misli artıyor

Beyin dostu bir yaşamda en önemli şeyin beyni iyi kullanabilmek olduğunu söyleyen Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Şu anda dünyada ortalama yaş arttı. Şu an Türkiye’de ortalama yaş 80’lerde. Kadınlarda 80’i buldu. Erkeklerde 76’yı buldu yaş ortalaması. Her 5 yılda Alzheimer hastalığı bir misli artıyor. Bütün dünyada böyle, sadece Türkiye’de değil. 5 yılda bir misli artıyor. Ama Avrupa ülkelerinde Alzheimer sabit kaldı. Orada nüfus durduğu için Alzheimer oranı sabit kaldı. Dünyada şu anda Alzheimer’ın yayılma hızında beşinci sıradayız. Bunun nedeni nüfusun hızlı yaşlanması. Yani yaşlı nüfus çoğalıyor. Genç nüfus azalıyor. Türkiye’de makas tersine döndü. Bu da ciddi bir şekilde küresel etkilerin sonucu ortaya çıktı. Nüfusumuz azalmaya doğru gidiyor” dedi.

Dünyanın en önemli halk sağlığı sorunu olacak…

Prof. Dr. Nevzat Tarhan, Alzheimer’la ilgili istatistik çalışmalarına değinerek şu anda dünyada 50 milyon civarında Alzheimer tanısı alınmış kişi olduğunu, bu rakamın 2050 yılında 150 milyona çıkacağının ön görüldüğünü kaydetti. Tarhan, “Alzheimer hastalığı dünyanın gelecekteki en önemli halk sağlığı sorunu olmak üzere” uyarısında bulundu.

Beynin iyi kullanılması Alzheimer’ı önleyebilir

Alzheimer’ın önlenmesinde beynin iyi kullanılmasının önemini vurgulayan Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Beyin sinir sisteminin merkezi olarak hizmet eden bir organdır.  Kolumuzu ya da bacağımızı yanlış kullanırsak sakat oluruz. Aynı şey beyin için de geçerli. Beynimizi kullanabilmek, Alzheimer’da en önemli kritik bilgidir. Beyni kullanmayı bilen bir yaşantıda Alzheimer’la ilgili risk bile varsa Alzheimer olmuyor. Çünkü beynimiz bir kuyu gibidir. Kuyudan su çektikçe kuyu nasıl açılırsa beynimiz de kullandıkça açılır.” dedi.

Rutin ve konfor beyni köreltir

Beynin kullan ya kaybet kuralıyla çalıştığını kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Beyin kullanılmadığı zaman köreliyor. Uzun süre alçıda kalan kol incelir. Beynimiz de öyledir. Ya kullan ya kaybet. Zihinsel zorlayıcı ve ilginç aktivitelerle meşgul olmak, rutinin dışına çıkmak önemlidir. Rutin beyni köreltir. Konfor beyni köreltir. Konforlu yaşam beyni köreltir. Onun için zihinsel olarak zorlayıcılık gereklidir.” dedi.

Gündüz şekerlemesi erken belirti olabilir

Alzheimer’ın en erken belirtisinin daha önce gündüz uyuma alışkanlığı olmayan bir kimsenin gündüz şekerlemelere başlaması olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Nevzat Tarhan, şunları söyledi:

“50 yaşından sonra bir kimse durup dururken uyuklamalara başlıyorsa Alzheimer’ın öncüsü olabilir. Unutkanlığı küçümsememek gerekiyor. Yaşa bağlı unutkanlıklar vardır. Bu normaldir. Ama ‘Bu yaşa geldik bu kadar unutkanlık olur’ dememek gerekiyor. Eğer aileden anne ya da babadan birisinde unutkanlık varsa diyelim 50 yaşına gelmiş birinde unutkanlık başlamışsa dikkat etmek gerekiyor. Bu tip hastalar için teste başlıyoruz. Bu testte yaş grubu normatif veri tabanı var. Bazılarının beklentisi çok yüksek oluyor. Unutkanlık var aslında yaşa uygun unutkanlığı ama beklentisi çok yüksek. O ‘Hiçbir şey unutmayacağım’ diyor. Bu mümkün değil.”

Alzheimer aile hastalığıdır

Alzheimer’ın kalp, tansiyon gibi sadece bireyi değil tüm yakın çevresini etkileyen bir hastalık olduğunu kaydeden Tarhan, “Alzheimer aile hastalığıdır. Bütün aileyi etkiliyor, bakım artıyor sosyal davranışlar değişiyor, kişi artık evini bulamamaya başlıyor. Aile fertlerinin Alzheimer’ı yönetmesi gerekiyor. Örneğin kızı ‘Anne neyi unuttun? Anne biraz önce söyledin ya tekrar neden anlatıyorsun’ der. Bu durum hastayı daha çok kaygıya sokar. Aile bunu yapamıyor ve düzeltmeye çalışıyorsa hasta o da daha çok hata yapmaya başlıyor. Öyle durumlarda daha çok soğukkanlı olarak onu anladığınızı hissettirmek önemlidir. Mesela kendisinin rızasını dahi almadan odasındaki tablonun yeri değişse o paniğe kapılır ve bir şeyler öğrenmekte zorluk çekerler. Odasındaki yatağın yerini değiştirilse paniğe kapılır, eşyaların yeri değişirse paniğe kapılır. Onun için Alzheimer hastaları bakım ister, onun için bu da tedavinin bir parçasıdır. Hasta muhakkak uzmanından tedavi desteğini almalı ve tedaviyle ilgilide birçok husus var.” dedi.

Alzheimer bir aile mirasınız olabilir! yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Tarih boyunca insanlık yaşlanmayı durdurmaya çalıştı. Bugün halen dünyanın her köşesinde bilim insanları yaşlanmaya çare arıyor. Dünyada her gün binlerce insan yaşlanma kaynaklı, Alzheimer gibi hastalıklara yakalanıyor. Bu nedenle beyin sağlığı konusundaki farkındalık büyük önem taşıyor.

Beynimizi nasıl koruyabiliriz?

Doğal yaşlanmanın beyin fonksiyonlarımıza ilk etkisinin bellek gücündeki azalma olduğunu belirten Dr. Elif Pahsa, bu kaybın beynin doğru şekilde desteklenmesiyle önlenebileceğine dikkat çekiyor. Nootropik adı verilen bu desteklerin sağlıklı insanlarda beyin fonksiyonu üzerinde faydalı etkisi olan takviye edici gıdalar olduğu bilgisini veren Pahsa, beyin dostu destekleri şöyle sıralıyor: “Nootropikler, hafızayı, motivasyonu, yaratıcılığı, uyanıklığı ve genel bilişsel fonksiyonları artırırlar. Ayrıca beyin fonksiyonunda yaşlanmayla gelişen düşüşü azaltabilirler. Bir diğer önemli konu balık yağları. Balık yağları, iki tür omega-3 yağ asidinden zengindir. Bunlar DHA ve EPAdır. DHA, beyninizin yapısını ve işlevini korumada hayati bir role sahiptir. Aslında, beyinde bulunan toplam yağın yaklaşık %25’ini ve beyindeki omega-3 yağının da %90’ını oluşturur. Beyni hasara ve yaşlanmaya karşı koruyabilen anti-inflamatuar etkiye sahiptir”.

Yaşam minerali magnezyum

“Yaşam mineralimiz olan, her hücrede etkisini gösteren magnezyum, sinir sisteminin normal işleyişine katkıda bulunur. Beyinde anksiyolitik ve sedatif etki yaparak mental rahatlama sağlar. Normal psikolojik fonksiyona katkıda bulunur. Uyku kalitesini artırır. Yaygın ağrılar yanında yorgunluk, anksiyete, hafıza güçlüğü, uyku problemleri, baş ağrısı, hiperaktivite ve dikkat eksikliği durumlarında yatıştırıcı ve engelleyici etkiler gösterir”.

Soya, beyaz fasulye, ay çekirdeği, yumurta sarısı, tavuk karaciğeri ve sığır karaciğeri, sığır beyni gibi besinlerde bulunan Fosfatidilserinlerin de çok önemli olduğunu vurgulayan Pahsa; “Fosfatidilserin, beynimizde bulunan ve sinir hücrelerinin temel yapıtaşı olan yağ asididir. Beyinde bilgi iletimini sağlayarak; öğrenme, hafıza, odaklanma, algılama, yorumlama gibi birçok fonksiyonda görev alır. Alzheimer hastaları ile yapılan çalışmalarda 3 aylık fosfatidilserin takviyesi ile hastalığın seyrinde iyiye gidiş olduğu görülmüştür. Hafıza problemleri olan yaşlılarda 6 aylık fosfatidilserin takviyesi ile hafızada iyileşme olduğu da kanıtlanmıştır. Özellikle tedaviye dirençli depresyon durumunda, mevcut tedaviye ek olarak verilen fosfatidilserin ve omega-3 takviyesi, depresyon belirtilerini geriletmiştir”.

Ölçülü kafein faydalı…  

“Genel olarak beyin fonksiyonlarını iyileştirdiği görülen kafein; beyni ve merkezi sinir sistemini uyararak çalışır, daha az yorgun ve daha uyanık hissetmemizi sağlar. Yapılan araştırmalarda kafeinin enerjik hissettirdiği, hafızayı ve reaksiyon sürelerini iyileştirdiği görülmüştür. Ancak bu etkisini sağlamak için kafeinin kaynağı olarak tüketilen kahvenin gün içerisinde tüketilmesi ve 2 kupayı geçilmemesi uygun olacaktır. 

2 fincan yeşil çay stresi alıyor

Siyah ve yeşil çayda bulunan bir tür aminoasit olan L-teanin de tıpkı kafein gibi beyinde etkilidir. Beyindeki alfa dalgalarını yükseltir, zihnimizi rahatlatır, odaklanmayı artırır ve gün içerisinde uyanık hale getirir. Aynı şekilde gün içerisinde içilecek 2 fincan yeşil çayın da stres azaltıcı ve gece uykusunu da iyileştirici olduğu görülmüştür.

Zerdeçal, kronik depresyona birebir

Öte yandan kurkumin ve kurkuminoidlerin, beyinde özellikle dikkat, hafıza ve motivasyon ile ilişkili işlevlerde görev aldığı bilinen asetilkolinin yıkımından sorumlu asetil kolin esteraz enzimini baskılayıcı etkisinin olduğu ve bu yolla hafızayı artırıcı özelliğinin bulunduğu saptanmıştır.

Sonuç olarak zerdeçaldan elde edilen kurkumin ve kurkuminoidlerin; kronik stres, depresyon, yaşa bağlı bilişsel gerileme ve nörodejeneratif bozukluklar olan Alzheimer ve Parkinson hastalıkları tedavisinde yararlı olabileceği gösterilmiştir”.

Alzheimer karşı beyin dostu takviyeler nelerdir? yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ, düzenli egzersiz yapmayı, yoğun gerilimden uzak durmayı, hobiler edinmeyi ve okumayı, yeni şeyler öğrenmeyi tavsiye ediyor. Özellikle Alzheimer’dan korunmak için hayatın içinde olmanın önemini vurgulayan Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ, “Yalnız yaşamayın, eve kapanmayın. Erken emekli olup kabuğunuza çekilmeyin. Hep aynı işlerle uğraşmayın, yeni şeyler deneyin” tavsiyesinde bulunuyor. Şarkı söylemenin hafızayı koruduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ, “Şarkı söylemek de benzeri şekilde hafıza oluşturarak ve hafızayı koruyarak beyni uyarır” diyerek müziğin beynin gıdası olduğunu söyledi.

Beyin Farkındalığı Haftasında uzmanlardan öneriler…

2008 yılından bu yana başta Society for Neuroscience ve Dana Foundation olmak üzere sinirbilimle ilgili uluslararası kuruluşlar öncülüğünde her yıl Mart ayının üçüncü haftası Beyin Farkındalığı Haftası olarak kutlanıyor. Sinirbilimin dünyada daha iyi tanıtılması ve öneminin anlatılmasının hedeflendiği bu özel haftada sinirbilim alanındaki yeni gelişmelerin topluma duyurulması amaçlanıyor. Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Beyin Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ, Beyin Farkındalığı Haftası dolayısıyla yaptığı açıklamada beyin sağlığı ve nörolojik hastalıklar arasındaki ilişkiye değindi.

Beyin sağlığının kimlik ve benliğimize sahip olarak yaşamak, bellek, iletişim, duygular, beceri gibi işlevleri sağlıklı ve bağımsız biçimde sürdürebilmek için önemli olduğunu belirten Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ, bu işlevlerin beyin tarafından ortaya konulan işlevler olduğunu söyledi.

Nörogenetik hastalıklar artabilir!

Beyin sağlığını en çok etkileyen hastalıkların Alzheimer, demans ve inme gibi hastalıklar olduğunu kaydeden Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ, yakın gelecekte de bu hastalıkların yanı sıra nörogenetik hastalıklardan bahsedileceğini söyledi. Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ, “Önümüzdeki yıllarda “Nörogenetik hastalıklar, Alzheimer hastalığı ve demanslar, inmenin acil tedavisi konuşulacak. Özellikle Alzheimer hastalığında artış görülecek. Bunun da en önemli nedeni tanı yöntemlerinin gelişmesi ve yaşlı insan sayısındaki artış olacak. İnsan ömrü uzadığı için Alzheimer görülme sıklığı da artacak. Alzheimer için çağın hastalığı da denilmektedir. Bunun nedeni toplumsal ilginin ve hasta oranının artışı. Medyanın da katkısı var.” diye konuştu.

Beyin check up 50 yaş üzeri için çok önemli

Beyin sağlığında erken tanının önemli olduğunu ifade eden Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ, kalp ve diğer iç organların sağlığından emin olabilmek için düzenli olarak check up yaptırılması gerektiğinin bilinmesine rağmen beyin sağlığı için henüz bu tür bir kavramın yeterince yerleşmediğini söyledi. Yapılan araştırmaların ortalama 50 yaşın üzerinde her yıl beyin check- upı yaptırılması gerektiğini ortaya koyduğunu kaydeden Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ, “Beyin check up; genel kan ve idrar testlerinin üzerine MR, Beyin Haritalaması, Zihin Testleri ve Depresyon sorgulamasının yapılmasından oluşuyor.” dedi.

 Alzheimer’ın erken teşhisine dikkat!

Beyin check-up’ın özellikle Alzheimer hastalığının erken tanı ve tedavisi için önemli olduğunun altını çizen Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ, “Sinsi başlayan ve ciddi hafıza kayıplarına yol açan Alzheimer, beyin check up’ı ile erken belirtiler verdiği dönemde anlaşılabilir. Erken dönemde tedavi uygulanmaya başlanır.” dedi.

Beyin check-up unutkanlıkta da kullanılıyor

Herkeste zaman zaman unutkanlık görülebileceğini belirten Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ, ancak unutkanlığın bazı durumlarda kötüleşerek kalıcı sorunlar doğurabileceğini söyledi. Beyin check up’ı ile erken tanı konulması halinde hastalara özel zihinsel geliştirme ve rehabilitasyon programları uygulanabileceğini ifade eden Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ, “Erken tanı sayesinde zamanında uygulanacak tedavi ile dikkat ve konsantrasyon artırılabilir. Öğrenme ve kavrama yeteneği geliştirilir. Hafıza güçlendirilir. Gerekirse ilaç da önerilebililir.” dedi.

Sadece belli bir yaşın üzerine değil, yönetici ve öğrencilerde unutkanlık ve dikkat dağınıklığı bulunanlara da beyin check-up tavsiye edildiğini ifade eden Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ, “Hücre yenileyici ve beynin stres salgılarını düzenleyici ilaçlar önerilir. Ayrıca bilgisayarla; dikkat, bellek, mantıklı düşünme, öğrenme, akılda tutma, hatırlama becerilerini artırıcı beyin egzersizleri yaptırılır.” dedi.

Her gün yeni şeyler öğrenilmeli

Beyin sağlığını korumak için genel sağlığa dikkat etmenin önemli olduğunu belirten Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ, “Düzenli egzersiz yapmak, yoğun gerilimden uzak durmak, hobiler edinmek ve okumak ve yeni şeyler öğrenmek gerekiyor” tavsiyesinde bulundu. Beyin sağlığını tehdit eden faktörlere de değinen Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ, “Hipertansiyon, şeker hastalığı, yüksek kolesterol, obezite, kronik alkol kullanımı, depresyon, sınırlı ve dar çevrede yaşamak beyin sağlığını tehdit eden faktörler arasında yer alıyor” dedi.

Şarkı söylemek beyni uyarıyor

Şarkı söylemenin hafızayı koruduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ, “Şarkı söylemek de benzeri şekilde hafıza oluşturarak ve hafızayı koruyarak beyni uyarır. Alzheimer hastalarının uzak belleklerindeki şarkıları genelde yakın bellek sorunu yaşadıkları halde eksiksiz söyleyebilmeleri müziğin koruyucu gücü konusunda önemli bir hatırlatmadır. Nitekim son yıllarda Alzheimer hastalarına uygulanan grup çalışmaları sırasında en başarılı performanslardan birinin şarkı söyleme olarak öne çıkması bütün bunların ispatı niteliğindedir. Müziğin insan için ifade ettiği bu eşsiz konumun onun hastalıkları özellikle de beyin ve zihin hastalıkları sırasında oynadığı sağaltıcı etkisi çok uzun zamanlardan beri bilinmektedir. Yüzyıllar boyunca diğer bazı kültürlerde akıl hastaları odun ateşinde yakılırken kendi geçmişimizde ve kültürümüzde müziğin tedavi olarak kullanıldığını biliyoruz.” dedi.

Müzik dinlerken beyinde çok yönlü uyarılmalar oluyor

Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ, son yıllarda yapılan beyin araştırmalarının müzik dinlerken ve şarkı söylerken beyinde çok yönlü ve yaygın uyarılmalar olduğunu gösterdiğinden beri ‘Müzik beynin gıdasıdır’ sözünün eski deyimin yerini almaya başladığını belirterek şunları söyledi:

 “İşlevsel Manyetik Rezonans (fMR) yoluyla yapılan araştırmalarda müziğin farklı yönleriyle ilgili beyin alanları saptanmıştır. Müzik algısı hem sağ hem de sol beyinde hareket ve algıyla ilgili birçok alanın ortak biçimde uyarılmasıyla mümkün hale gelir. Klasik nörolojiden gövde hareketlerinin ve gövde üzerine gelen uyarıcıların hareket ve algı hangi gövde yarısıyla ilgiliyse karşı tarafın beyin yarısı tarafından yani ağırlıklı olarak tek bir beyin yarısı tarafından ortaya konulduğunu biliyoruz. Bu durumda müzik algısının bu modelin çok dışında her iki beyin yarısı tarafından yani yaygın bir beyin organizasyonu tarafından ortaya konulduğunu görüyoruz.”

 Bu unutkanlıklara dikkat edilmeli!

Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ, Alzheimer hastalığına yol açabilen ve 1 kez bile yaşanması durumunda dikkat edilmesi gereken unutkanlıkları şöyle sıraladı:

50 yıldan beri sahip olunan ve son yıllarda içinde yaşanmayan ev ya da evlerin var oldukları veya nerede oldukları unutuluyorsa,

5 – 6 kadar, çok fazla sayıda olmayan torunların adları ve yaşları karıştırılıyorsa,

Gündelik olarak sık kullanılan eşyaların yerleri hatırlanmakta zorluk çekiliyorsa,

15 – 20 yıl önce ölmüş bir Cumhurbaşkanı şimdiki ile karıştırılıyorsa,

Daha önceden iyi tanınan ve ölmüş oldukları da bilinen insanlardan yaşıyormuş gibi söz ediliyorsa,

Yukarıda sayılanlar söylendiğinde unutulduğu kabul edilmiyorsa bu belirtiler Alzheimer için önemli işaretlerdir.

Alzheimer’dan değil, geç kalmaktan korkulmalı

Alzheimer’a karşı tavsiyeleri anlatırken beyin ve moral güçlendirici etkenlerden bahsetmenin daha gerçekçi olacağını belirten Prof. Dr. Oğuz Tanrıdağ, “Alzheimer, beyinde ne zaman başladığı belli olmayan, aynı zamanda beyni zayıf düşüren ve depresyonla da bağlantısı olan bir hastalık. Bu bağlamda hastalığın ne zaman ortaya çıkacağını beklemek yerine yaşam tarzıyla ilgili bazı öneriler getirmek hem gerçekçi olur hem de toplumun morali üzerinde olumlu etkileri olur.” dedi.

Alzheimer’a karşı alışkanlıklarınızı değiştirin

Prof. Dr. Oğuz Tanrıdag, Alzheimer’a karşı benimsenmesi gereken yaşam tarzı önerilerini şöyle paylaştı:

Yalnız yaşamayın, eve kapanmayın,

Erken emekli olup kabuğunuza çekilmeyin,

Hep aynı işlerle uğraşmayın, yeni şeyler deneyin,

Yaşınızın insanı olmayın! Statünüzden sıyrılın,

Dünyanın merkezinde oturmaktan vazgeçin,

Mantığınızdan önce sezgilerinize güvenin,

Kontrollu açlık tavsiye ediliyor, bizde oruç bu tavsiyeye karşılık gelebilir.

Alternatif tıbbın hiçbir faydası yok,

Bulmaca çözecekseniz sudokuyu tercih edin,

Nefret duygusundan uzak durun, olumlu düşünün,

Çocukluğunuzun ve gençliğinizin mekânlarına gidin,

Müzik dinleyin, mümkünse şarkı söyleyin,

Sabahları ilk işiniz gazete okumak olmasın,

Televizyondaki haber ve tartışma programlarından mümkün olduğunca uzak durun,

Daha çok belgeselleri, dizileri, müzik ve yemek programlarını izlemeyi tercih edin,

Hastalıkla ilgili efsanelere inanmayın,

Düzenli cinsel yaşam beyni uyarıyor,

Ailenizde Alzheimer gibi herhangi bir bunama hastalığı varsa genetik riskinizi dikkate alın.

65 yaşın üstündeyseniz hiçbir neden görünmese de yıllık beyin Check – Up’ı yaptırın.

Müzik beynin de gıdası olduğu kanıtlandı yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü, Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, beslenmenin psikolojik yönüne ilişkin değerlendirmede bulundu.

 Beslenmenin ruh sağlığına etkisi var

 Beslenme tercihlerinin insan ruh sağlığında etkili olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Ne kadar etkili ve önemli olduğunu anlamak için aslında insanlığın ilk yaşadığı hayat olayı beslenme psikolojisiyle ilgilidir. Hz. Âdem’in Hz. Havva’nın elindeki elmayı yemesi ve bir nevi haz duygusunu kontrol edememesi önemli bir örnektir. Beslenmeyi kontrol edememesinin ilk adımı şeklinde insanlığın ilk sınavı olarak başlıyor. Şu anda da beslenme psikolojisine artık duygusal yeme diyoruz. Beslenme psikolojisinin arka planında yemek ve içmek duygusunu yönetememek var.” dedi.

“İnsanın yeme kararlarında ve tercihlerinde psikolojik etmenler çok rol oynuyor”

İnsanın üç önemli temel ihtiyacı olduğunu söyleyen Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Diğer canlılarla eşit olan üç temel ihtiyaç var. Beslenme, barınma ve üreme, temel ihtiyaçlardır ve giderilmek zorundadır. Gidermediği zaman insanın hem sağlığı bozuluyor hem de agresifleşmesine neden oluyor. O yüzden insanın yeme kararlarında ve tercihlerinde psikolojik etmenler çok rol oynuyor. Şu anda günümüzde de bu psikolojik etkenlerin nasıl rol oynadığını en güzel gösteren pazarlama teknikleri ile beslenmemiz arasındaki ciddi ilişki bozuldu.” diye konuştu.

 Obezite sıralamasında Türkiye üçüncü sırada

 Dünyada obezitenin en yaygın olduğu üç ülke arasında Türkiye’nin bulunduğunu söyleyen Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Toplumun üçte biri obez. Hem de klinik tanı alacak biçimde obez. Bu kişiler, beden kitle indeksi 30’un üzerine çıkmış kişilerdir. Birinci sırada ABD, ikinci sırada Suudi Arabistan ve üçüncü sırada ise Türkiye geliyor. Bazıları atıştırmayla geçiriyor. Türkiye’de kadınların yüzde 46’sı, erkeklerin yüzde 22’si obez sınırında. Bunlar çok yüksek oranlar. Bu demektir ki biz beslenme konusunda toplum olarak raydan çıkmışız, yanlış besleniyoruz. Atıştırmayla ya da Batı’nın fastfood kültürü nedeniyle yanlış beslenmenin kurbanı oluyoruz. Diğer tarafta da bizim tamamen geleneksel beslenmemizde karbonhidrat ağırlıklı beslenme ve yağlı beslenme gerçekleşiyor.” ifadelerini kullandı.

İyi beslenmede etiket okuryazarlığı çok önemli

 İnsanların artık beslenirken paketli gıdaların etiketini okumadan beslenmemeleri gerektiğini belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “İyi beslenmede etiket okuryazarlığı çok önemli. Etiket okuryazarı olmayan kimse, beslenmeyle ilgili reklam tuzaklarına düşüyor. Amerikan Gıda ve İlaç Dairesi, 90’larda gıdalara etiket mecburiyetini getirdi. İyi ki etiket mecburiyeti oldu. Olmasaydı beslenmede fastfood kültürü nedeniyle tamamen Batı tarzı fastfood, kola, şeker, hamburger kültürü hakim olacaktı. Bu kültür obezliği ciddi şekilde arttırıyor. Bizde de bol hamur işi yemekler var. Özellikle Orta Anadolu’da vücuda lüzumsuz karbonhidrat alınıyor ve bu da vücutta kan yağlarına dönüşüyor ve depolanıyor.” uyarısında bulundu.

 Yanlış beslenme bağırsak mikrobiyatasını bozuyor

Bağırsaklarda faydalı bakterilerin olduğunu kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, şunları söyledi: “Bakterilerin yüzde 80’i faydalı bakteridir. Bu faydalı bakterilere probiyotik deniyor. Vücuttaki birçok vitamin, mineral, birçok antioksidanlar ve hatta mutluluk hormonu olarak bildiğimiz serotonin bile bağırsaktaki bu bakteriler vasıtasıyla üretiliyor. Orada kullanılmıyor ama vücuda veriliyor. Fakat yanlış beslenme, bağırsaktaki mikrobiyotayı da bozdu. Bağırsaktaki probiyotik dediğimiz faydalı bakteri dengesi bozuldu. Böyle olunca da vücuttaki serotonin üretimi de bozuldu. Serotonin vücutta sadece beyin değil uyku, iştah ve mutlulukla da ilgilidir. Triptofan diye bir madde var. En çok fındık, çavdar ekmeği ve tam tahıl ürünlerinde en çok bulunuyor. Buğdayın daha doğrusu unun kepekli kısmı hayvanlara verildi, rafine kısmını insanlar yedi. Seneler bunlardan mahrum geçti ve yanlış beslenme nedeniyle insanların çoğunda bağırsak florası bozuldu.”

 Beynin yakıtını bağırsaklar hazırlıyor

 Bağırsaklarımızdaki mikrobiyotayı düzeltmeden artık depresyonla ilgili tedavide daha köklü adımlar atmadıklarını belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Bağırsaklar, ikinci beyin olarak tanımlanıyor. Biraz abartılı da olsa gerçeklik payı var. Bağırsaklar beyindeki serotoninin fabrikası gibi çalışıyor. Beyin gibi fonksiyon yapmıyor ama beyine malzeme üretiyor. Beynin yakıtını bağırsak hazırlıyor diyebiliriz. Bağırsaktaki mikrobiyata bozulduğu için de beyne yanlış yakıt gidiyor. Örneğin bir otomobilde motoru Premium yakıtla beslemek var bir de bozuk yakıtla beslemek var. Birinci sınıf yakıtla otomobili çalıştırırsak verim, performans ve enerji artar. Beyne giden yakıt bir nevi bozulduğu için beyin sağlıklı çalışmıyor.” dedi.

Beslenme hataları ile Alzheimer arasında nedensellik bağı var

 Serotonin üretimindeki bozulmanın Alzheimer’ın artmasının sebepleri arasında gösterildiğine dikkat çeken Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Beynin temel yakıtının sağlıksız olması ve beslenme hataları ile ileri yaşlarda obezite ve Alzheimer arasında nedensellik bağı var. Arada ciddi bir neden sonuç ilişkisi var. Pazarlama teknikleri viral pazarlama yapıyor. Çocuklar küçük yaşta ‘ben sadece çikolatayla yaşarım’ diyor. Kişi üniversiteye gelmiş hala ‘çikolatayla yaşarım’ diyor. İnsan beynini ödül ceza sistemiyle bozuyor. Burada uyuşturucu madde ile çikolatanın bir farkı yok. O yüzden insanın ciddi şekilde bunu yemeyi kontrol etmesini öğrenmesi lazım. Çikolata yiyor ve fazla yediği için de obez oluyor.” ifadelerini kullandı.

Yediğini görmüyor çünkü algı körlüğü oluşuyor!

 Duygusal yemenin düzeltilmemesi halinde yeme ve beslenme konusunda hatalara sebep olacağını vurgulayan Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Birçok örtülü depresyon vardır. Kişi depresyonda değildir. Neşeli ve canlıdır fakat duygusal beslenme yapıyordur. Yani stresini yiyerek baskılamaya çalışıyordur. Canı sıkılıyor buzdolabına gidiyor, canı sıkılıyor kola ya da meşrubat içiyor. Bu kişiler sonra ‘ben bir şey yemiyorum ki, su içsem yarıyor” diyor. Böyle durumlarda beslenme uzmanlarının yaptığı çok güzel bir uygulama vardır. ‘Yediklerinizi lütfen not alır mısınız?’ diyorlar. Beslenmeyle ilgilenen psikologlar da bunu yapıyor. Kişi sabahtan başlıyor, yediği ve içtiği her şeyi not alıyor. Akşam olduğunda ‘Ben neler yemişim’ diyor. Yediğini görmüyor çünkü algı körlüğü oluşuyor. Duygusal yeme olduğu için algı körlüğü oluyor. Yediğinin bile farkında değil. Onun için farkındalık oluşturmak için yediğin her şeyi not al diyoruz.” diye konuştu.

Yanlış beslenme nelere yol açıyor?

Aşırı karbonhidrat tüketiminin olumsuz etkilerine değinen Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Bu beslenme tipi, oksidatif stresi arttırıyor. Oksidatif üs yapıyor vücutta. Bu durum da dokularda birikime yol açıyor. İç damar sertliğine neden oluyor.  Hücreleri yavaşlatıyor, hücre zarının geçişkenliğinin duyarlılığını zayıflatıyor. Daha önceki eski bilgiler hücrenin beynini çekirdek kabul ediyordu ama şimdi son bilgilere göre hücrenin beyni zarı. Hücrenin en akıllı yeri, mikrotübüller. Bütün vücuttan haberleşiyorlar. Vücuttaki hücreler diğer hücrelerle tıpkı telsiz ve internet gibi haberleşiyor. Yanlış beslenme bunları bozuyor, hücreyi bozuyor, erken yaşlanmaya sebep oluyor.” uyarısında bulundu.

Yanlış beslenme yaşam süresini de etkiliyor

İnsanın genetik koduna göre yaşının aslında 140 olduğunu, bazı görüşlere göre 180’e çıkabileceğini belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Fakat yanlış beslenme  ve obezite yüzünden ortalama ömür kısalıyor. Ama son zamanlarda özellikle obeziteye karşı bir toplumsal bilinç var.” dedi.

Mutsuz olduğumuz için mi, haz için mi yiyoruz?

Obeziteye yeme bağımlılığının neden olduğunun belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Obez bir kişi bize başvurduğu zaman altta yatan psikolojik nedenleri araştırıyoruz.  Bu kişi neden yiyor? Mutsuz olduğu için mi yiyor, haz için mi yiyor? Bu kişilerin beyindeki ödül ceza sistemi bozuluyor.” dedi.

Beyindeki ödül ceza sisteminin, bütün beynimizin temel sistemi olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “İnsan beyni kazanç odaklı çalışır. Yani yaptığı işlerde kazanç gördüğü zaman o işi yapar. Pazarlama tekniklerinde de öyledir. Kişi kazançlı çıkacağını düşünürse o ürünü alır. Beyindeki ödül ceza sistemi bozulan kişi, daha çok yemek yiyor. Bağımlılığa ödül yetmezliği sendromu da deniyor. Obezlerde ciddi şekilde tıpkı madde bağımlılığı gibi yeme bağımlılığı var. Yemek yemezse krize giriyor, onun için bir türlü zayıflayamıyor. Çünkü kontrol bozulmuş.” dedi.

Bilinçli yemek yeme alışkanlığı çocukluk döneminde kazandırılmalı

Bilinçli ve sağlıklı yemek yemenin küçük yaşlardan itibaren öğrenilmesi gerektiğini belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Burada yemek yeme konusunda denge kurmak önemli. Ne aşırı yeme ne de hiç yememe. İkisi de önemli sorunlara yol açabilir. Çünkü hiç yememe beslenme bozukluğu da bir hastalıktır.  Anoreksiya ya da bulimia gibi bazı hastalıklara sebep oluyor. Kişi 29 kilo olduğu halde kendisini 150 kilo zannediyor. Beyindeki yeme algısı bozuluyor, açlık tokluk durumu bozuluyor. Özellikle yeme dürtüsünü düzeltmek ve akıllıca yemek yeme alışkanlığını çocuk yaştan kazandırmamız gerekiyor.” diye konuştu.

Zayıflama ilaçlarına karşı dikkat!

Piyasada özellikle de internette zayıflama ilacı olarak satılan maddelerin önemli sağlık sorunlarına davetiye çıkarabileceğini belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Bu tür maddeler iştahı azaltıyor fakat beyin kimyasını bozuyor. Beyindeki serotonin, dopamin dengesini bozuyor, şizofreni tepkilere yol açabiliyor. O nedenle bu tip tehlikeli maddelere karşı çok dikkat etmek gerekiyor.” dedi.

Omega3 hücre zarını koruyor

 Beyin dokusunun 4’te 3’ünün yağ dokusundan ibaret olduğunu kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Beyin et değil, yağdır. Bunun için Akdeniz tarzı diyetler, fındık, ceviz, keten tohumu, kuru fasulye, Brüksel lahanası gibi yiyeceklerde Omega3 var. Omega3 hücre zarını koruyan bir vitamindir. Omega3’ün sinir hücrelerini çok koruyucu etkisi var. Özellikle beyinsel becerilerin gelişmesinde, okul başarısının yükselmesinde etkili olabiliyor. Sağlıklı ruh ve sağlıklı beden demek, sağlıklı hücre zarı demektir. Bu da Akdeniz diyeti ile çok yakından ilgilidir.” dedi.

Beslenme hataları Alzheimer’ı tetikliyor mu? yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Kişinin beynini canlı tutup kullanması ve yeni deneyimlere açık olmasının önemine de işaret eden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Beyin kullan ya kaybet kuralıyla çalışıyor. Tıpkı kuyu gibi, kullandıkça açılan bir organ. Açıldıkça kök hücrelerden yeni hücre üretiyor. O hücreler göçüyor. Yeni öğrenmeler sayesinde hafıza zayıflamıyor.” dedi. Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü, Psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, basit unutkanlık, Alzheimer ve beyin sağlığı konusunda değerlendirmede bulundu.

Unutkanlık önemsenmezse…

Unutkanlığın iyi ve kötü huylu olmak üzere iki türü bulunduğunu belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Biri basit unutkanlıktır yani iyi huylu unutkanlık, selim tabiatlı unutkanlık da deriz. Diğeri ise habis unutkanlık yani kötü huylu dediğimiz unutkanlıklardır. Bu iki unutkanlık birbiriyle çok karışıyor. 60 yaş üzerinde unutkanlık başladığı zaman bu kadar unutkanlık olur’ deniliyor ve Alzheimer riski göz ardı ediliyor. Alzheimer ve demansın ilk başlangıç belirtileri unutkanlık olduğu için buna dikkat etmek gerekiyor.  Beynimizdeki o basit unutkanlık deyip geçmememiz lazım.” uyarısında bulundu. Basit unutkanlıklara değinen Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Buzdolabını açarsın. ‘Ne alacaktım?’  dersin bir düşünürsün. Telefonunu eline alırsın ‘Kimi arayacaktım?’ dersin ve sonra hatırlarsın. Böyle unutmalar olabilir.” dedi.

85 yaş üzerinde Alzheimer riski %50’ye çıkıyor

Dünyada ve ülkemizde ortalama insan ömrünün uzadığını, dünyada da Türkiye’de de kadınlarda 78, erkeklerde 74-76 gibi ortalama bir yaş olduğunu kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Hatta bu ortalama 80-90’a çıktı. Mesela bir insan 60-65 yaşına geldi, unutkanlığı başladı. Bu kadar unutkanlık olur deyip, tedbir almazsa bir müddet sonra bu unutkanlığın nedeninin Alzheimer olduğu anlaşılabiliyor. Kişi hayatının son 10 senesini Alzheimer olarak geçirebilir çünkü 85 yaşının üzerindeki kişilerde Alzheimer ihtimali yüzde 35-50’ye kadar çıkıyor.” dedi.

Beyni doğru kullanmak hafızaya da iyi geliyor

Beynimizin de tıpkı cildimiz gibi yaşlandığını belirten Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Beynini doğru kullanan, 100 yaşına da gelse hafızası, zihni pırıl pırıl oluyor. Unutkanlıkla ilgili başlangıçta erken önlem alınması önemlidir.  Alzheimer’da unutkanlığın ancak yüzde 5-10’u genetiktir. Geri kalanı tamamen beyni yanlış kullanmayla ilgilidir.”dedi.

Yeni öğrenmeleri ihmal etmeyin!

ABD’de ortaya çıkan bir olguya da değinen Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Bu enteresan ve aynı zamanda literatüre de giren bir olgudur. San Francisco’da bir matematik profesörü satrançta 8 hamle ötesini görebilirken bunun 5’e düştüğünü fark etmiş. Sonra nöroloğa gidiyor. Nörolog testleri yapıyor. Bütün ölçeklerde her şey normal çıkıyor. Zeka testlerinde yaş grubu normal veri tabanı içerisinde. Daha sonra beyin check-up’ı yaptırıyor. Orada kesin tanı beyindeki plaklardan anlaşılıyor. Beyninde çok sayıda plak olduğu belirleniyor fakat kaybı yok. Sonra yapılan araştırmalarda şu ortaya çıkıyor: Beynini öyle güzel kullanıyor ki beyindeki amenoit plaklar olduğu halde beyin kendine yol bulmuş, yeni öğrenmelerle kişinin hafızası hiç zayıflamamış.” diye konuştu.

Beyin yeni deneyimlere açıksa daha iyi çalışıyor

Prof. Dr. Nevzat Tarhan, bir dönem beyin hücrelerinin sayısının sabit olduğu ve yaş ilerledikçe bu hücrelerin öldüğünün kabul ediildiğini belirterek “1998’de bu keşfedildi. Beyin hücreleri ölmüyor. Beyinde hipokampus bölgesi var. Beynin ortasında bulunan ve hafızanın oluşturduğu bölge, kök hücreler üretiyor. Kişi beynini canlı kullanırsa yani yeni deneyimlere açıksa ya kullan ya kaybet kuralıyla beyin çalışıyor. Kullandıkça beyin açılıyor, açıldıkça kök hücrelerden yeni hücre üretiyor. O hücreler göçüyor, kullandığı beyin alanı neresiyse oraya gidiyor. Orada ağlar oluşturuyor. Orada network oluşturuyor. Kişinin beyni pırıl pırıl çalışıyor. Beyinde plaklaşma olduğu halde hafıza zayıflamıyor.” dedi.

Sağlıklı bir zihin sağlıklı bir yaşam

Sağlıklı bir zihin ve hafıza için yaşam tarzının da önemli olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Beslenme önemli, yaşam tarzı önemli ve beyni kullanma kılavuzumuzun olması önemlidir. Beynimizi doğru kullanıyorsak basit unutkanlığı hastalıkla karıştırıp panik yapmamak gerekir. Alzheimer’da genetiğin yüzde 15 gibi bir rolü var. Yüzde 70-85 yaşam biçiminin rolü vardır. Unutkanlık beynimizi iyi kullanıp kullanmamayla ilgilidir.”  dedi.

Alışkanlık tuzaklarına karşı dikkat!

Beyin sağlığı için beyin dostu bir yaşamın önemli olduğunu kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Beyin dostu beslenme ve beyin dostu alışkanlıklar önemlidir. Beynimizin öyle bir özelliği var ki yapılan bir araştırmada, bir insan kumar oynamayı 440 defa yaparsa onu artık otomatik yapmaya başladığı tespit edilmiş. Günlük yaşamda sıkça karşımıza çıkar. Otomobil kullanan bir kişi hep kullandığı güzergahta ezbere gider. Daha önce oraya defalarca gitmiştir, beyin otomatik öğrenme yapıyor. Düşünce, duygu ekleyince inanış oluyor. Tekrar edince alışkanlık oluyor. 6 ay tekrar edince bu kişilik haline geliyor. Onun için tekrarlar çok önemli. Yanlış bir şeyi de tekrar ettiğinde alışkanlık oluyor. Onun için ileri yaşta insanın en çok hata yaptığı şey alışkanlık tuzaklarıdır, alışkanlıklar zihinsel tuzaktır.”dedi.

Yeni deneyimlere açık olmak beyni çalıştırıyor

Beynin sürekli dinamik tutulması gerektiğini ifade eden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Yeni deneyimlere açık olan kişilerin beyinleri sürekli pırıl pırıl çalışıyor. MR cihazına sokuyoruz. Beyninin her tarafı her konuda aktif. Hatta şuna benzetiliyor: Bir vadi düşünün, yazın vadide eğer sulanmayan bir alan varsa sapsarıdır ama eğer bir yere bakılıyorsa, sulanıyorsa ağaçlı, çiçekli, kuşlu, yemyeşil alandır. İnsan beyninde de öyledir. Bakımlı alanlar beyinde hareketli, canlı, dinamik oluyor. Bu kullanmayla ilgilidir. Kullanılmayan alanlar, kurumuş vadi gibi kuruyup kalıyor. O nedenle burada önemli olan büyük fotoğrafı görerek beyni ustaca ve bilgece kullanmaktır. Beyni kullanabilmek unutkanlığı önlemede en önemli basamaktır, beynin yaşlanmasına karşı en büyük çözümdür.”dedi.

Beyin sağlığını korumak ve beyin yaşlanmasını önlemek için tavsiyelerde de bulunan Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Beynimizi günlük yaşam aktiviteleri içinde yoğun kullanmamız önemli. Bulmaca ve sudoku çözmekten daha önemlisi örneğin her gün aynı yoldan gitmek yerine farklı yollardan gidilmesi önerilebilir. Yani hep aynı alışkanlıkları devam ettirmek yerine sık sık alışkanlık değiştirmek, sık sık pozisyon değiştirmek tavsiye edilebilir.”dedi.

“Alzheimer çok ilerlediği zaman eşini unutur ama anne ve babasını unutmaz”

Alzheimer hastalığında beynin yeni öğrenme yapamadığını kaydeden Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Alzheimer hastaları eskileri çok iyi hatırlar ve anlatır ama yeni şeyleri hatırlayamaz, unutur. Alzheimer’ın tipik özelliğidir. Buna retrograd amnezi diyoruz. Alzheimer çok ilerlediği zaman eşini unutur ama anne ve babasını unutmaz. Çünkü küçüklüğe dair şeyler beyinde kalıyor. Bu nedenle Alzheimer hastalığında beyin yeni öğrenmeleri yapamıyor.”dedi.

Beynimiz de kuyu gibi kullandıkça açılan bir organ…

Kişinin yeni öğrenmelere açıksa beynin sürekli çalıştığını ifade eden Üsküdar Üniversitesi Kurucu Rektörü, psikiyatrist Prof. Dr. Nevzat Tarhan, “Beyin devamlı yeni öğrendiği için katmanları hep canlı kullanıyor. Beyin ya kullan ya kaybet kuralıyla çalışıyor. Bu nedenle kuyuya benziyor. Kuyudan su çektikçe kuyu nasıl açılıyorsa beynimiz de kullandıkça açılan bir organ.”dedi.

Prof. Dr. Nevzat Tarhan: “Alzheimer yüzde 5-10’u genetiktir, geri kalanı tamamen beyni yanlış kullanmayla ilgilidir” yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Akdeniz Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Gerontoloji Bölüm Başkanı Prof. Dr. İsmail Tufan, alzaymırdan korunmak için zihinsel aktivitenin artırılması gerektiğini belirterek, yaşlılara kazak örmelerini, kitap okumalarını önerdi. TÜBİTAK’ın desteğiyle 81 ilde yürütülen “GeroAtlas” çalışması kapsamında Türkiye’de ilk kez 2017’de Akdeniz Üniversitesi bünyesinde kurulan GeroAtlas 60+Tazelenme Üniversitesinde (Yaşlı Üniversitesi) 60 yaş üstündekiler için çalışma yürütülüyor.

Koronavirüs salgını nedeniyle çevrim içi gerçekleştirilen etkinliklerle Tazelenme Üniversitesine kayıtlı 3 bin 90 öğrencinin demans, alzaymır başta olmak üzere hastalıklardan korunmaları için anatomi, tarih, beslenme, arkeoloji, tıp, psikoloji, hukuk, fizik tedavi alanında teorik eğitimler düzenleniyor. Haftanın belirli günlerinde, kadın ve erkek tüm öğrencilere alzaymırdan koruduğu belirtilen kazak örme eğitimi de veriliyor.

Kazak örmeyi mutlaka öğrenin!

Tazelenme Üniversitesinin kurucusu Gerontoloji Bölümü Başkanı Prof. Dr. İsmail Tufan, demans ve alzaymırın gelecek yıllarda çok fazla kişide görülebileceğini dile getirdi.

Tedbirli olmak gerektiğini vurgulayan Tufan, şunları kaydetti: “Dünyada en fazla artan hastalık türü demans ve onun türü alzaymırdır. Bu hastalığa karşı gerontolojik araştırmalar yürütüyoruz. Tazelenme Üniversitemizde kadın erkek tüm öğrencilere kazak örme, doğru beslenme, zihinsel öğrenme imkânı sağlayarak, hastalıklardan korunmalarına yardımcı oluyoruz. Cambridge Üniversitesinde yapılan araştırmada, 60 yaş üstü kazak ören bireylerin, cinsiyet farkı gözetilmeksizin alzaymıra yakalanma riskleri, programlara katılmayanlara oranla yüzde 11 daha düşük. Biz de 60 yaş üstündeki erkek öğrencilerimize de kazak ördürüyoruz. Yaptığımız çalışmada, özellikle kazak ören öğrencilerimizin zihinsel etkinliklerini artırdıklarını gördük, zihinsel durumlarında iyileşme görüldü.”

“Her gün mutlaka kitap okuyun”

Kazak örmeyi satranç oyununa benzeten Tufan, dört ileri, beş geri ilmek atmanın, bir yerden sonra kazağın kol veya göğüs bölümlerini kesmenin, motifler çıkarmanın ve bunu başkasına hediye etmenin karşılıklı mutluluk yaşattığını anlattı. Kazak örmenin yeterliliği artırdığını ifade eden Tufan, alzaymır konusunda herkesin risk altında olduğunu, onun için her gün aktivitelerle zihni çalıştırmak gerektiğini aktardı.

Demansın sinsi ve yavaş ilerleyen bir beyin hastalığı olduğunu belirten Tufan, şöyle devam etti: “Beslenmemize dikkat etmemiz, sigaradan, alkolden uzak durmamız, stressiz bir hayatı yaşam felsefesi haline getirmemiz, kin nefret gibi duygulardan uzaklaşmamız, aileyi güçlendirmemiz gerekiyor. Daha çok yapıcı olmak gerekiyor. Zihinsel etkinlikleri hiç aksatmamak gerekiyor. Her gün mutlaka kitap okuyun, kendinize zaman ayırın, doğayla bütünleşin, yürüyüşler yapın, sebze ağırlıklı beslenin. 60 yaşına geldim deyip öğrenmekten vazgeçmeyin.”

Tufan, alzaymır gibi hastalıkların daha da artmaması için yerel yönetimlerin gündüz bakım merkezleri açması gerektiğini, personel eğitimlerini kendilerinin verebileceklerini sözlerine ekledi.

Kaynak: AA

Zihinsel aktivite ile Alzaymırdan korunmak mümkün mü? yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

İlk kez 1906’da Alman psikiyatrist ve patolojist Alois Alzheimer tarafından tanımlanan ve genellikle 65 yaş üstü kişilerde görülen alzaymır, başta unutkanlık olmak üzere; çeşitli zihinsel ve davranışsal bozukluklara yol açan, günlük yaşam aktivitelerini etkileyen ilerleyici bir beyin hastalığı olarak biliniyor.

Dünya genelinde 30-40 yıl sonra en önemli sağlık sorunlarından birisi…

Henüz kesin bir tedavisi bulunmayan alzaymır, özellikle ileri evrede hastayı geri dönüşsüz bir şekilde bakıma muhtaç duruma getiriyor. Yaşlı nüfusun ve risk faktörlerinin artmasıyla birlikte hastalığın dünya genelinde 30-40 yıl sonra en önemli sağlık sorunlarından biri olacağı düşünülüyor. Dünya Sağlık Örgütünün (DSÖ) verilerine göre, alzaymırın da dahil olduğu demans hastalıkları, dünyada ölüme yol açan 10 başlıca sebepten birini oluşturuyor.

Hastalarla birlikte yakınlarını da derinden etkileyen alzaymırın belirtileri, risk faktörleri ve korunma yöntemlerine ilişkin AA muhabirine açıklamalarda bulunan, Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü Kronik Hastalıklar ve Yaşlı Sağlığı Daire Başkanı Uzm. Dr. Banu Ekinci, alzaymırın her şeyden önce yaşlanmanın doğal seyri değil bir hastalık olduğuna dikkati çekti.

Türkiye’de 65 yaş üstü nüfusun yüzde 5,7’si alzaymır

Ekinci, “Tüm demanslı hastaların yüzde 50-70’ine alzaymır teşhisi konuluyor. Dünya genelinde 50 milyon demans hastası olduğunu biliniyor ve her yıl 10 milyon yeni vaka bu gruba ekleniyor.” bilgisini paylaştı. Türkiye’de ise dünya ile aynı olarak 65 yaş üstü bireylerin yüzde 5,7 civarında alzaymır ve demans hastası olduğunu bildiren Ekinci, kadınlarda daha sık görülen alzaymırın başlıca risk faktörleri arasında genetik yatkınlık, kalp hastalığı, kolestrol yüksekliği, diyabet, tütün ve tütün ürünleri ile alkol kullanımının yer aldığını anlattı.

“Alzaymırın en önemli risk faktörlerinden biri de depresyondur”

Kronik Hastalıklar ve Yaşlı Sağlığı Daire Başkanı Uzm. Dr. Ekinci, alzaymırın altında yatan psikolojik faktörlere de dikkati çekerek, şöyle konuştu: “Alzaymırın en önemli risk faktörlerinden biri de depresyondur. Ayrıca sosyal izolasyon yani evde kimseyle görüşmeden, zihinsel faaliyet gerçekleştirmeden oturmak alzaymır açısından bir risk faktörüdür. Bu nedenle yaş almış bireylerimize sosyal ortamlara daha çok katılmasını, zihinsel faaliyetlere eşlik etmesini, bilgi, beceri ve zihinsel fonksiyon gerektiren aktivitelere yönelmelerini öneriyoruz.

Yaşamın tamamında sağlıklı yaşam davranışlarını seçmek koruyucu bir yaklaşımdır. Kişinin sağlıklı beslenmesi, yeterince fiziksel aktivite yapması, sosyal yaşama katılması, bulmaca, basit el işleri gibi zihinsel faaliyetlerde bulunması ve bunların düzenli olarak yapılması önem taşıyor.”

“Alzaymırın çok erken evrede yakalanması en kritik nokta”

Basit unutkanlıklarla başlayan alzaymır hastalığının ileri evresinde kişilerin yakınlarını tanıyamaz, yemek, giyinmek gibi temel ihtiyaçlarını gideremez hale geldiğini aktaran Ekinci, hastalığın tedavisine yönelik devam eden yeni ilaç çalışmalarından sevindirici sonuçlar çıkmasını beklediklerini vurguladı. Ekinci, “Alzaymırın çok erken evrede yakalanması en kritik nokta. Çünkü bu evrede yakalandığında hastalığın orada sabit tutulma olasılığı da bulunuyor. Örneğin, yemeğin altını sık açık unutma, kapının üzerinde anahtarı bırakma veya basit kelimeleri, anlamlarını hatırlamama gibi unutkanlıklar, hasta yakınları açısından bir alarm olmalı.” diye konuştu.

Aile hekimliklerinin de alzaymır şüphesinde kişilere basit testler uygulayabildiğini ve bunlardan birinin de saat çizme olduğunu anlatan Ekinci, doktorun belirttiği saati tam olarak çizemeyen veya hatırlayamayan kişilerin ileri tetkikler için hastaneye yönlendirildiğini söyledi.

“Kronik hastalıkların tedavisi alzaymırın ilerlemesini yavaşlatıyor”

Hastanelerde nöroloji ve psikoloji uzmanlarınca yapılan detaylı inceleme ile alzaymır teşhisi konulan kişilerin var olan kronik hastalıklarının da tedavi edilmesinin önemine vurgu yapan Ekinci, “Alzaymır teşhisi konan bir hastanın hipertansiyon, diyabet, kolesterol ve farklı kronik hastalıklarının kontrol altında olması, alzaymırın ilerlemesini yavaşlatır. Bu nedenle kişilerin bütüncül bir kronik hastalık yönetimine, hem uzman hekimiyle hem de aile hekimiyle ortak izlenmesine ihtiyacı vardır.” dedi.

Alzaymırlı bireylerin izole bir hayat sürdürmesinin durumlarını kötüleştireceğini belirten Ekinci, hastanın sosyalleşmesi, zihinsel ve düzenli fiziksel aktivitelerde bulunması ile sağlıklı beslenmesinin, hasta yakınlarının dikkat etmesi gereken konular arasında bulunduğunu aktardı. Ekinci, geriatri uzmanları ve sağlıklı hayat merkezlerinde görev yapan fizyoterapistlerin bu konuda hasta yakınlarına yol gösterdiğini dile getirdi.

21 bin kişinin katılımıyla Türkiye’de kapsamlı araştırılacak

Aile hekimleri ve hastanelerdeki geriatri, nöroloji, psikoloji uzmanlarıyla hastalara hizmet verdiklerini belirten Ekinci, kişilerin sağlık ve sosyal hizmete bütüncül bir şekilde erişebilmesi için Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ve ilgili diğer Bakanlıklarla ortak çalışmalar yürüttüklerini aktardı.

Bu kapsamda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü iş birliğinde yeni bir araştırma yapacaklarını bildiren Ekinci, şunları kaydetti: “2022 yılında yapacağımız Türkiye Yaşlılık ve Sağlık Araştırmasıyla yaşlılarımızın evlerine gidip onların durumlarını tek tek tespit edeceğiz. 21 bin yaşlı vatandaşa ulaşmayı planlıyoruz. Böylelikle yaşlılarımızın ne kadarının bakıma ihtiyacı var, onlar için nasıl bir hizmet planlanmalı noktasında ülke genelinde değerlendirme yapma imkanımız olacak. Bu sonuçlar doğrultusunda sağlık ve sosyal hizmetin bütünleşik bir şekilde sunumuna yönelik yeni modeller çalışacağız.”

Kaynak: AA

Depresyon hastaları ileri yaşlarında alzaymır riski taşıyor! yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Bunama yani demans, bilişsel işlevlerin beyindeki bir bozukluğa bağlı olarak kaybıdır. Demans olarak nitelendirilebilecek bir zihinsel bozulma, öncelikle birden fazla bilişsel işlevi bozmaktadır. Ayrıca mesleki performans, sokakta ve mali işlerde bağımsızlık, sıradan aygıtların kullanımı, hobiler, ev işleri ve kendine bakım ile özetlenebilecek günlük yaşam aktivitelerinde kayda değer bir bozulmaya yol açacak şiddette, kalıcı ve sıklıkla da ilerleyici olmaktadır. Demansın en sık görülen tipi Alzheimer hastalığı olmakla birlikte başka pek çok türü vardır. Memorial Şişli Hastanesi Nöroloji Bölümü’nden Prof. Dr. Dilek Necioğlu Örken, 21 Eylül Dünya Alzheimer Günü nedeniyle Alzheimer’a karşı alınması gereken önlemler hakkında bilgi verdi.

Günlük hayatı olumsuz etkiliyor

Alzheimer, hafıza, düşünme yetisi ve davranışları etkileyen bir bunama türüdür. Semptomların sonunda kişi gündelik işlerini yapamayacak kadar şiddetli hale gelmektedir. Alzheimer, demans vakalarının büyük çoğunluğunu oluşturmaktadır. Alzheimer, yaşlanmanın normal bir parçası değildir ancak Alzheimer üzerindeki en büyük risk faktörünün yaş olduğu bilinmektedir. Genellikle de Alzheimer hastalarının çoğu 65 yaş ve üzerindedir.

Alzheimer belirtilerine dikkat edilmeli!

Hastalığın çeşitli belirtileri bulunmaktadır. Bunları şu şekilde sıralamak mümkündür:

İş yaşamını etkileyen hafıza kayıpları,

Aile içinde görevlerin yerine getirilmesinde zorluk,

Dil problemleri,

Zaman ve yer oryantasyonunda bozulma,

Azalmış ya da zayıflamış akıl yürütme,

Soyut düşünme zorlukları,

Eşyaları yanlış yere koyma,

Duygu durum ve davranış değişiklikleri,

Kişilik değişikliği,

İnsiyatif kaybı.

Depresyon her hastada Alzheimer için ayırıcı tanıda yer almalıdır.  Depresyon, yalancı demansa neden olabilmektedir. Diğer semptomlarla birlikte tanı konulurken B12 eksikliği kurşun ve civa zehirlenmesi, hipotiroidizm, vaskülopatiler, subdural hematom, normal basınçlı hidrosefali, yavaş büyüyen tümörler, santral sinir sistemi enfeksiyonları da incelenmelidir. Tanıda ayrıntılı nörolojik muayene, radyolojik görüntüleme yöntemleri ve nöropsikolojik değerlendirme kullanılmaktadır.

Alzheimer, ABD’de ölüm nedenleri arasında ilk altı sıradadır

Alzheimer, bunama semptomlarının giderek kötüleştiği ilerleyici bir hastalıktır. Hastalığın erken evrelerinde hafıza kaybı hafiftir. Ancak ileri evre vakalarda hastalar pek çok yeteneğini kaybeder. Bu hastalık ABD’de ölüm nedenleri arasında ilk altı sıradadır. Alzheimer’da tedavide amaç demans semptomlarını yavaşlatmaya çalışmaktır. Tedavi açısından, hastalığın başlangıcını geciktirmek için dünya çapında bir çaba gösterilmektedir.

Hangi aktiviteler yapılmalı?

Alzheimer’ı önlemek için çalışmalarca kanıtlanmış bazı öneriler bulunmaktadır. Bunların arasında erken yaşlarda alınabilecek kadar fazla eğitim almak bulunmaktadır. Bunun yanında satranç gibi zihni çalıştıran aktivitelerde bulunmak, düzenli egzersiz yapmak, kilo kontrolü, sigara içmemek, uykuya dikkat etmek de Alzheimer’ı önleyici önlemler arasında yer almaktadır. Diğer önlemleri şu şekilde sıralamak mümkündür:

Beyin damar hastalıklarını önlemek: Sağlıklı yaşam şeklinin yanı sıra damar sertliğini ve beyin damar hastalıklarını önleyen ilaçlar ile beyin damarları sağlıklı tutulmalıdır. İnme geçiren kişiler, özellikle de serebral mikrokanamaları olanların bilişsel fonksiyonlar yönünden yakın takip edilmelidir.

Düzenli kan basıncı: 65 yaşın altındaki kişiler sağlıklı yaşam biçimi önlemleri ile yüksek tansiyon hastalığından kaçınmalıdır. Ortostatik hipotansiyonu (ayağa kalkmakla olan tansiyon düşmesi) olan kişilerin bilişsel fonksiyonları yakın takip edilmelidir.

Homosistein seviyesini düzenli takip etmek: Homosistein yüksekliği olan kişiler B vitamini/folik asit ile tedavi edilmeli ve de bilişsel fonksiyonları yakın takip edilmelidir.

C vitamini: Yiyeceklerle ya da takviye olarak alınan C vitamini yardımcı olabilir.

Şeker hastalığını önlemek: Diyabet, demans riskini artırır. Sağlıklı yaşam şekli ile şeker hastalığından uzak durulmalıdır. Şeker hastalarının bilişsel fonksiyonları yakın takip edilmelidir

Kafa bölgesini korumak: Kafa travması geçirmek beyni olumsuz etkileyebileceği için baş bölgesi yaralanmalarından korunmalıdır.

Kırılganlıktan çekinmek: İlerleyen yaşlarda sağlıklı ve güçlü olunmalıdır. Artan kırılganlık gösteren kişilerin bilişsel fonksiyonları yakın takip edilmelidir.

Depresyona karşı korunmak: Akıl sağlığını korumak için önlemler alınmalı ve depresyon belirtileri gösteren kişilerin bilişsel fonksiyonları yakın takip edilmelidir

Atrial fibrilasyona dikkat: Kalp damar sağlığını korumak için önlemler alınmalı ve atrial fibrilasyon tedavi edilmelidir

Stresten uzak olmalı: Zihin boşaltılmalı ve günlük stresten uzak durulmalıdır

Alzheimer’ı önlemek 10 adımda mümkün! yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.

Çağımızın en önemli hastalıklarının başında Alzheimer geliyor. İleri yaştaki bireylerde görülen hastalık gençleri de tehdit ediyor. Daha fazla zihinsel aktiviteyle meşgul kişilerin bu hastalığa daha az yakalandığına değinen uzmanlar, erken teşhisin önemine işaret ediyor.  

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Beyin Hastanesi Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Barış Metin, Alzheimer hastalığının tanı ve tedavi yöntemleri ile ilgili bilgiler ve tavsiyeler paylaştı.

“Alzheimer, basit bir unutkanlık hastalığı değildir”  

Alzheimer hastalığını beyinde dejenerasyon ve hücre ölümü olması sonucunda beyin dokusunun küçülmesi devamında fonksiyonlarını kaybetmesi sonucunda oluşan bir hastalık olarak tanımlayan Prof. Dr. Barış Metin, sözlerine şöyle devam etti: 

 “Alzheimer değişik yaş gruplarında görülebilir fakat ileri yaşlara doğru geldikçe hastalığın görülme sıklığı giderek artıyor. En çok görüldüğü yaş grubu en ileri yaş grubu oluyor. Belirtileri genelde hasta yakınları fark ediyor. İlk fark edilen de unutkanlık oluyor. Bazı hastalar kendilerinde gördükleri ufak unutkanlıklarla ‘Acaba Alzheimer mı oldum?’ diye bize geliyorlar fakat genelde bu unutkanlık basit bir unutkanlık olmuyor. Kişinin hayatındaki önemli olayları unutması ve aynı soruları tekrar tekrar sorması şeklinde kendini gösteriyor. Bir telefon numarası unutmak ve alışverişe gidildiğinde alınacak bir şeyi unutmak gibi davranışların Alzheimer belirtileri olmadığını söyleyebiliriz. Unutkanlığın daha ciddi seviyede olması gerekiyor.”

“Demans ve Alzheimer halk arasında karıştırılıyor”

 Alzheimer’a daha çok kişinin günlük yaşamını bozan unutkanlıkların işaret ettiğini belirten Prof. Dr. Barış Metin, “Örneğin hasta yakınlarından ‘Bir sorduğunu on kere daha soruyor, dışarı çıkıldığında nereye gidileceğini tekrar tekrar soruyor, yemek yiyoruz ama on dakika sonra yemek yemeyecek miyiz? diye soruyor’ gibi bildirimler alıyoruz. Bu gibi ciddi boyutlar Alzheimer belirtisidir. Gündelik yaşamda herkeste görülebilen küçük unutkanlıklar bu hastalığın belirtisi değildir. Bunama, Demans ve Alzheimer halk arasında genellikle birbiriyle karıştırılıyor. Aslında bunama ve Demans aynı anlama geliyor. Demans yabancı dilden gelmiş bir sözcük, bunama ise bu kelimenin Türkçe’deki karşılığı. Bunamanın tipleri vardır ve Alzheimer de bunamanın en çok görülen tipidir.” dedi.

Teşhis ve tanı önemli!

Alzheimer hastalığı tanısı için öncelikle kişiyi dinlediklerini ifade eden Prof. Dr. Barış Metin, “Günlük hayatını bozan bir unutkanlık olup olmadığını tespit ediyoruz. Kişinin fonksiyonlarını bozan bir unutkanlık varsa ikinci adımda tomografi ya da MR ile beyinde hastalığın belirtisi olan küçülmenin olup olmadığına bakıyoruz. Tanıyı desteklemek için beynin fonksiyonel aktivitesini ölçen bir test var ama bazı hastalarımıza uygulayabiliyoruz. Çünkü burada hastalığı düşündüren özgül bulgular çıkıyor, test tanının doğru olup olmadığını bize gösteriyor. Bazen tanıdan şüpheye düşüren hastalarda ayrıntılı nöropsikolojik test dediğimiz birçok zihinsel yeteneğin ölçüldüğü psikometrik testler isteyebiliyoruz.” diye konuştu.

Hasta yakınlarına çok büyük sorumluluk düşüyor

Alzheimer’ın sinsi bir hastalık olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Barış Metin, “Hasta yakınları hastayı getirdikleri zaman genelde hastalık başlangıç evresini geçmiş, orta evre hatta bazen ileri evreye kadar ilerlemiş oluyor. Bu bizim tercih ettiğimiz bir durum değil çünkü ilaçlı tedaviler erken evrede daha çok fayda sağlıyor. Yaşlılarda unutkanlık biraz ihmal ediliyor, yaşına bağlı olarak unutmanın normal olduğu söyleniyor ama böyle durumlarda aslında ihmal etmemek gerekiyor. Alzheimer genetik geçişi çok düşük bir hastalıktır ama bazen gelen ailelerde neredeyse herkesin Alzheimer olduğunu görüyoruz ve çok ciddi bir genetik hastalık söz konusu oluyor. Böyle durumlar olduğunda genetik testler de yaptırabiliyoruz. Bu testlerin sonucunda inceleyip Alzheimer teşhisi koyuyoruz.” ifadelerini kullandı.

Yaşlılarda depresyona dikkat!

 Prof. Dr. Barış Metin, Alzheimer’da belirgin bir cinsiyet baskınlığı olmadığını söyledi ve sözlerine şöyle devam etti: “Her iki cinsiyette de bu hastalık görülebiliyor. Kadınlar, erkeklere göre daha uzun yaşıyor, bunun nedeni erkeklerde kalp damar hastalıklarının daha yoğun olmasıdır. Alzheimer hastalığının toplam verilerine bakıldığında kadınlar belki daha yüksek çıkar. Onun nedeni de kadınların daha uzun yaşayıp daha çok Alzheimer hastalığına maruz kalmasıdır. Yaşı değerlendirmeye almazsak benzer oranlarda bu hastalığa yakalanıldığını görürüz. Ayrıca hastalığın kronik depresyonu olan, mutsuz insanlarda daha çok görüldüğü ile ilgili doğruluk payı da var. Depresyon kişiyi uyarandan mahrum bırakıyor ve içine kapanık hale getiriyor, sonuç olarak uyaran eksikliği de bu hastalığa yol açabiliyor. Özellikle yaşlılarda depresyona çok dikkat etmek ve hemen tedavi etmek gerekiyor.”

Emekli hayatına kapılmayın, harekette kalın

Alzheimer’dan tamamen korunmanın ve riski sıfıra indirmenin mümkün olmadığını vurgulayan Prof. Dr. Barış Metin, “Ancak yaşam tarzı açısından dikkat edilebilecek noktalar olduğunu söyleyebiliriz. En önemlisi beslenmeye dikkat edilmesi, obezite ve şeker hastalığından korunmak gerekiyor. Fiziksel aktiviteler de oldukça önemli. Emekli hayatı Alzheimer hastalığına ciddi miktarda zemin hazırlıyor. O yüzden emekli hayatından kaçınmak gerekiyor. Araştırmalarda daha fazla zihinsel aktiviteyle meşgul olan insanların bu hastalığa daha az yakalandığı gösterilmiş. Fakat bazen hastaların kendilerinden dinlediğimiz yakınmalar gösteriyor ki çevrelerindeki kişiler Alzheimer hastasına bulmaca çözdürmeye çalışıyorlar, yapamıyor ve üzüntü durumu ortaya çıkıyor. Alzheimer olmayanlar bol bol çözebilir ama Alzheimer olmuş bir insan artık bulmaca çözemeyecektir. Bu konuda onu zorlamanın bir faydası bulunmuyor.” dedi.

Zihin aktivitesiyle Alzheimer’ın önüne geçin yazısı ilk önce Merjam üzerinde ortaya çıktı.